Ünite 8: Sağlık Sektöründe Kamunun Rolü — Önemli Kavramlar
Kamu Yararı Teorisi
Devletin, piyasa başarısızlıklarını gidermek, toplumsal refahı, verimliliği ve adaleti artırmak amacıyla tarafsız bir şekilde piyasaya müdahale ettiğini savunan teoridir.
Özel İlgi Grubu Teorisi
Devletin piyasaya müdahalelerinin, politikacıların oy maksimizasyonu ve çeşitli çıkar gruplarının menfaat arayışları doğrultusunda şekillendiğini ileri süren yaklaşımdır.
Kamusal Mal
Tüketiminde rekabet olmayan ve hiç kimsenin tüketiminden dışlanamadığı, ulusal savunma ve genel sağlık hizmetleri gibi devlet tarafından sunulan mallardır.
Dışsallık
Bir ekonomik faaliyetin, bu faaliyetle doğrudan ilişkisi olmayan üçüncü şahıslar üzerinde yarattığı olumlu veya olumsuz etkilerdir.
Pozitif Talep Yönlü Dışsallık
Bir malın tüketilmesiyle topluma sağlanan faydanın bireysel faydadan büyük olması durumudur; evcil hayvanlara kuduz aşısı yaptırılması buna örnektir.
Negatif Talep Yönlü Dışsallık
Bir malın tüketilmesiyle topluma verilen zararın bireysel zarardan fazla olmasıdır; sigara içenlerin çevreye ve sağlık sistemine yüklediği ek maliyetler örnektir.
Negatif Arz Yönlü Dışsallık
Bir firmanın üretim yaparken topluma yansıttığı ancak kendisinin üstlenmediği maliyetlerdir; hastanelerin çevreye tehlikeli tıbbi atık bırakması buna örnektir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Pozitif Arz Yönlü Dışsallık
Bir firmanın üretim faaliyetinin diğer firmalara bedelsiz fayda sağlamasıdır; tıp alanındaki bilimsel araştırmaların ve buluşların paylaşılması bu kapsama girer.
Tavan Fiyat
Devletin tüketicileri korumak amacıyla piyasada uygulanabilecek en yüksek satış fiyatını yasal olarak belirlemesidir.
Dikey Adalet
Ekonomik ve sosyal açıdan eşit durumda olmayan bireylere farklı muamele edilerek adaletin sağlanmasıdır; yüksek gelirliden yüksek vergi alınması örnektir.
Yatay Adalet
Benzer ekonomik koşullara ve gelire sahip olan bireylerin aynı yasal ve mali uygulamalara tabi tutulması prensibidir.
Arz Yönlü Sübvansiyon
Üretim maliyetlerini düşürmek ve üretimi artırmak amacıyla devletin üreticilere sağladığı vergi muafiyeti, indirim veya doğrudan mali desteklerdir.
Talep Yönlü Sübvansiyon
Alım gücü yetersiz olan tüketicilerin sağlık gibi temel hizmetlere erişebilmesi için doğrudan onlara sağlanan nakdi veya ayni yardımlardır.
Koruyucu Sağlık Hizmetleri
Toplumdaki sağlıklı bireylerin hastalanmasını önlemek ve genel sağlık düzeyini korumak amacıyla yürütülen aşılama ve çevre sağlığı gibi hizmetlerdir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Tedavi Edici Sağlık Hizmetleri
Hastalanmış olan bireylerin teşhis, tedavi ve iyileştirilmesine yönelik olarak hastanelerde sunulan tıbbi hizmetlerdir.