Kavram Sözlüğü

Medya Planlaması dersindeki 237 kavram, ünite sırasına göre.

Bireylerin günlük yaşamlarında iletişim kurmasını, bilgi edinmesini ve eğlenmesini sağlayan; basılı ve elektronik araçları kapsayan kitle iletişim kanallarının genel adıdır.

Basılı MedyaÜnite 1

Gazeteler, dergiler ve açık hava reklam araçları olan billboardlar gibi fiziksel olarak basılan ve dağıtılan medya mecralarının oluşturduğu kategoridir.

Elektronik MedyaÜnite 1

Televizyon, radyo ve internet gibi dijital veya analog sinyaller aracılığıyla mesajları izleyici ve dinleyicilere ulaştıran teknolojik medya araçlarının tümüdür.

TabloidÜnite 1

Standart boydaki bir gazetenin ikiye katlanmış boyutunda basılan, genellikle daha küçük boyutlu, pratik kullanımlı ve magazinel/hafif içeriklere de yer verebilen gazete formatıdır.

BillboardÜnite 1

Yaya ve araç trafiğinin yoğun olduğu caddelerde ve sokaklarda yer alan, önceden kiralanmak koşuluyla reklamların sergilendiği açık hava reklam araçlarıdır.

MacBride RaporuÜnite 1

Kitle iletişiminin toplumsal işlevlerini haber sağlama, toplumsallaştırma, güdüleme, tartışma, eğitim, kültür, eğlendirme ve bütünleştirme olmak üzere 8 ana başlıkta toplayan uluslararası rapordur.

Güdüleme İşleviÜnite 1

Medyanın, toplumun ortak hedeflerine ulaşabilmesi için bireyleri motive etmesi, teşvik etmesi ve bu amaçların gerçekleşmesine iletişim yoluyla katkıda bulunması işlevidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Enformasyon İşleviÜnite 1

Kitle iletişim araçlarının, çeşitli alanlarda bireylere daha önceden bilmedikleri veya güncel olan konular hakkında sistemli bilgi aktarması sürecidir.

KüreselleşmeÜnite 1

Ülkeler arasındaki ekonomik, politik ve sosyal ilişkilerin gelişmesiyle maddi ve manevi değerlerin ulusal sınırları aşarak dünya çapında yayılması sürecidir.

Enformasyon ToplumuÜnite 1

Bilgi ve iletişim teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, ekonomik ve sosyal yapının endüstriyel üretimden ziyade bilgi üretimi ve akışı üzerine kurulduğu toplum modelidir.

Gündem BelirlemeÜnite 1

Medyanın kamuoyuna ne düşüneceğini dikte etmekten ziyade, hangi konular hakkında ve nasıl düşünmesi gerektiğini belirleme ve belirli konuları ön plana çıkarma gücüdür.

Televizyon, gazete, dergi, radyo, internet ve billboard gibi reklamların ve mesajların hedef kitleye ulaştırılmak üzere yayınlandığı her bir yayın ortamıdır.

Semantik DoygunlukÜnite 1

Çevrede aşırı derecede iletişim ve reklam mesajı bulunması nedeniyle, tüketicilerin mesajları görüp duymalarına rağmen algılayamamaları, unutmaları veya tepkisiz kalmaları durumudur.

Medya PlanlamaÜnite 1

Reklam mesajlarının en doğru hedef kitleye, en uygun zamanda, en az maliyetle ve en doğru mecralar seçilerek ulaştırılmasını sağlayan stratejik süreçtir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
PazarlamaÜnite 2

İşletmenin amaçlarını gerçekleştirebilmek, mevcut ve potansiyel müşterilerin istek ve arzularını takip edebilmek için mal ve hizmetleri üreticiden tüketiciye doğru yönlendiren faaliyetlerin tümüdür.

SWOT AnaliziÜnite 2

İşletmenin içsel olarak sahip olduğu güçlü ve zayıf yönleri ile dış çevreden kaynaklanan fırsatları ve tehditleri belirlemek için kullanılan stratejik analiz yöntemidir.

Mikro ÇevreÜnite 2

İşletmenin yakın çevresinde yer alan ve onun faaliyetlerini doğrudan etkileyen rakipler, tüketiciler, tedarikçiler, aracılar ve baskı gruplarından oluşan çevre faktörleridir.

Makro ÇevreÜnite 2

İşletmenin kontrolü dışında olan ve demografik, politik, yasal, teknolojik, ekolojik, sosyokültürel ve ekonomik unsurları barındıran geniş dış çevre faktörleridir.

Pazar BölümlendirmeÜnite 2

Homojen olmayan geniş bir pazarın, benzer istek, ihtiyaç, davranış ve özelliklere sahip tüketici gruplarına göre alt pazarlara ayrılması sürecidir.

KonumlandırmaÜnite 2

Bir ürün, marka ya da işletmenin, hedef tüketicilerin zihninde rakiplerine kıyasla belirgin, net ve arzu edilen bir yer edinmesi için yürütülen çalışmalardır.

Yoğunlaştırılmış PazarlamaÜnite 2

İşletmenin pazarın sadece tek bir bölümünü (niş pazar) seçerek tüm kaynaklarıyla bu alana odaklandığı ve tek bir pazarlama karması sunduğu stratejidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Farklılaştırılmış PazarlamaÜnite 2

İşletmenin iki veya daha fazla pazar bölümünü hedefleyerek her bir bölümün ihtiyaçlarına özel farklı pazarlama karmaları geliştirdiği yaklaşımdır.

Farklılaştırılmamış PazarlamaÜnite 2

Pazardaki bölümlerin farklılıklarını göz ardı ederek, tüm pazara tek bir standart ürün ve tek bir pazarlama karmasıyla ulaşmayı hedefleyen stratejidir.

Pazarlama Karması (4P)Ünite 2

İşletmenin hedef pazarda başarılı olmak için kontrol edebildiği mal (product), fiyat (price), dağıtım (place) ve tutundurma (promotion) değişkenlerinin bütünüdür.

Kolayda MallarÜnite 2

Tüketicilerin satın almak için çok az zaman ve çaba harcadığı, sıkça ve rutin olarak satın alınan ekmek, su, yoğurt gibi düşük birim fiyatlı ürünlerdir.

Beğenmeli MallarÜnite 2

Tüketicilerin satın almadan önce kalite, fiyat, tarz ve uygunluk açısından karşılaştırma ve araştırma yaptığı mobilya ve dayanıklı ev aletleri gibi ürünlerdir.

Özellikli MallarÜnite 2

Yüksek birim fiyatlı, her yerde satılmayan, tüketicinin satın almak için özel çaba harcadığı ve yaşamı boyunca nadiren satın aldığı prestijli ürünlerdir.

Dolaylı DağıtımÜnite 2

Üretici ile tüketici arasındaki ürün akışında toptancı, perakendeci ve distribütör gibi aracıların yer aldığı dağıtım sistemidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
TutundurmaÜnite 2

İşletmenin hedef pazardaki alıcılarla iletişim kurmak, onlara bilgi vermek ve ikna etmek amacıyla yürüttüğü reklam, halkla ilişkiler ve kişisel satış gibi çabaların tümüdür.

Medya PlanlamaÜnite 3

Bütünleştirilmiş pazarlama iletişimi elemanlarının ne ölçüde, hangi hedef gruplara ve hangi zamanlama ile devreye gireceğine yönelik stratejik kararların alınması sürecidir. Pazarlama iletişimi planının tüketiciyle buluşacağı ortam ve araçların doğru seçimini kapsar.

Sıfır Tabanlı Medya PlanlamaÜnite 3

Her yeni pazarlama iletişimi uygulaması için geçmiş planları kopyalamak yerine, en baştan ve sıfırdan yeni bir medya stratejisinin tasarlanmasını öngören modern planlama anlayışıdır.

Erişim (Reach)Ünite 3

Belirli bir zaman dilimine göre hazırlanmış medya takviminde, reklam veya mesajın ulaştığı farklı insan veya hane halkı sayısını ifade eden temel medya planlama değişkenidir.

