Kavram Sözlüğü

Matematik 1 dersindeki 211 kavram, ünite sırasına göre.

İyi tanımlanmış, birbirinden farklı nesnelerin oluşturduğu topluluktur. Örneğin, '5 ile 35 arasındaki çift sayılar' bir kümedir.

ElemanÜnite 1

Bir kümeyi oluşturan her bir nesne veya semboldür. A = {1, 2} kümesinde 1 ve 2 birer elemandır.

Boş KümeÜnite 1

Hiçbir elemanı olmayan kümedir ve ∅ veya { } ile gösterilir. Eleman sayısı sıfırdır.

Liste YöntemiÜnite 1

Küme elemanlarının küme parantezi içinde virgülle ayrılarak yazılmasıdır. A = {a, b, c} gibi.

Ortak Özellik YöntemiÜnite 1

Elemanların sağladığı ortak bir kuralın 'öyle ki' sembolü ile belirtilmesidir. A = {x : x, haftanın günleri} gibi.

Venn ŞemasıÜnite 1

Kümenin elemanlarının kapalı bir eğri içinde nokta ile gösterilmesidir. Kümeler arası ilişkileri görselleştirir.

Alt KümeÜnite 1

Bir kümenin tüm elemanlarının başka bir kümenin de elemanı olması durumudur. A ⊂ B şeklinde gösterilir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Öz Alt KümeÜnite 1

Bir kümenin kendisi hariç tüm alt kümeleridir. Eleman sayısı n ise 2^n - 1 kadardır.

Evrensel KümeÜnite 1

Üzerinde işlem yapılan tüm kümeleri kapsayan en geniş kümedir. E harfi ile gösterilir.

Birleşim İşlemiÜnite 1

İki kümenin tüm elemanlarının bir araya getirilmesidir. A ∪ B = {x : x ∈ A veya x ∈ B}.

Kesişim İşlemiÜnite 1

İki kümenin ortak elemanlarından oluşan kümedir. A ∩ B = {x : x ∈ A ve x ∈ B}.

TümleyenÜnite 1

Evrensel kümede olup A kümesinde olmayan elemanlardır. A' veya E \ A ile gösterilir.

Simetrik FarkÜnite 1

İki kümenin farklarının birleşimidir. A∆B = (A \ B) ∪ (B \ A) şeklinde hesaplanır.

Kartezyen ÇarpımÜnite 1

İki kümenin elemanlarından oluşan sıralı ikililerin kümesidir. A × B = {(a, b) : a ∈ A, b ∈ B}.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Doğal Sayılar (ℕ)Ünite 2

Sıfırdan başlayarak sonsuza giden, sayma ve çokluk belirtme işlemleri için kullanılan sayılar kümesidir. Örneğin, 5 ve 100 birer doğal sayıdır.

Tam Sayılar (ℤ)Ünite 2

Doğal sayılar, bunların negatif işaretli değerleri ve sıfırdan oluşan kümedir. Örneğin, -7 ve 5 birer tam sayıdır.

Rasyonel Sayılar (ℚ)Ünite 2

a ve b tam sayı, b sıfırdan farklı olmak üzere a/b şeklinde yazılabilen sayılardır. Örneğin, 3/5 bir rasyonel sayıdır.

İrrasyonel SayılarÜnite 2

a/b şeklinde yazılamayan, ondalık açılımı sonsuza kadar devretmeden giden sayılardır. Örneğin, π ve √2 irrasyoneldir.

Reel Sayılar (ℝ)Ünite 2

Rasyonel ve irrasyonel sayıların birleşiminden oluşan, sayı doğrusunun tamamını kapsayan en geniş kümedir.

Sayı DoğrusuÜnite 2

Tüm reel sayıların geometrik olarak temsil edildiği, 0 başlangıç noktasının sağında pozitif, solunda negatif sayıların bulunduğu doğrudur.

Açık Aralık (a, b)Ünite 2

Uç noktaların dâhil olmadığı, sadece a ile b arasındaki reel sayıları kapsayan aralıktır. Örneğin, (2, 5) aralığında 2 ve 5 dâhil değildir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kapalı Aralık [a, b]Ünite 2

Uç noktaların da kümeye dâhil olduğu, a ile b arasındaki tüm değerleri kapsayan aralıktır. Örneğin, [2, 5] aralığında 2 ve 5 dâhildir.

