← Ünite 2

Ünite 2: İktisadi Faaliyetlerin Ölçülmesi — Önemli Kavramlar

Nominal GSYH
Bir ülkede belirli bir dönemde üretilen nihai mal ve hizmetlerin, o yılın cari fiyatlarıyla hesaplanan toplam değeridir. Örneğin, 2023 yılında üretilen 1000 adet kazağın o yılki 100 TL fiyatı üzerinden 100.000 TL olarak kaydedilmesidir.
Reel GSYH
Nominal GSYH'den fiyat artışlarının (enflasyon) etkisinin arındırılmasıyla elde edilen, üretimin gerçek miktarını gösteren değerdir. Temel yıl fiyatları kullanılarak hesaplanır.
Safi Milli Hasıla
GSMH'dan üretim sürecinde kullanılan makine ve teçhizatın yıpranma paylarının (amortisman) düşülmesiyle elde edilen net değerdir.
Nihai Mal
Üretim sürecinde başka bir malın üretiminde kullanılmak üzere değil, doğrudan tüketime veya yatırıma hazır olan mallardır. Örnek: Bir fabrikadan çıkan ekmek nihai maldır, ancak ekmek yapımında kullanılan un ara maldır.
Transfer Harcamaları
Devletin herhangi bir mal veya hizmet alımı yapmaksızın, karşılıksız olarak kişi veya kurumlara yaptığı ödemelerdir. Burslar ve sosyal yardımlar buna örnektir.
Net İhracat (NX)
Bir ülkenin toplam ihracatından toplam ithalatının çıkarılmasıyla elde edilen değerdir (X-M). Pozitif olması dış ticaret fazlasını, negatif olması dış ticaret açığını gösterir.
GSMH
Ülke vatandaşlarının ve firmalarının, coğrafi sınırlara bakılmaksızın dünya genelinde ürettikleri nihai mal ve hizmetlerin toplam değeridir. Milliyet esaslıdır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kullanılabilir Gelir
Kişisel gelirden doğrudan vergilerin (gelir vergisi) çıkarılmasıyla elde edilen, bireylerin harcamaya veya tasarrufa ayırabileceği net gelirdir.
Devalüasyon
Hükümet kararıyla ulusal paranın yabancı paralar karşısında değerinin düşürülmesidir. İhracatı artırmak ve ithalatı kısmak için kullanılır.
Reel Faiz Oranı
Nominal faiz oranından enflasyon oranının çıkarılmasıyla bulunan, borçlanmanın gerçek maliyeti veya tasarrufun gerçek getirisidir. Örnek: %45 faiz ve %40 enflasyon varsa reel faiz %5'tir.
Satın Alma Gücü Paritesi (SGP)
Ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklılıklarını dikkate alarak, farklı para birimlerinin gerçek satın alma gücünü eşitleyen bir hesaplama yöntemidir.
Ulusal Servet
Bir ülkenin sahip olduğu doğal kaynaklar, fiziki varlıklar (yollar, fabrikalar) ve beşeri sermayenin (eğitimli insan gücü) toplam stok değeridir.
Beşeri Sermaye
İnsanların sahip olduğu yetenek, bilgi ve eğitim birikimidir. Günümüzde ulusal servetin en önemli bileşenlerinden biri olarak kabul edilir.
Akım Değişken
Belirli bir zaman dilimi içinde (örneğin bir yıl boyunca) ölçülen değerlerdir. GSYH bir akım değişkendir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Stok Değişken
Zamanın belirli bir noktasında mevcut olan toplam büyüklüktür. Ulusal servet bir stok değişkendir.
Çifte Hesaplama
Bir malın hem ara malı hem de nihai mal olarak GSYH'ye dahil edilmesi hatasıdır. Sadece nihai mal değeri alınarak bu hata önlenir.