Sıklık (Frequency)Ünite 3

Hedef kitledeki her bir kişinin veya hane halkının, belirli bir zaman dilimi içerisinde reklam veya mesajla temas etme, yani karşılaşma sıklığı sayısını gösteren değişkendir.

Etki (Impact)Ünite 3

Seçilen medya ortamının veya aracının, hedef kitleye ulaştırılan mesaj üzerinde yarattığı niteliksel değer ve inandırıcılık gücüdür.

Mikro TakvimlemeÜnite 3

Reklamın çok kısa bir zaman periyodu içerisinde hedef kitle üzerinde maksimum etkiyi ve farkındalığı yaratması amacıyla tasarlanan kısa vadeli zamanlama planıdır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Makro TakvimlemeÜnite 3

Reklam yayınlarını bir sezona veya ürün/hizmet satış dönemlerine işaret eden uzun soluklu bir sürece yaymayı ifade eden planlama yöntemidir.

Kurumsal Halkla İlişkiler (CPR)Ünite 3

Pazarlama hedeflerinden ziyade, kurumun genel amaçları doğrultusunda sempati çevresi yaratmaya, tanıtım yapmaya ve kurumsal iletişimi güçlendirmeye odaklanan halkla ilişkiler yaklaşımıdır.

Pazarlama Yönlü Halkla İlişkiler (MPR)Ünite 3

Kurumun doğrudan pazarlama hedeflerinin gerçekleştirilmesine odaklanan, ürün tanıtımını, satın almayı ve müşteri tatminini öne çıkaran halkla ilişkiler uzmanlık alanıdır.

İç Hedef KitleÜnite 3

Bir örgütün iç çevresini oluşturan çalışanlar, yöneticiler ve onların ailelerinden oluşan, iletişimde kurumsal dergi ve intranet gibi özel kanalların kullanıldığı gruptur.

Dış Hedef KitleÜnite 3

İşletmenin paydaşları, müşterileri, tedarikçileri ve toplumun geneli gibi dış çevrede yer alan ve ulaşılmasında kitle iletişim araçları ile sosyal medyanın kullanıldığı gruptur.

Satış Geliştirme (Promosyon)Ünite 3

Satışın gerçekleşmesini teşvik etmek üzere yapılan, kupon, çekiliş ve indirim gibi kısa sürede davranış değişikliği yaratmayı amaçlayan rutin dışı tutundurma çabasıdır.

Fiyat Esaslı Satış GeliştirmeÜnite 3

İndirimli satışlar, kuponlar, taksit kolaylıkları ve para iadesi gibi doğrudan tüketicinin ödeyeceği bedel üzerinden satın almayı teşvik eden promosyon araçlarıdır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Fiyat Dışı Satış GeliştirmeÜnite 3

Numune dağıtımı, 1 alana 1 bedava kampanyaları, hediye paketleri ve mağaza içi tadım aktiviteleri gibi ürünün çekiciliğini öne çıkaran promosyon araçlarıdır.

Kişisel SatışÜnite 3

Satış temsilcileri aracılığıyla tüketicilerle yüz yüze ve bire bir iletişim kurularak gerçekleştirilen, ikna ediciliği yüksek ve esnek tutundurma bileşenidir.

Doğrudan PazarlamaÜnite 3

Kitle iletişim araçları dışındaki mecraları kullanarak hedef kitleyle doğrudan ilişki kuran, interaktif, sonuçları ölçülebilen ve bir veri tabanına dayanan pazarlama faaliyetidir.

Sıfır Seviyesi KanallarıÜnite 3

Üreticilerin araya hiçbir aracı koymadan doğrudan doğruya nihai tüketiciye ulaşarak tanıtım ve satış yaptıkları doğrudan pazarlama iletişim kanallarıdır.

Hibrit ElemanÜnite 3

Sosyal medyanın hem geleneksel bir medya kanalı gibi çalışması hem de tüketicilerin kendi aralarında konuşmasına izin veren çok yönlü yapısı nedeniyle pazarlama iletişiminde aldığı yeni roldür.

Medya PlanıÜnite 4

Bir markaya ilişkin mesajı, önceden belirlenmiş hedef kitlelere en etkin biçimde ulaştırmaya yönelik kararlar bütünüdür. Pazarlama ve reklam amaçlarının bir parçası olarak bütçe, zamanlama ve mecra karmasını belirler.

Aşırı Enformasyon YüküÜnite 4

Enformasyon miktarının, alıcının bu yükle anlamlı biçimde uğraşma veya bu yükü işleme kapasitesini aştığı durumlarda ortaya çıkan zihinsel aşırı yüklenme durumudur. Bu durumda tüketici reklam mesajlarını fark etmekte ve anlamakta zorlanır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Geleneksel MedyaÜnite 4

Gazete, dergi, radyo, televizyon gibi ana mecralar ile sinema, ev dışı mecralar ve doğrudan postalama gibi destekleyici iletişim kanallarından oluşan klasik medya yapısıdır.

Yeni MedyaÜnite 4

İnternet ve dijital teknolojiler tabanlı, etkileşimli, çoklu ortam desteği sunan ve kullanıcı katılımına dayalı modern iletişim mecralarının genel adıdır.

Yazılı MedyaÜnite 4

Matbaacılık kökenli, gazete ve dergi gibi basılı veya bunların dijital sürümleri üzerinden yazılı ve görsel iletişime dayalı olarak faaliyet gösteren kitle iletişim araçlarıdır.

Coğrafi SeçicilikÜnite 4

Reklam verenin, mesajını yalnızca belirli bir bölge, şehir veya mahalledeki hedef kitleye ulaştırabilme yeteneğidir. Yerel gazeteler, yerel radyolar ve açık hava panoları bu seçiciliği yüksek düzeyde sunar.

Tematik GazeteÜnite 4

Yalnızca ekonomi, spor, siyaset veya moda gibi belirli bir uzmanlık alanına yönelik içerik üreten ve bu alanın ilgililerine hitap eden gazete türüdür.

Süreli YayınÜnite 4

Dergiler gibi günlük olmayan, haftalık, on beş günlük, aylık veya üç aylık gibi belirli düzenli zaman aralıklarıyla yayımlanan basılı veya dijital yayınlardır.

Yayın MedyasıÜnite 4

Sesli ve görüntülü mesajları kitlelere elektronik yollardan ileten, okuryazarlık gerektirmeyen ve zaman satın alma esasına dayanan radyo ve televizyon gibi mecralardır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Drive Time (Sürüş Zamanı)Ünite 4

Radyo yayıncılığında sabah işe gidiş ve akşam işten dönüş saatlerini kapsayan, otomobil sürücülerinin yoğun olarak radyo dinlediği en değerli yayın zaman dilimidir.

PodcastÜnite 4

Radyo programlarının veya sesli içeriklerin internet üzerinden indirilebilir veya çevrim içi olarak istenilen zamanda dinlenebilir hâle getirilmiş dijital formatıdır.

Prime TimeÜnite 4

Televizyon yayıncılığında izleyicinin ekran başında en yoğun bulunduğu, reklam bedellerinin en yüksek olduğu ana yayın saat dilimidir.

Tematik TelevizyonÜnite 4

Haber, spor, müzik, belgesel veya çocuk gibi yalnızca tek bir konu ve içerik türü üzerine odaklanarak yayın yapan televizyon kanallarıdır.

Destek MedyasıÜnite 4

Ana mecralarda yürütülen reklam kampanyalarını pekiştirmek, mesajı hatırlatmak ve sinerji yaratmak amacıyla kullanılan sinema, ev dışı mecralar ve doğrudan postalama gibi araçlardır.

Ev Dışı Reklam MecralarıÜnite 4

Tüketicilerin evlerinin dışındayken karşılaştıkları billboard, led ekran, totem, bina giydirme ve transit reklam alanlarını kapsayan şemsiye terimdir.