Mutlak DeğerÜnite 2

Bir sayının sayı doğrusunda 0 noktasına olan uzaklığıdır. Uzaklık negatif olamayacağı için mutlak değer sonucu her zaman pozitif veya sıfırdır.

Üslü SayıÜnite 2

Bir sayının kendisiyle kaç kez çarpılacağını gösteren ifadedir. Örneğin, 2³ = 2.2.2 = 8.

Köklü SayıÜnite 2

Bir sayının hangi sayının kuvveti olduğunu bulan işlemdir. √aᵐ ifadesi a'nın m. dereceden köküdür.

Devirli Ondalık SayıÜnite 2

Virgülden sonraki kısmın belirli bir düzenle tekrar ettiği rasyonel sayılardır. Örneğin, 1/3 = 0,333... = 0,3 devirli.

Üçgen EşitsizliğiÜnite 2

Mutlak değerin temel özelliklerinden biri olup |x + y| ≤ |x| + |y| şeklinde ifade edilir.

Sınırsız AralıkÜnite 2

Uç noktalarından en az birinin sonsuz (+∞ veya -∞) olduğu aralıklardır. Örneğin, (3, +∞) aralığı 3'ten büyük tüm sayıları kapsar.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Orjin (Başlangıç Noktası)Ünite 2

Sayı doğrusunun merkezini oluşturan ve 0 değerini temsil eden noktadır.

Cebirsel İfadeÜnite 3

İçinde bilinmeyenler bulunduran ve bu bilinmeyenlere uygulanan işlemler sonucu oluşan matematiksel ifadelerdir. Örnek: 5x − 4.

DeğişkenÜnite 3

Cebirsel ifadelerin içinde yer alan ve farklı değerler alabilen bilinmeyenlerdir. Genellikle x, y gibi harflerle gösterilirler.

ÖzdeşlikÜnite 3

Değişkenlere verilen tüm değerler için sağlanan eşitliklerdir. Örnek: (x + y)² = x² + 2xy + y².

Çarpanlara AyırmaÜnite 3

Bir cebirsel ifadeyi, çarpım durumunda olan daha basit ifadelerin çarpımı şeklinde yazma işlemidir. Örnek: x² + 5x = x(x + 5).

DenklemÜnite 3

Bilinmeyenlerin sadece belirli değerleri için sağlanan eşitliklerdir. Örnek: 3x − 9 = 0 (sadece x=3 için sağlanır).

Denklem KöküÜnite 3

Bir denklemi sağlayan ve çözüm kümesini oluşturan özel değerlerdir. Örnek: x² − 4 = 0 denkleminin kökleri 2 ve -2'dir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Boş KümeÜnite 3

Denklemi sağlayan hiçbir reel sayı değeri bulunmadığında kullanılan ifadedir. ∅ sembolü ile gösterilir.

Lineer DenklemÜnite 3

Birinci dereceden, ax + b = 0 biçimindeki denklemlerdir. Doğrusal denklem olarak da adlandırılır.

Diskriminant (Δ)Ünite 3

İkinci dereceden denklemlerin köklerinin varlığını ve türünü belirleyen b² − 4ac değeridir.

Çakışık KökÜnite 3

Diskriminantın sıfıra eşit olduğu durumlarda ortaya çıkan, birbirine eşit iki kök durumudur. Örnek: x² + 2x + 1 = 0 denkleminde x1 = x2 = -1.

Kökler ToplamıÜnite 3

İkinci dereceden bir denklemde köklerin toplamını veren katsayılar oranıdır; T = −b/a formülüyle bulunur.

Kökler ÇarpımıÜnite 3

İkinci dereceden bir denklemde köklerin çarpımını veren katsayılar oranıdır; Ç = c/a formülüyle bulunur.

Polinom DenklemÜnite 3

anxⁿ + ... + a0 = 0 formundaki, n. dereceden bilinmeyenli denklemlerin genel adıdır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250

Aynı türden iki çokluğun birbirine bölünmesiyle elde edilen değerdir. Örneğin, 5 kg elmanın 2 kg elmaya oranı 5/2'dir.

OrantıÜnite 4

İki veya daha fazla oranın birbirine eşit olması durumudur. a/b = c/d ifadesi bir orantıdır.

Orantı Sabiti (k)Ünite 4

Bir orantıdaki oranların eşitlendiği ortak değerdir. a/b = k eşitliğinde k, orantı sabitidir.

Doğru OrantıÜnite 4

İki çokluktan biri artarken diğerinin de aynı oranda artmasıdır. a/b = k formülü ile gösterilir.

