Ünite 11: Gruplar — Önemli Kavramlar

Belli amaçlar ve bunları gerçekleştirme çabası çerçevesinde toplanmış, belli kurallara göre belirli bir süre karşılıklı sosyal ilişki ve etkileşimde bulunan, en az iki kişiden oluşan, görece sürekli birey topluluğudur. Metne göre bir sınıftaki öğrenciler veya bir şirkette proje yürüten çalışanlar gruba örnektir.

Bir şekilde geçici bir nedenle, kısa bir süreliğine bir arada olan insan topluluğudur. Grup kavramının aksine üyeler arasında süreklilik temelinde bir etkileşim ve özel manevi değerler bulunmaz. Metinde süpermarket kasası önünde veya kuyrukta bekleyen insanlar yığın olarak tanımlanmıştır.

Benzer ve ortak sosyal özellikleri olan ancak aralarında herhangi bir etkileşim bulunmayan insanlardan oluşan soyut bir birlikteliktir. Metne göre yaş, cinsiyet veya meslek temelindeki 18-25 yaş arası gençler, kadınlar, öğretmenler veya emekliler birer sosyolojik kategoridir.

Ortak bir amaca, performans hedeflerine ve karşılıklı sorumluluk anlayışına sahip, birbirini tamamlayıcı becerileri olan küçük insan topluluklarını niteleyen kavramdır. Metne göre futbol takımı, acil müdahale ekibi veya Ar-Ge projesindeki mühendis grubu takım örneğidir.

Üyeleri arasında yüz yüze ve samimi ilişkilerin olduğu, yardımlaşma, dostluk ve sevgi bağlarının güçlü, bizlik duygusunun üst seviyede olduğu gruptur. Metne göre aile, arkadaşlık ve komşuluk ilişkileri birincil gruplara örnek olarak verilmiştir.

Birincil grupların dışındaki her türlü, büyük çaplı, önemli ve biçimsel gruplardır; üyeler birbirleriyle çıkar duygusu veya iş tanımları çerçevesinde etkileşimde bulunur. Metne göre sendika üyeliği, öğrencilik, bankada çalışma ikincil gruplara girer.

Belirli amaçları gerçekleştirmek maksadıyla biçimsel bir şekilde oluşturulmuş, yazılı kurallar çerçevesinde işleyen ve yasal yetki altında kurulan gruplardır. Metne göre üniversitede Davranış Bilimlerine Giriş dersini alan bütün öğrenciler biçimsel bir grubu oluşturur.

Yazılı kurallarla değil, grup üyeleri arasındaki sosyal etkileşimin ve kişisel tercihlerin sonucunda doğal bir akışla ortaya çıkan gruplardır. Metne göre ders alan öğrencilerin kendi aralarında oluşturduğu samimi arkadaş grupları bu kapsamdadır.

Bireyin ait olduğu, etkileşimde bulunduğu ve bizlik duygusunu paylaştığı sosyal gruptur. Metne göre işyerinde aynı şehirden (örneğin Trabzon) gelen çalışanların kendi aralarında oluşturduğu ve biz Trabzonlular vurgusu yaptığı arkadaş grubu iç gruptur.

Bireyin kendini bir parçası olarak görüp değerlendirmediği ya da iç grupta yer almayan herkesi kapsayan ait olunmayan gruptur. Metne göre iç grup üyeleri tarafından dış gruptakiler bencil, hilekâr veya farklı olarak algılanabilmektedir.

Kişilerin halihazırda üyesi bulundukları ve içinde etkileşimde bulunarak statülerini tanımladıkları gruplardır. Metne göre aile, çeşitli politik, dinî veya sosyal gruplar bireyin üyelik gruplarına örnek teşkil eder.

Bireyin hâlihazırda üyesi olmadığı ancak olmak istediği, tutum ve davranışlarının oluşumunu sağlayan ve ideali olan gruplardır. Metne göre bir işyerinde şef unvanıyla çalışan kişinin terfi etmek istediği müdürler grubu onun referans grubudur.

Ferdinand Tönnies tarafından kavramsallaştırılan, zaman içerisinde yavaş yavaş meydana gelen ve üyeleri arasında sıcak, samimi, duygu ve düşünce birliği olan gruplardır. Metne göre düşünce ve duygu benzerliğine dayalı gruplar cemaate örnektir.

Ferdinand Tönnies'e göre kişisel olmayan, rasyonel ve özgür ilişkilere dayalı, ırk, etnik köken veya sosyoekonomik statü ölçütleriyle kurulan daha soğuk ve mesafeli gruplardır. Metne göre bir ülke toplumu veya bir şehrin halkı cemiyet olgusuna örnektir.

Grup üyeleri tarafından uygun görülen, üyelerin davranışlarına rehberlik eden ve kabul edilebilir davranış kalıpları dizisidir. Metne göre kulüp toplantılarına zamanında gelmek veya benzer şekilde giyinmek grup normlarına örnektir.

Grubun, bireyin belirli ortamlarda yerine getirmesini istediği beklentiler dizisini ve bireyin alışılagelmiş yönlendirmelerle kurduğu bağı ifade eden kavramdır. Metne göre evde anne/eş olan birinin işyerinde amir, arkadaş grubunda ise farklı bir rol üstlenmesi buna örnektir.