Transit MecralarÜnite 4

Metro, otobüs, vapur, taksi gibi toplu taşıma araçlarının iç ve dış yüzeyleri ile istasyon, terminal ve havaalanlarında yer alan reklam alanlarıdır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Doğrudan PostalamaÜnite 4

Belirlenmiş hedef kitlelere mektup, broşür, katalog veya kart gibi basılı materyallerin posta, kurye veya kargo yoluyla doğrudan ulaştırılması yöntemidir.

Reklam Yığılması (Clutter)Ünite 4

Bir mecrada çok sayıda reklam mesajının ardı ardına veya bir arada sunulmasıyla oluşan, tüketicinin dikkatinin dağılmasına ve mesajların etkisinin azalmasına yol açan yoğunluk durumudur.

Dijitizasyon (Dijitalleşme)Ünite 5

Ses, metin veya görüntü gibi her türlü enformasyonun, bilgisayarların işleyebileceği sayısal ikili dile (0 ve 1 rakamlarına) dönüştürülmesi sürecidir. Bu süreç sayesinde veriler kayıpsız, hızlı ve düşük maliyetle kopyalanıp dağıtılabilir.

Yöndeşme (Yakınsama)Ünite 5

Dijitalleşme sonucunda ses, görüntü ve metin gibi farklı formların teknik olarak aynı yapıya bürünerek bilgisayar, telekomünikasyon ve medya endüstrilerini tek bir altyapıda birleştirmesi eğilimidir. Akıllı telefonlar bu durumun en net örneğidir.

Üzerinde OynanabilirlikÜnite 5

Yeni medya nesnelerinin dijital kodlardan oluşması sebebiyle, uygun yazılım ve algoritmalar kullanılarak üzerlerinde çok kolay, hızlı ve düşük maliyetle değişiklik yapılabilmesi özelliğidir.

MedyamorfozÜnite 5

Roger Fidler tarafından ortaya atılan, iletişim medyasının teknolojik ve sosyal yenilikler ile rekabetçi baskılar altındaki karmaşık etkileşimiyle geçirdiği evrimsel dönüşüm sürecidir.

Web 1.0Ünite 5

İnternetin ilk dönemi olan, tek yönlü enformasyon akışına dayalı, asimetrik iletişim yapısına sahip ve kullanıcıların sadece sunulan içeriği okuyabildiği 'yalnızca oku' modelidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Web 2.0Ünite 5

Kullanıcıların içerik üretmesine, paylaşmasına ve diğer kullanıcılarla etkileşime girmesine olanak tanıyan, simetrik iletişimi ve 'oku-yaz' modelini temel alan sosyal web altyapısıdır.

Hipermetin (Hypertext)Ünite 5

Web sayfalarındaki veri koleksiyonlarını birbirine bağlayan ve kullanıcılara linklere tıklayarak siteden siteye, sayfadan sayfaya kesintisiz geçiş yapma imkanı tanıyan bağlantı ögesidir.

İlişkili İçerikÜnite 5

Tüketicinin ilgi alanlarına, demografik özelliklerine, coğrafi konumuna ve geçmiş tercihlerine göre özel olarak hedeflenmiş reklam mesajlarının doğru zamanda iletilmesidir.

Bağlamsal HedelemeÜnite 5

Reklam mesajlarının, yayınlandığı web sayfasının içeriğiyle doğrudan ilişkili olacak şekilde yerleştirilmesidir. Örneğin, bir seyahat blogunda otel reklamlarının gösterilmesi bu yaklaşıma örnektir.

Coğrafi HedeflemeÜnite 5

Web sitelerini ziyaret eden kullanıcıların IP adresleri üzerinden konumlarının belirlenerek, reklamların sadece seçilen ülke, bölge veya şehirdeki kişilere gösterilmesi yöntemidir.

Davranışsal HedeflemeÜnite 5

Kullanıcıların internetteki gezinti kalıplarının çerezler yoluyla anonim olarak izlenip kaydedilmesi ve bu geçmişe dayanarak ilgi alanlarına uygun reklamların farklı sitelerde karşılarına çıkarılmasıdır.

Weblog kelimesinden türeyen, tersine kronolojik sırayla dizilmiş gönderilerden oluşan, yazar merkezli ve okuyucu yorumlarıyla çift yönlü etkileşime açık web siteleridir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
MikroblogÜnite 5

Gönderi hacminin karakter sınırlarıyla (örneğin Twitter'da 280 karakter) kısıtlandığı, çok hızlı güncellenebilen ve anlık bilgi yayılımı sağlayan küçük ölçekli blog türüdür.

Kullanıcıların belirli konular veya sorunlar hakkında başlıklar açarak karşılıklı fikir alışverişinde bulundukları, deneyim paylaşımına dayalı tematik tartışma platformlarıdır.

Viki (Wiki)Ünite 5

İnsanların kolayca içerik eklemesine, düzenlemesine ve güncellemesine izin veren, çok kişiden çok kişiye yayıncılık ilkesine dayalı içerik ve doküman merkezli ortak veri tabanlarıdır.

Sosyal AğÜnite 5

Bireylerin sistem içinde profil oluşturmalarına, bağlantı listeleri kurmalarına ve bu listeler üzerinden içerik paylaşarak sosyalleşmelerine olanak tanıyan web tabanlı hizmetlerdir.

Medya Paylaşım SiteleriÜnite 5

Kullanıcıların sisteme video, fotoğraf veya ses dosyası yükledikleri, bu içerikleri oylayıp yorumlayarak diğer üyelerle paylaştıkları YouTube ve Flickr gibi platformlardır.

Sosyal İmleme SiteleriÜnite 5

Kullanıcıların beğendikleri web sitelerinin adreslerini merkezi bir platformda kaydetmelerine, etiketlemelerine, oylamalarına ve diğer kullanıcılarla paylaşmalarına izin veren yazılımlardır.

Sanal DünyalarÜnite 5

Kullanıcıların üç boyutlu avatarlarla temsil edildiği, belirli bir oyun amacı olmaksızın serbestçe sosyalleşebildiği, keşfe dayalı bilgisayar yapımı çevrim içi ortamlardır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
İzinli PazarlamaÜnite 5

Tüketicilerin kişisel iletişim kanallarına (e-posta, SMS vb.) reklam mesajı göndermeden önce kendilerinden açıkça onay alınması esasına dayanan etik pazarlama yaklaşımıdır.

Çerez (Cookie)Ünite 5

Kullanıcıların web sitelerindeki gezinti alışkanlıklarını, tercihlerini ve izledikleri yolları tarayıcıya kaydederek profil oluşturulmasını sağlayan küçük bilgi dosyalarıdır.

Evren (Universe)Ünite 6

Medya planlamada reklam verenin ulaşmak istediği, markanın hedef kitlesini oluşturan kişilerin veya hanelerin toplam sayısıdır. Mecraların da ulusal veya yerel yayın sınırlarına göre kendi evren büyüklükleri bulunur.

Rating (İzlenme Oranı)Ünite 6

Tanımlanmış belirli bir zaman diliminde, evrendeki toplam nüfusun yüzde kaçının ilgili televizyon kanalını veya programını izlediğini gösteren orandır. Genellikle 'Rtg.' kısaltmasıyla ifade edilir ve haftalık popülerlik ölçümünde kullanılır.

Peoplemeter (İzleyiciölçer)Ünite 6

Nielsen sistemi tarafından hanelerdeki televizyonlara yerleştirilen, hangi saatte hangi kanalın izlendiğini dakika dakika kaydeden ve kumandadaki özel düğmeler aracılığıyla kimin izlediği bilgisini merkeze aktaran elektronik cihazdır.

Brüt İzlenme Oranı (GRP)Ünite 6

Medyadaki toplam brüt izlenimi ifade eden ve reklamın yayınlandığı programların rating oranları ile spot sayılarının çarpımlarının toplanmasıyla elde edilen puandır. Hesaplamada izleyici tekrarları ve çoklu maruz kalmalar ayıklanmaz, brüt olarak dahil edilir.