Ters OrantıÜnite 4

İki çokluktan biri artarken diğerinin azalması durumudur. a.b = k formülü ile gösterilir.

Birleşik OrantıÜnite 4

Bir değişkenin birden fazla değişkenle hem doğru hem ters orantılı olduğu durumdur. İşçi, gün ve iş miktarı problemleri buna örnektir.

Aritmetik OrtalamaÜnite 4

Veri grubundaki sayıların toplamının veri sayısına bölünmesidir. 10, 20 ve 30 sayılarının ortalaması (10+20+30)/3 = 20'dir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Geometrik OrtalamaÜnite 4

n tane sayının çarpımının n. dereceden köküdür. 2 ve 8 sayılarının geometrik ortalaması kök içinde 2*8 = 4'tür.

Faiz FormülüÜnite 4

Ana paranın belirli bir yüzde oranı ve zamanla getirdiği kazançtır. F = A.n.t formülü ile hesaplanır.

Kar/ZararÜnite 4

Satış fiyatı ile maliyet arasındaki farktır. Kar = Hasılat - Maliyet şeklinde hesaplanır.

Hareket ProblemleriÜnite 4

Yol, hız ve zaman arasındaki ilişkiyi inceleyen problemlerdir. Yol = Hız * Zaman formülü temel alınır.

Karışım OranıÜnite 4

Karışımdaki saf maddenin toplam karışıma oranıdır. Tuzlu su karışımında tuz miktarı/toplam ağırlık oranıdır.

İçler-Dışlar ÇarpımıÜnite 4

Bir orantıda pay ve paydaların çapraz çarpımının birbirine eşit olmasıdır. a/b = c/d ise a*d = b*c olur.

Denklem KurmaÜnite 4

Sözel bir problemin matematiksel sembollerle ifade edilmesidir. Örneğin 'bir sayının 2 katının 5 fazlası' ifadesi 2x+5 şeklinde yazılır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Lineer DenklemÜnite 5

Terimlerinin her biri ya birinci dereceden değişken ya da sabit olan denklemlerdir. Örnek: 2x + 3 = 0.

Sıralı İkiliÜnite 5

İki bilinmeyenli denklemlerin çözümünü ifade eden (x, y) biçimindeki koordinat çiftleridir. Örnek: 2x - 3y + 3 = 0 denkleminde (0, 1) bir sıralı ikilidir.

Doğrunun y = mx + n formundaki m katsayısıdır ve doğrunun dikliğini/yatıklığını belirtir. Örnek: y = 2x - 5 doğrusunda eğim 2'dir.

Bileşik EşitsizlikÜnite 5

İçinde iki tane eşitsizlik sembolü barındıran ve iki şartı aynı anda sağlayan eşitsizliklerdir. Örnek: -3 < x + 2 ≤ 4.

İşaret İnceleme TablosuÜnite 5

Eşitsizliklerin çözüm aralığını belirlemek için kullanılan, köklerin ve işaret değişimlerinin gösterildiği tablodur. Örnek: 3x - 1 ≥ 0 için 1/3 kök alınarak tablo yapılır.

Çakışık DoğrularÜnite 5

İki doğrunun tüm noktalarının ortak olduğu durumdur. Katsayılar oranı eşit olduğunda (a1/a2 = b1/b2 = c1/c2) gerçekleşir.

Paralel DoğrularÜnite 5

Eğimleri aynı olan ancak kesişmeyen doğrulardır. Katsayılar oranı (a1/a2 = b1/b2) eşit olduğunda görülür.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Mutlak DeğerÜnite 5

Bir sayının başlangıç noktasına olan uzaklığıdır ve daima pozitif veya sıfırdır. Örnek: |x| ≤ k ifadesi -k ≤ x ≤ k aralığını belirtir.

Aralık GösterimiÜnite 5

Eşitsizliklerin çözüm kümelerinin [a, b] veya (a, b) gibi sembollerle ifade edilmesidir. Örnek: x ≥ 2 için çözüm kümesi [2, ∞) şeklindedir.

DeğişkenÜnite 5

Denklem içinde değeri bilinmeyen ve genellikle x, y, z gibi harflerle temsil edilen semboldür. Örnek: 3x + 4 = 11 denkleminde x bir değişkendir.

Dikey DoğruÜnite 5

x = a biçimindeki, y eksenine paralel olan doğrulardır. Örnek: x = 3 doğrusu dikey bir doğrudur.

