Ünite 12: Hassas Grupların İnsan Hakları 2: Engelliler, Yaşlılar, Yoksullar — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Engelliliğin tanımlanmasında kullanılan 'tıbbi model' ile 'sosyal model' arasındaki temel farkları karşılaştırarak, sosyal hizmet uzmanlarının neden sosyal modeli benimsemesi gerektiğini gerekçelendiriniz.
Yanıt / ipucu
Tıbbi model engelliliği bireysel bir patoloji ve tedavi edilmesi gereken bir eksiklik olarak görürken, sosyal model engelliliği toplumsal bariyerlerin ve düzenlemelerin bir sonucu olarak açıklar. Sosyal hizmet uzmanları, müracaatçıları güçlendirmek ve hak temelli bir yaklaşımla toplumsal engelleri ortadan kaldırmak için sosyal modeli benimsemelidir.
Alıştırma 1myders hazırladı
Engelliliğe yönelik 'tıbbi model' ile 'sosyal model' arasındaki temel farkları araştırıp bu iki yaklaşımın sosyal hizmet müdahalelerine yansımalarını karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Tıbbi model engelliliği bireysel bir patoloji ve tedavi edilmesi gereken bir eksiklik olarak görürken; sosyal model engelliliği toplumsal bariyerlerin, mimari engellerin ve ön yargıların bir sonucu olarak tanımlar. Sosyal hizmet uzmanı, sosyal modeli benimseyerek bireyi değiştirmek yerine çevreyi dönüştürmeye, erişilebilirliği artırmaya ve hak temelli savunuculuk yapmaya odaklanır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Dünya Sağlık Örgütü'nün geliştirdiği ICF modelinin engelliliğe getirdiği iki devrimsel değişikliği açıklayarak, bu modelin evrensel niteliğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
ICF, 'özürlülük' gibi damgalayıcı ifadeler yerine 'aktivite' ve 'katılım' gibi olumlu kavramları getirmiş ve çevresel faktörleri sınıflandırmaya dahil etmiştir. Tüm insanlığın işlevsellik durumunu bütüncül bir yelpazede ele aldığı için evrensel bir nitelik taşır.
Alıştırma 2myders hazırladı
İşlevselliğin Uluslararası Sınıflandırılması (ICF) modelinin getirdiği yenilikleri düşünerek, bu modelin engelli bireyleri damgalamaktan nasıl kaçındığını örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
ICF, 'özürlülük' ve 'engellilik' gibi olumsuz ve damgalayıcı ifadeler yerine 'aktivite' ve 'katılım' gibi olumlu, güçlendirici kavramları kullanıma sokmuştur. Ayrıca engelliliği sadece bireyin bir sorunu olarak değil, çevresel ve kişisel faktörlerin dinamik etkileşimi çerçevesinde ele alarak evrensel ve kapsayıcı bir dil geliştirmiştir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Duyusal, zihinsel ve bedensel engellilik alt türlerini göz önünde bulundurarak, engelli bireylerin homojen bir grup olmadığını gösteren örnekler veriniz.
Yanıt / ipucu
Görme engelli bir bireyin temel ihtiyacı Braille alfabesi ve sesli betimleme gibi erişilebilirlik araçlarıyken, bedensel engelli bir birey için rampa ve asansör gibi mimari düzenlemeler önceliklidir. Bu durum, her engelli grubunun ve bireyin gereksinimlerinin, sosyoekonomik ve kültürel arka planına göre farklılaştığını gösterir.
Alıştırma 3myders hazırladı
ICIDH modelinde yer alan 'yetersizlik', 'özürlülük' ve 'engellilik' kavramları arasındaki üç aşamalı zinciri somut bir senaryo üzerinden örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Örneğin, bir bireyin geçirdiği kaza sonucu bacağını kaybetmesi 'yetersizlik' (fiziksel eksiklik); bu durum nedeniyle yürüyememesi 'özürlülük' (aktivite kısıtlılığı); rampaların ve asansörlerin olmaması yüzünden işine gidememesi ise 'engellilik' (toplumsal rolün yerine getirilememesi) durumuna karşılık gelir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Engelli bireylerin eğitim ve istihdam alanlarında karşılaştıkları hak ihlallerini ve bu ihlallerin yoksulluk döngüsüyle ilişkisini analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Eğitim hakkından mahrum kalan engelliler, iş gücü piyasasında ikincil konumda kalmakta ve düşük ücretli işlere mahkum olmaktadır. Bu durum, sağlık ve yardımcı cihazlar için yapmak zorunda oldukları ek harcamalarla birleştiğinde engellilerin yoksulluk döngüsünden çıkmasını engellemektedir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Engelli bireylerin istihdam ve eğitim alanlarında karşılaştıkları hak ihlallerini ve bu ihlallerin yoksulluk döngüsüyle olan ilişkisini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Eğitim hakkından mahrum kalan engelli bireyler sosyal sermaye elde edemez ve iş gücü piyasasında ikincil konuma itilerek düşük ücretli işlere veya işsizliğe mahkum olurlar. Bu durum, engellilerin sağlık ve yardımcı cihazlar için yaptıkları ek harcamalarla birleştiğinde yoksulluk döngüsünü kaçınılmaz hale getirir.
Alıştırma 5myders hazırladı
BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme'nin ayrımcılık yasağı ve eğitim hakkı konusundaki maddelerini inceleyerek, bu hakların hayata geçirilmesinde devletlerin üstlenmesi gereken yasal yükümlülükleri araştırınız.
Yanıt / ipucu
Sözleşme, engelliliğe dayalı her türlü dışlama ve kısıtlamayı yasaklar ve eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması için devletlerin gerekli tüm tedbirleri almasını zorunlu kılar. Devletler, engellilerin toplumsal yaşama tam katılımını sağlayacak yasal ve yapısal düzenlemeleri hayata geçirmekle yükümlüdür.
Alıştırma 5myders hazırladı
BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme'nin getirdiği 'engelliliğe dayalı ayrımcılık' yasağını inceleyerek, yerel düzeyde bu ayrımcılığı önlemeye yönelik ne tür sosyal hizmet projeleri geliştirilebileceğini kurgulayınız.
Yanıt / ipucu
Yerel yönetimlerle iş birliği içinde kamusal alanların, toplu taşıma araçlarının ve eğitim materyallerinin erişilebilir kılınmasını hedefleyen projeler geliştirilebilir. Ayrıca toplumdaki ön yargıları kırmak adına farkındalık kampanyaları düzenlenerek engelli bireylerin karar alma mekanizmalarına katılımı teşvik edilebilir.