İzlenme Payı (Share)Ünite 6

Belirli bir zaman diliminde televizyonu açık olan toplam izleyiciler içinden, belirli bir kanalı veya programı izleyenlerin yüzdesidir. Bir programın aynı saatteki rakiplerine karşı izleyici çekme gücünü gösterir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
HUT (Household Using Television)Ünite 6

Belirli bir zaman diliminde, evrendeki toplam haneler arasından televizyonu açık olan ve aktif olarak televizyon izleyen hanelerin yüzdesel oranıdır.

Erişim (Reach)Ünite 6

Belirli bir zaman diliminde, reklam kampanyası veya mesajı ile ulaşılan farklı ve benzersiz kişilerin veya hanelerin toplam sayısı ya da yüzdesidir. Erişim hesaplanırken mükerrer izlenmeler elenir ve her kişi sadece bir kez sayılır.

FrekansÜnite 6

Bir reklam kampanyası süresince, reklam mesajının medyada kaç kez yayınlandığını veya hedef kitledeki bireylerin bu mesaja ortalama kaç kez maruz kaldığını ifade eden kavramdır.

Ortalama Frekans (O.T.S.)Ünite 6

Bir kişinin reklam kampanyası boyunca ilgili reklam mesajını ortalama olarak kaç kez görme fırsatı elde ettiğini gösteren değerdir. Brüt İzlenme Oranı'nın (GRP) Erişim (Reach) değerine bölünmesiyle hesaplanır.

Ortalama İzleme Süresi (ATS)Ünite 6

Belirlenen bir zaman dilimi içinde, izleyicilerin belirli bir kanalı veya programı ortalama olarak kaç dakika izlediğini gösteren süredir. Toplam izlenme süresinin izleyici sayısına bölünmesiyle bulunur.

Efektif FrekansÜnite 6

Reklam mesajının hedef kitle üzerinde istenen satın alma, hatırlama veya ikna etkisini yaratabilmesi için maruz kalınması gereken minimum ve optimum tekrarlanma sayısıdır.

Bin Kişiye Ulaşım Maliyeti (CPT/CPM)Ünite 6

Bir reklam mecrasında önceden tanımlanmış hedef kitle içinden 1000 kişiye ulaşabilmek için yapılması gereken harcamayı gösteren maliyet karşılaştırma yöntemidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Bir Rating Puanı Başına Düşen Maliyet (CPP)Ünite 6

Bir reklam kampanyasında bir rating puanı elde etmek için harcanan toplam bütçeyi ifade eden, programların ve mecraların bütçe verimliliğini kıyaslamada kullanılan ölçüttür.

Bir Saniyede GRP Puanı Başına Düşen Maliyet (CPS)Ünite 6

Farklı uzunluktaki televizyon reklam filmlerinin maliyet verimliliğini saniye bazında karşılaştırmak amacıyla, bir saniyede 1 GRP puanı elde etmenin maliyetini hesaplayan yöntemdir.

Share of Voice (SOV)Ünite 6

Bir markanın belirli bir medya kategorisinde yaptığı reklam harcamalarının, aynı kategorideki tüm rakiplerin yaptığı toplam harcamalar içindeki yüzdelik payıdır.

Yayın FrekansıÜnite 6

Reklam spotunun planlanan kampanya süresi boyunca ilgili medya mecralarında toplamda kaç kez yayınlandığını gösteren sayısal değerdir; hedef kitlenin maruz kalma sayısından bağımsızdır.

Medya PlanlamaÜnite 7

Bir reklam mesajının yerleştirileceği kitle iletişim aracının seçilmesi, bu araca yönelik zaman veya boşluğun satın alınması ve mesajın bu boşlukta yayınlanmasını sağlama sürecidir.

Durum AnaliziÜnite 7

Medya planlamacısına pazarın geçmişi, markanın satışları, dağıtım kanalları, tüketici profili ve rakiplerin medya harcamaları hakkında stratejik bilgiler sunan kapsamlı analiz sürecidir.

Marka Gelişim Endeksi (BDI)Ünite 7

Bir markanın satıldığı tüm pazarlardaki veriler çerçevesinde hesaplanan, markanın hangi coğrafi pazarlarda güçlü veya zayıf olduğunu gösteren analiz aracıdır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kategori Gelişim Endeksi (CDI)Ünite 7

Belirli bir markadan bağımsız olarak, bir ürün grubunun veya kategorisinin coğrafi pazarlardaki gelişimini ve potansiyelini ölçen hesaplama yöntemidir.

Best Food Day (BFD)Ünite 7

Ailelerin gıda alışverişi yapacakları günleri hedefleyen, gazetelerin gıda reklamlarını yoğunlaştırdığı ve genellikle çarşamba veya perşembe günlerine denk gelen sistemdir.

Satın Alma ÇevrimiÜnite 7

Tüketicilerin bir ürünü hangi sıklıkla satın aldığını gösteren döngüdür; satın alma sıklığı arttıkça reklamın da o derece yoğun yapılması gerekir.

Satın Alanların DönüşümüÜnite 7

Belirli bir dönemde pazara ilk kez giren veya markayı ilk kez tercih eden yeni alıcıların oranını ifade eden kavramdır.

Unutma OranıÜnite 7

Tüketicilerin belirli bir markayı veya reklam mesajını hafızalarından silme hızıdır; bu oran yükseldikçe reklamın sürekliliği artırılmalıdır.

Devamlılık StratejisiÜnite 7

Reklam kampanyasının tüm yıla (365 gün veya 52 hafta) yayılarak, aynı tema çerçevesinde kesintisiz ve düzenli bir şekilde uygulanmasını esas alan zamanlama modelidir.

Uçuş (Flighting) StratejisiÜnite 7

Belirli bir dönem boyunca yoğun şekilde reklam yapıldıktan sonra reklama tamamen ara verilmesini ve ardından tekrar reklam dönemine geçilmesini içeren kesintili zamanlama modelidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Nabız (Pulsing) StratejisiÜnite 7

Yıl boyunca devam eden sürekli bir reklam kampanyasının, satışların arttığı veya özel dönemlerde yoğunluğunun daha da yükseltilmesiyle uygulanan hibrit modeldir.

Prime TimeÜnite 7

Televizyon yayıncılığında izleyici sayısının en yüksek olduğu, reklam maliyetlerinin en üst seviyeye ulaştığı çok seyredilen saat dilimleridir.

Off-Prime TimeÜnite 7

Televizyon izlenme oranlarının daha düşük olduğu, prime time dışındaki daha ekonomik reklam saat dilimlerini ifade eden kavramdır.

Satın Alma Sonrası DeğerlendirmeÜnite 7

Medya planının durum analizinden başlayarak tüm aşamalarının, bütçe kullanımının ve ulaşılan erişim/sıklık hedeflerinin geriye dönük olarak denetlenmesi sürecidir.

Hedef KitleÜnite 8

En genel tanımıyla, tüm iletişim mesajlarının ulaşması istenilen kişi, grup ya da kitlelerdir. Pazarlama iletişiminde ise düşünce, fikir ve davranışları iletilen mesajlar yoluyla değiştirilmek istenen kesimi ifade eder.

Bölümlendirme (Segmentasyon)Ünite 8

Çeşitlilik ve farklılık gösteren geniş kitlelerin, belirli ortak kriterler temelinde daha küçük, homojen ve özel gruplara ayrılması işlemidir. Örneğin, bir erkek parfümü kampanyasında hedef kitlenin yaş ve gelir düzeyine göre alt gruplara ayrılması bu kavrama örnektir.

İzleyiciÜnite 8

Medya planları ile aktarılmak istenen mesajların alıcısı konumunda bulunan ve kitle iletişim araçlarını aktif olarak kullanan bireylerdir. Kullanılan araca göre okuyucu, dinleyici veya izleyici olarak adlandırılırlar.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250

Mesajı kaynaktan alıp alıcı konumundaki hedef kitlelere ulaştıran yazılı, işitsel veya görsel kitle iletişim kanallarıdır. Medya planlamasında hedef kitlenin bu araçları kullanma alışkanlıkları analiz edilerek seçim yapılır.

Medya planlama çalışmaları kapsamında tüm hedef kitleleri kapsayan, mesajın ulaşması hedeflenmeyen pasif bireyleri de içine alan en geniş insan topluluğudur. Paydaş kavramından daha geniş bir çerçeveye sahiptir.

PaydaşlarÜnite 8

Kurumun faaliyetlerini doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen ya da bu faaliyetlerden etkilenen, kurumla sürekli ilişki içerisindeki aktif kitlelerdir. Kurum içi ve kurum dışı paydaşlar olarak ikiye ayrılırlar.

ToplulukÜnite 8

Belirli nitelikler, ortak duygular, mutabakata varılmış anlayışlar veya coğrafi yakınlıklar temelinde doğal olarak bir araya gelmiş, camia veya cemiyet olarak da adlandırılan insan grubudur.

ErişimÜnite 8

Kitle iletişim araçları üzerinden yayınlanan mesajların ulaştığı kişi sayısını veya bu mesajları algılayan kitlenin büyüklüğünü ifade eden, genellikle yüzde (%) olarak hesaplanan medya planlama terimidir.

Henüz Oluşmamış Hedef KitleÜnite 8

Normal zamanlarda bir kitle oluşturmayan, ancak ortak bir sorun, kriz veya yasal düzenleme ile karşılaştıklarında bir araya gelerek hedef kitle haline gelen bireyler topluluğudur.

Bilinçli Hedef KitleÜnite 8

Bir gruba veya kitleye ait olduğunun farkında olan, kendilerini ilgilendiren ortak problem veya olay hakkında bilgi ve ilgi sahibi olan hedef kitle türüdür.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Aktif Hedef KitleÜnite 8

Bilinçli hedef kitlelerin organize olmuş ve karşılaştıkları ortak sorunu çözmek amacıyla eyleme, iletişime ve harekete geçmiş olan ileri düzeydeki halidir.

İç Hedef KitleÜnite 8

Kuruluş bünyesinde yer alan, kurumun günlük iş süreçlerini ve faaliyetlerini yürüten çalışanlar, yöneticiler, danışmanlar, iş ortakları ve bayilerden oluşan gruptur.

Dış Hedef KitleÜnite 8

Kurumun dışında yer alan, doğrudan iş süreçlerinde görev almayan ancak kurumla sürekli etkileşim halinde olan müşteriler, medya, sivil toplum kuruluşları ve hükümet gibi kitlelerdir.

Destekçi Hedef KitleÜnite 8

Kuruma karşı yüksek düzeyde sempati, ilgi ve sadakat besleyen, kurumdan gelecek mesajları almaya ve onaylamaya en açık olan hedef kitle grubudur.

Tepkili Hedef KitleÜnite 8

Kuruma veya markaya karşı olumsuz tutum ve ön yargılar geliştirmiş, ikna edilmesi ve kazanılması en zor olan, yoğun iletişim çabası gerektiren kitle türüdür.

Kararsız Hedef KitleÜnite 8

Kuruma karşı ne olumlu ne de olumsuz netleşmiş bir düşüncesi olan, nötr konumda bulunan ve doğru iletişim stratejileriyle kolayca ikna edilebilecek kitlelerdir.

Kurum İçi PaydaşlarÜnite 8

Kurumun iç yapısında yer alan ve doğrudan ekonomik ya da yönetimsel bağları bulunan çalışanlar, ortaklar, hissedarlar ve dağıtımcılardan oluşan gruptur.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kurum Dışı PaydaşlarÜnite 8

Kurumun dış çevresinde yer alan ve kurumsal kararlardan etkilenen müşteriler, rakipler, lobiler, kamuoyu öncüleri, medya, hükümet ve sivil toplum kuruluşlarıdır.

İç Hedef KitleÜnite 9

Kurum bünyesinde yer alan, kurumun faaliyetlerinden doğrudan etkilenen ve kurum içi iletişim araçlarıyla ulaşılan çalışan, bayi, ortak gibi gruplardır.

Dış Hedef KitleÜnite 9

Kurumla doğrudan organik bağı olmayan ancak faaliyetlerin başarısı için desteğine, güvenine ve sempatisine ihtiyaç duyulan müşteri, rakip, medya ve toplumsal çevre gibi gruplardır.

Kamuoyu Öncüleri (Fikir Liderleri)Ünite 9

Fikir ve görüşleriyle toplum üzerinde yönlendirici etkisi olan, bireylerin güvenini kazanmış gazeteci, akademisyen, sanatçı veya kanaat önderi gibi kişilerdir.

Sivil Toplum KuruluşlarıÜnite 9

Devletten bağımsız, kâr amacı gütmeyen, gönüllülük esasıyla toplumsal refahı artırmayı amaçlayan ve kurumlar üzerinde denetleyici/destekleyici etkisi olan örgütlerdir.

Finansal Halkla İlişkilerÜnite 9

Kurumların potansiyel ve mevcut yatırımcıları, analistleri ve hissedarları ikna ederek kuruma finansal kaynak sağlamak amacıyla yürüttüğü stratejik iletişim sürecidir.

Algıda SeçicilikÜnite 9

Bireyin çevresindeki sayısız uyarıcı ve mesaj arasından sadece kendi deneyim, inanç ve ihtiyaçlarına uygun olanları dikkate alıp diğerlerini elemesi durumudur.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Sosyal SınıfÜnite 9

Gelir, eğitim, meslek gibi çok boyutlu değişkenlere göre toplumun hiyerarşik olarak homojen ve dinamik gruplara ayrılmasıdır.

GüdülenmeÜnite 9

Bireyi belirli bir ihtiyacı karşılamak üzere harekete geçiren, istek duymasıyla başlayıp eylemin tamamlanmasıyla son bulan psikolojik süreçtir.

ÖğrenmeÜnite 9

Bireyin deneyimleri ve çevresiyle etkileşimi sonucunda davranışlarında meydana gelen kalıcı değişikliklerdir; yeni medya araçlarının kullanımını da şekillendirir.

Yaşam Biçimi (Tarzı)Ünite 9

Bireyin aktiviteleri, ilgi alanları ve günlük rutinleriyle şekillenen, medya kullanım saatlerini ve mecra tercihlerini doğrudan etkileyen psikolojik unsurdur.

Bireyin herhangi bir nesneye, kişiye veya medya aracına karşı geliştirdiği olumlu, olumsuz veya nötr zihinsel yaklaşım ve hazır bulunuşluk durumudur.

KültürÜnite 9

Bir toplumun tarihsel süreçte ürettiği, kuşaktan kuşağa aktarılan maddi ve manevi değerlerin, yaşam biçimlerinin ve davranış kalıplarının bütünüdür.

Mevcut MüşteriÜnite 9

Kurumun ürettiği ürün ve hizmetleri hâlihazırda satın alan ve düzenli olarak tüketen kişi ya da kuruluşlardır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Potansiyel MüşteriÜnite 9

Gelecekte kurumun sunduğu ürün ve hizmetleri satın alma ve tüketme ihtimali yüksek olan aday kitlelerdir.

Doğrudan RakipÜnite 9

Aynı sektörde faaliyet gösteren ve kurumun sunduğu ürün ve hizmetlerin benzerlerini üreterek aynı tüketici grubunu hedefleyen firmalardır.

Dolaylı RakipÜnite 9

Farklı sektörlerde üretim yapmasına rağmen, tüketicinin bütçesi veya alternatif ihtiyaçları doğrultusunda kurumun satışlarını etkileyebilecek firmalardır.

Bölgesel YayınÜnite 9

Sadece belirli bir coğrafi bölgede (örneğin Ege Bölgesi) yaşayan insanlara yönelik dağıtımı ve yayını yapılan medya organlarıdır.

Niş (Uzmanlaşmış) MedyaÜnite 9

Genel kitleler yerine sadece belirli meslek gruplarına veya özel ilgi alanlarına (ekonomi, tıp, yatçılık vb.) hitap eden yayınlardır.

Medya İlişkileriÜnite 9

Kurumların reklam ücreti ödemeden, haber değeri taşıyan içeriklerle medyada yer alabilmek için gazetecilerle kurduğu güvene dayalı iletişim sürecidir.

Açık Sistem AnlayışıÜnite 9

Kurumların çevrelerindeki gelişmelerden sürekli etkilendiği ve kendi faaliyetleriyle de çevreyi sürekli etkilediği etkileşimli yönetim modelidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Medya KarmasıÜnite 10

Pazarlama planının amaçlarına uygun olarak mesajı hedef kitleye ulaştıracak uygun reklam ortamlarının etkin ve verimli olarak seçilmesi ve bir araya getirilmesi sürecidir. Örneğin, bir kozmetik markasının televizyon, dergi ve internet mecralarını belirli oranlarda birleştirerek kampanya yürütmesi bu kapsamdadır.

Reklam mesajını hedef kitleye ulaştıran tüm alternatif iletişim kanallarına verilen genel isimdir. Gazete, televizyon, radyo, açık hava alanları ve internetin tamamı bu kavramın altında toplanır.

Mesajı taşıyan ana iletişim kanalı kategorilerinin her birine verilen tekil isimdir. Örneğin, basılı yayınlar arasında yer alan gazete veya elektronik yayınlar arasında yer alan radyo birer mecradır.

Bir mecra içerisinde yer alan tek bir spesifik mesaj taşıyıcısının veya yayın organının adıdır. Örneğin, gazete bir mecra iken, Posta Gazetesi veya Hürriyet Gazetesi birer araçtır.

AdvertorialÜnite 10

Mecralarda haber veya editöryal içerik şeklinde tasarlanarak sunulan, okuyucuya bilgi verirken aynı zamanda örtülü reklam yapan ilan çalışmasıdır. Gazetelerin sektör sayfalarında sıklıkla tercih edilen bir yöntemdir.

InsertÜnite 10

Gazete veya dergilerin içerisine yerleştirilen, gazete sayfa ölçüsünde tek yaprak halinde basılmış (sayfa insert) veya yayınla birlikte dağıtılan özel tanıtım broşürleridir (dağıtım insert).

ZappingÜnite 10

Televizyon izleyicilerinin reklam kuşakları başladığı anda uzaktan kumanda yardımıyla hızlıca diğer kanallara geçiş yapması eylemidir. Televizyon mecrasının reklam etkinliğini azaltan en önemli zayıf yönlerinden biridir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Cıngıl (Jingle)Ünite 10

Radyo reklamlarında marka adını, sloganını veya mesajını akılda kalıcı kılmak amacıyla bestelenen kısa, ritmik ve melodik reklam müzikleridir. İlk olarak 1926 yılında ABD'de dört şarkıcının seslendirmesiyle kullanılmaya başlanmıştır.

Frekans KarışıklığıÜnite 10

Radyo yayınlarının vericiden uzaklaştıkça cızırtı yapması, sinyalin zayıflaması veya başka kanallarla karışması durumudur. Bu durum dinleyicinin kanalı değiştirmesine yol açarak reklam erişimini olumsuz etkiler.

Ev Dışı (Out-of-Home) ReklamÜnite 10

Tüketicilerin evlerinin dışında kalan tüm kamusal ve sosyal alanlarda karşılaştıkları reklam ortamlarının genel adıdır. Havaalanları, otobüs durakları, asansörler ve alışveriş arabaları bu kapsama girer.

TrivisionÜnite 10

Açık hava reklamcılığında kullanılan, üçgen prizma şeklindeki şeritlerin dönmesiyle aynı pano üzerinde belirli aralıklarla üç farklı reklam görselinin sergilenmesine olanak tanıyan mekanik tabela sistemidir.

SpektakülerÜnite 10

Açık hava reklamcılığında standart boyutların dışına çıkan, özel ışıklandırmalar, üç boyutlu tasarımlar ve dikkat çekici mekanik ögeler barındıran büyük ölçekli özel reklam uygulamalarıdır.

BannerÜnite 10

İnternet sitelerinin üst, alt veya yan bölümlerinde yer alan, genellikle tıklandığında reklam verenin web sitesine yönlendiren görsel veya hareketli dijital reklam panolarıdır.

Pop-upÜnite 10

Bir internet sitesi yüklenirken veya gezinirken kullanıcının iradesi dışında ekranda aniden beliren, ana sayfayı kısmen veya tamamen kapatan fırlayan dijital reklam pencereleridir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Reklam KörlüğüÜnite 10

İnternet kullanıcılarının web sayfalarındaki aşırı reklam yoğunluğu nedeniyle banner ve benzeri reklam alanlarını bilinçaltı düzeyde görmezden gelmesi ve doğrudan içeriğe odaklanması durumudur.

Medya Yoğunluğu StratejisiÜnite 10

Reklam bütçesinin ve mesajların tek bir mecrada veya en fazla iki mecra kategorisinde yoğunlaştırılarak yüksek frekansla tekrarlanması stratejisidir. Örneğin, bütçenin tamamının sadece internet reklamlarına yatırılması bu stratejiye örnektir.

Medya Dağılımı StratejisiÜnite 10

Reklam kampanyasının televizyon, gazete, dergi ve internet gibi çoklu mecra kategorilerine dağıtılarak geniş kitlelere farklı kanallardan ulaşılmasını hedefleyen stratejidir.

Görülme Payı (Share of Voice)Ünite 10

Bir markanın belirli bir mecrada veya pazarda gerçekleştirdiği reklam harcamasının ya da mesaj yoğunluğunun, o sektördeki toplam reklam harcamalarına oranıdır. Medya yoğunluğu stratejisi bu payı artırmayı hedefler.

Sektör DergisiÜnite 10

Belirli bir iş koluna, sanayi dalına veya uzmanlık alanına (otomotiv, gıda, yatçılık vb.) yönelik yayın yapan ve sosyoekonomik düzeyi yüksek, spesifik bir okuyucu kitlesine hitap eden tematik dergilerdir.

Perde ReklamlarıÜnite 10

Sinema salonlarında film gösterimi başlamadan önce veya film arasında projeksiyon cihazı aracılığıyla beyaz perdeye yansıtılan yüksek çözünürlüklü reklam filmleridir.

CPT / CPM (Cost Per Thousand / Mille)Ünite 11

Bir reklam mesajının ilgili mecra aracılığıyla bin kişiye ulaştırılmasının maliyetini hesaplayan temel medya planlama metriğidir. Reklam maliyetinin toplam erişim veya tiraj sayısına bölünüp bin ile çarpılmasıyla elde edilir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
OrdinoÜnite 11

Reklam ajansı tarafından hazırlanan, reklamın yayınlanacağı gazete veya dergi gibi mecralara gönderilen ve ilan rezervasyon bilgilerini içeren resmi yetki belgesidir.

Ajans Hizmet Bedeli (AHB)Ünite 11

Medya satın alma ve planlama hizmetleri karşılığında reklam ajansının hak ettiği, gazete ve televizyon için %15, dergi için ise %25 oranında uygulanan komisyon veya hizmet ücretidir.

Prime-TimeÜnite 11

Televizyon izlenme oranlarının en yüksek olduğu, genellikle akşam saatlerini kapsayan ve reklam birim saniye ücretlerinin en yüksek seviyede bulunduğu yayın dilimidir.

Drive TimeÜnite 11

Radyo dinleme oranlarının zirveye ulaştığı, insanların işe gidiş ve dönüş saatlerini kapsayan ve bu nedenle reklam saniye ücretlerinin en yüksek olduğu zaman dilimidir.

Off Drive TimeÜnite 11

Radyo yayıncılığında dinlenme oranlarının nispeten daha düşük olduğu, işe gidiş-dönüş saatleri dışındaki daha ekonomik reklam zaman dilimleridir.

İlk FormaÜnite 11

Dergilerin ilk sayfalarını kapsayan, okuyucunun dikkatini çekme ve mesajı iletme gücü en yüksek olduğu için reklam birim ücretleri en yüksek olan bölümdür.

Sütun / Santimetre (st/cm)Ünite 11

Gazete reklamcılığında ilan boyutunu ve fiyatlandırmasını belirlemek için kullanılan, dikey sütun sayısı ile ilanın dikey yüksekliğinin çarpılmasına dayanan teknik ölçü birimidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
CLP (City Light Poster)Ünite 11

Açık hava reklamcılığında sıklıkla otobüs duraklarında ve kaldırımlarda kullanılan, içten aydınlatmalı standart boyutlu reklam panolarıdır.

CPC (Cost Per Click)Ünite 11

Dijital reklamcılıkta, kullanıcıların yayınlanan reklama her bir tıklaması başına reklam verenin ödediği birim maliyeti gösteren metriktir.

CPA (Cost Per Action)Ünite 11

Dijital kampanyalarda, kullanıcının üyelik, form doldurma gibi önceden belirlenmiş spesifik bir eylemi gerçekleştirmesi başına düşen maliyettir.

CPS (Cost Per Sale)Ünite 11

Dijital reklam harcamalarının, bu reklamlar aracılığıyla doğrudan gerçekleştirilen nihai ürün satışı sayısına bölünmesiyle elde edilen maliyet metriğidir.

Share of Market (SOM)Ünite 11

Bir markanın faaliyet gösterdiği pazardaki toplam satışlar içinden aldığı payı yüzde cinsinden ifade eden pazar payı göstergesidir.

Share of Voice (SOV)Ünite 11

Bir markanın reklam ve tanıtım harcamalarının, içinde bulunduğu pazardaki tüm rakiplerin toplam reklam harcamaları içindeki yüzdesel payıdır.

Marka Gelişim Endeksi (BDI)Ünite 11

Bir markanın belirli bir coğrafi bölgedeki satış gücünü, o bölgenin nüfus payına oranlayarak gösteren ve reklam yoğunluğu kararlarında kullanılan endekstir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kategori Gelişim Endeksi (CDI)Ünite 11

Belirli bir ürün kategorisinin bir coğrafi bölgedeki toplam satış hacmi yüzdesinin, o bölgenin nüfus yüzdesine oranını gösteren stratejik endekstir.

İzleyici AraştırmalarıÜnite 12

Televizyon, radyo, yazılı basın ve internet gibi tüm medya mecralarının izlenme, dinlenme ve okunma oranları ile izleyici özelliklerini inceleyen genel araştırma alanıdır.

Mikro Düzey AraştırmaÜnite 12

İçeriden dışarıya bakış açısıyla, tek bir izleyicinin medyayı seçme motivasyonlarını, bireysel tercihlerini ve medya kullanımından aldığı zevkleri anlamaya çalışan araştırma yaklaşımıdır.

Makro Düzey AraştırmaÜnite 12

İzleyicilere dışarıdan bakarak, ortak medya tüketim davranışlarına sahip bireyleri gruplandırmayı ve kitleleri kümelendirmeyi hedefleyen araştırma yaklaşımıdır.

Zamanda Kayma (Time-shifting)Ünite 12

Kişisel video kayıt cihazları veya dijital platformlar aracılığıyla, izleyicilerin televizyon yayınlarını canlı yayın saatinden bağımsız olarak, istedikleri zaman diliminde izlemesini sağlayan teknolojik olgudur.

Demografik DeğişkenlerÜnite 12

İzleyici kitlesini yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni hal, gelir düzeyi ve meslek gibi nesnel ve kişisel özellikler üzerinden sınıflandıran değişkenlerdir.

Coğrafi DeğişkenlerÜnite 12

İzleyicilerin yaşadıkları ülke, bölge, şehir veya kırsal-kentsel alan gibi mekânsal özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlayan analiz kriterleridir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Davranışsal DeğişkenlerÜnite 12

İzleyicilerin hangi medyayı ne sıklıkla kullandıkları, hangi programları tercih ettikleri ve ürün satın alma alışkanlıkları gibi eylemsel verilerini kapsayan değişkenlerdir.

Psikografik DeğişkenlerÜnite 12

İzleyicileri değerleri, tutumları, yaşam tarzları, motivasyonları ve belirli medya ürünlerine olan bağlılıkları/sadakatleri temelinde sınıflandıran psikolojik değişkenlerdir.

Telefon YöntemiÜnite 12

Yayın anında önceden belirlenmiş evlerin aranarak o sırada hangi programın veya radyonun takip edildiğinin anlık olarak sorulmasına dayanan geleneksel ölçüm yöntemidir.

CATI (Computer Assisted Telephone Interviewing)Ünite 12

Bilgisayar destekli telefon görüşmeleri yoluyla, anketörün ekrandaki soruları telefondaki katılımcıya yöneltip cevapları doğrudan sisteme girdiği anket yöntemidir.

CAPI (Computer Assisted Personal Interviewing)Ünite 12

Bilgisayar veya tablet destekli kişisel görüşmeler yoluyla, yüz yüze anket çalışmasının dijital cihazlar yardımıyla gerçekleştirilmesi yöntemidir.

Günlük YöntemiÜnite 12

Katılımcıların belirli bir zaman periyodu boyunca gerçekleştirdikleri medya tüketim eylemlerini, her gerçekleştiğinde kendi elleriyle bir deftere kaydetmeleri esasına dayanan yöntemdir.

Yapılandırılmış GünlükÜnite 12

İçeriğinde bölgedeki kanalların, radyo istasyonlarının veya programların hazır bir listesini barındıran ve katılımcının sadece işaretleme yaptığı günlük türüdür.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Yapılandırılmamış GünlükÜnite 12

Katılımcının izlediği kanalları, dinlediği istasyonları ve program isimlerini kendi el yazısıyla boş alanlara yazmak zorunda olduğu günlük türüdür.

İzleyici Ölçer (Peoplemeter)Ünite 12

Televizyonun üstüne yerleştirilen bir cihaz ve her aile üyesine özel butonları olan bir kumanda yardımıyla, kimin hangi dakikada ne izlediğini ölçen elektronik sistemdir.

Frekans DetektörüÜnite 12

İzleyici ölçer setinde televizyonun içine monte edilen, TV açıldığında kanallar arasında yapılan geçişleri tespit edip ana cihaza gönderen kibrit kutusu büyüklüğündeki donanımdır.

Taşınabilir İzleyici Ölçer (PPM)Ünite 12

Katılımcıların yanlarında taşıdıkları, ortamdaki radyo ve televizyon yayınlarının yaydığı insan kulağının duyamayacağı frekanstaki ses şifrelerini algılayarak çalışan mobil ölçüm cihazıdır.

Buton Bıkkınlığı (Button Fatigue)Ünite 12

İzleyici ölçer panel üyelerinin, televizyon izlemeye her başladıklarında veya kanal değiştirdiklerinde kumandadaki kendilerine ait düğmeye basmaktan zamanla sıkılması durumudur.

Reyting (İzlenme Oranı)Ünite 13

Televizyon izleme araştırmalarında, belirli bir zaman diliminde veya programda, hedef kitlenin dakika bazında televizyon izleme oranını ifade eden niceliksel değerdir. Medya planlamacılar bu veriye bakarak reklam bütçelerini en yüksek performansı gösteren zaman dilimlerine yönlendirirler.

Televizyon İzleme Araştırma Komitesi kelimelerinin kısaltması olup, Türkiye'de televizyon izleyici ölçümlerinin teknik, mali ve hukuki altyapısını oluşturmak, denetlemek ve sektör için tek bir geçerli ortak veri (single currency) üretmek amacıyla 1992 yılında kurulan bağımsız komitedir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Peoplemeter (İzleyici Ölçer)Ünite 13

Televizyon izleme panel üyesi olarak seçilen hanelerin televizyonlarına kurulan, hanedeki bireylerin hangi kanalı ne kadar süreyle izlediğini saniye saniye kaydeden ve bu verileri gece saatlerinde modem aracılığıyla ana merkeze aktaran elektronik ölçüm cihazıdır.

Radyo Dinleme Hizmetleri Organizasyon, Tanıtım ve Yayıncılık A.Ş. anlamına gelen, Türkiye'de radyo dinleme ölçümlerinin adil, doğru ve tek bir ortak veri standardı çerçevesinde yapılmasını sağlamak ve denetlemekle görevli olan çok ortaklı sektörel kuruluştur.

Radyo Televizyon Yayıncıları Meslek Birliği olup, radyo ve televizyon yayıncılığının sorunlarına çözümler üretmek ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndan kaynaklanan hakları korumak amacıyla kurulan ve RİAK'ta %10 hisseye sahip olan sektörel meslek birliğidir.

Ulusal Radyo Yayıncıları Derneği'nin kısaltmasıdır. Türkiye'de faaliyet gösteren ulusal radyolar arasındaki mesleki dayanışmayı sağlamak amacıyla kurulmuş olup, radyo ölçümlerini yöneten RİAK şirketinde %70'lik en büyük sermaye payına sahip olan kuruluştur.

Basın İzleme Araştırmaları Kurulu olup, Türkiye'de basın okurluk araştırmalarındaki veri kirliliğini önlemek amacıyla 1997 yılında kurulan ve 2009 yılına kadar Türkiye Basın Okurluk Araştırması'nı organize eden sektörel kuruldur.

Erişim (Basılı Medya)Ünite 13

Belirli bir gazeteyi veya dergiyi okuyan toplam kişi sayısını, yani ilgili basılı yayının ulaştığı toplam net okur sayısını ifade eden temel medya planlama terimidir.

Ortalama Sayı OkuruÜnite 13

Basın araştırmalarında, 'Dün gazete okudum' beyanında bulunan kişilerin toplamını ifade eden, düzenli ve düzensiz tüm okuyucu kitlelerini kapsayan istatistiksel ölçüttür.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Yakın Zamanda Okumuşluk TekniğiÜnite 13

Dergi okuru tahminlerinde en sık kullanılan, görüşmecinin katılımcıya dergi logolarının yer aldığı kartları göstererek son yayın periyodunda bu dergiyi okuyup okumadığını sorguladığı yüksek güvenilirlikli araştırma yöntemidir.

Dün Okumuşluk TekniğiÜnite 13

Özellikle günlük gazetelerin okunurluğunu ölçmek için kullanılan, seçilmiş denek grubuna dün hangi gazeteleri okuduklarının doğrudan sorulması esasına dayanan anket tekniğidir.

IAB TürkiyeÜnite 13

İnteraktif Reklamcılık Bürosu Türkiye derneği olup, dijital pazarlama sektörünün sağlıklı gelişmesi, internetin reklam mecrası olarak tarafsız şekilde ölçümlenmesi ve uluslararası standartlarda raporlanması için çalışan yetkili sektörel kuruluştur.

Site Bazlı Ölçümleme YöntemiÜnite 13

İnternet ölçümlerinde, araştırmaya katılan web sitelerine yerleştirilen özel kodlar aracılığıyla sitenin gerçek zamanlı trafik verilerini, sayfa gösterim sayılarını ve ziyaretçi sürelerini ölçen teknik yöntemdir.

Açıkhava Medya Araştırmaları Derneği olup, açık hava mecrasındaki reklam yatırımlarının etkinliğini, erişim ve frekans değerlerini uluslararası standartlarda ölçümlemek ve raporlamak amacıyla kurulan sektörel dernektir.

Görünürlük Ayarlı Temas (VAC)Ünite 13

Açık hava reklamcılığında, sadece reklamın önünden geçme olasılığını (OTS) değil; reklamın açısı, büyüklüğü ve çevresel koşullarını hesaba katarak gerçekleşen gerçek reklam temas değerini ölçen gelişmiş matematiksel modeldir.

Hedef Kitle Endeksi (TGI)Ünite 13

İlk kez 1968 yılında İngiltere'de uygulanan, günümüzde Türkiye dahil 70 ülkede pazar, marka kullanımı, medya tüketim alışkanlıkları ve yaşam tarzı tercihlerini ölçen en kapsamlı çok boyutlu tüketici araştırmasıdır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Erişim (Reach)Ünite 14

Bir reklam mesajının, kampanya süresince hedef kitle içerisindeki kaç farklı kişi tarafından en az bir kez izlendiğini, duyulduğunu veya okunduğunu gösteren net ulaşım yüzdesidir. Örneğin, X Giyim Firması lansmanında gazete mecrası ile hedef kitlenin %40.11'ine en az bir kez erişilmesi planlanmıştır.

Frekans (Sıklık)Ünite 14

Reklam mesajıyla ulaşılan kişilerin, kampanya süresince bu mesajı ortalama olarak kaç kez görme veya duyma fırsatı elde ettiğini gösteren değerdir. X Giyim Firması'nın gazete ilanları için planlanan ortalama frekans değeri 17 olarak belirlenmiştir.

Gross Rating Point (GRP)Ünite 14

Reklam mesajının hedef kitleye ulaştığı toplam maruz kalma oranını ifade eden ve erişim ile frekans değerlerinin çarpılmasıyla elde edilen kümülatif puandır. Erişimden farklı olarak, her bireyin mesaja tek bir kez değil, her maruz kalışı ayrı ayrı hesaba katılarak hesaplanır.

Gazete, dergi gibi basılı mecraların bir basılışta basılan toplam nüsha veya baskı sayısını ifade eden kavramdır. Medya planlamasında bütçeleme ve CPM hesaplamalarında temel bir veri olarak kullanılır.

CPM (Cost Per Mile)Ünite 14

Bir reklamın hedef kitlede 1000 gösterim veya erişim elde etmesi için ödenmesi gereken birim maliyeti gösteren ölçüttür. Toplam reklam maliyetinin gösterim sayısına bölünmesi ve sonucun 1000 ile çarpılmasıyla hesaplanır.

CPC (Cost Per Click)Ünite 14

Tıklama bazlı dijital reklam kampanyalarında, kullanıcının reklama yaptığı her bir tıklama başına reklam verene yansıyan maliyeti ifade eden kavramdır. Çevrim içi kampanyaların etkileşim düzeyini ve bütçe verimliliğini ölçmek için kullanılır.

Marka Genişlemesi (Brand Extension)Ünite 14

Bir markanın mevcut pazar gücünü ve bilinirliğini kullanarak, ürün yelpazesine yeni alt markalar veya ürün kategorileri eklemesi stratejisidir. Fresh Flakes markasının yeni bir lezzet alternatifi olarak Fresh Berry Flakes'i pazara sunması bu stratejiye örnektir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Mevsimsel YoğunlukÜnite 14

Belirli ürün veya hizmetlerin tüketiminin yılın belirli dönemlerinde artış göstermesi durumudur. Mısır gevreklerinin yaz aylarında daha fazla tüketilmesi veya golf sporunun bahar ve yaz aylarında yapılması medya planlamasının zamanlamasını doğrudan etkiler.

AdvertorialÜnite 14

Yazılı veya dijital medyada, editoryal bir içerik veya makale görünümünde hazırlanan ancak reklam amacı taşıyan ücretli tanıtım yazılarıdır. X Giyim Firması dijital medya planında blog sitelerinde advertorial içerik kullanımına yer vermiştir.

Sendikasyon TVÜnite 14

Televizyon programlarının tek bir ana ağa bağlı kalmaksızın, farklı yerel veya bağımsız istasyonlara doğrudan satılarak yayınlanması yöntemidir. Rekabet analizlerinde rakiplerin bütçe dağılımlarında yer alan bir televizyon mecrası türüdür.

BannerÜnite 14

Web sitelerinde yer alan, genellikle görsel veya animasyon içeren ve tıklandığında kullanıcının reklam verenin web sitesine yönlendirilmesini sağlayan dijital reklam alanlarıdır.

Kablo TV (Cable TV)Ünite 14

Kablolu altyapı üzerinden belirli abonelere özel kanallar sunan ve medya planlamasında ağ (network) televizyonlarına göre daha spesifik hedef kitlelere daha ekonomik ulaşım sağlayan televizyon yayıncılığı türüdür.

LansmanÜnite 14

Yeni bir markanın, ürünün veya hizmetin pazara ilk kez sunulması ve hedef kitleye tanıtılması amacıyla gerçekleştirilen kapsamlı tanıtım ve pazarlama faaliyetleridir.