Yatay DoğruÜnite 5

y = b biçimindeki, x eksenine paralel olan doğrulardır. Örnek: y = -5 doğrusu yatay bir doğrudur.

Çözüm KümesiÜnite 5

Bir eşitsizliği sağlayan tüm değerlerin oluşturduğu kümedir. Örnek: 3x - 9 < 0 için çözüm kümesi (-∞, 3) aralığıdır.

Doğru DenklemiÜnite 5

Düzlemdeki bir doğruyu temsil eden ax + by + c = 0 biçimindeki denklemdir. Örnek: 2x - y + 1 = 0 bir doğru denklemidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kesişen DoğrularÜnite 5

Düzlemde tek bir noktada buluşan doğrulardır. Katsayılar oranı (a1/a2 ≠ b1/b2) olduğunda kesişirler.

Birinci Dereceden EşitsizlikÜnite 5

Bilinmeyenin kuvvetinin 1 olduğu eşitsizliklerdir. Örnek: ax + b > 0.

Denklemde değişken içermeyen, değeri değişmeyen reel sayılardır. Örnek: 3x + 4 = 0 denkleminde 4 bir sabittir.

Doğrusal İlişkiÜnite 5

İki değişken arasındaki değişimin sabit bir oranla gerçekleşmesi durumudur. Örnek: Taksi ücreti ile gidilen yol arasındaki ilişki.

Matematiksel ModellemeÜnite 6

Gerçek hayat problemlerini matematiksel semboller ve denklemlerle ifade etme sürecidir. Örneğin, bir taksi ücretini hesaplamak için açılış ücreti ve km ücretini içeren bir formül oluşturmak modellemedir.

Lineer DenklemÜnite 6

Değişkenlerin en yüksek derecesinin 1 olduğu ve grafiği bir doğru olan denklemlerdir. ax + b = 0 biçimindedir.

Bir ürünün fiyatı arttıkça üreticinin piyasaya sunduğu miktar artışıdır. Arz denklemi genellikle artan bir doğru ile temsil edilir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250

Bir ürünün fiyatı arttıkça tüketicinin satın alma isteğinin azalmasıdır. Talep denklemi genellikle azalan bir doğru ile temsil edilir.

Denge FiyatıÜnite 6

Piyasada arz edilen miktar ile talep edilen miktarın birbirine eşit olduğu noktadaki fiyattır.

Denge MiktarıÜnite 6

Arz ve talep denklemlerinin kesiştiği denge fiyatına karşılık gelen ürün miktarıdır.

Sabit MaliyetÜnite 6

Üretim miktarı ne olursa olsun değişmeyen maliyet kalemidir. Örneğin, bir imalathanenin kira gideri sabit maliyettir.

Değişken MaliyetÜnite 6

Üretilen her bir birim için katlanılan maliyettir. Üretim miktarı arttıkça toplam değişken maliyet de artar.

EşitsizlikÜnite 6

İki değerin birbirine eşit olmadığını, birinin diğerinden büyük veya küçük olduğunu belirten ifadelerdir (>, <, ≥, ≤).

Mutlak Değerli EşitsizlikÜnite 6

Bir değerin başlangıç noktasına veya belirli bir merkeze olan uzaklığının sınırlandırıldığı eşitsizliklerdir. Tolerans hesaplarında kullanılır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
ToleransÜnite 6

Bir ölçümün veya değerin kabul edilebilir sapma aralığıdır. Mutlak değerli eşitsizliklerle ifade edilir.

Doğru DenklemiÜnite 6

İki bilinmeyenli lineer denklemlerin (ax + by + c = 0) koordinat düzleminde oluşturduğu geometrik çizgidir.

Birim Satış FiyatıÜnite 6

Bir ürünün tek bir adedinin piyasada satıldığı fiyattır. Gelir hesaplamalarında kullanılır.

Doğrunun yatay eksenle yaptığı açının tanjantıdır, birim değişim oranını gösterir.

Sıralı İkiliÜnite 6

(x, y) şeklinde ifade edilen ve koordinat düzleminde bir noktayı temsil eden değerlerdir.

Toplam gelirden toplam maliyetin çıkarılmasıyla elde edilen pozitif değerdir.

Aralık GösterimiÜnite 6

Eşitsizliklerin çözüm kümesinin [a, b] veya (a, ∞) gibi sembollerle ifade edilmesidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Başabaş NoktasıÜnite 6

Gelir ve maliyetin birbirine eşit olduğu, kârın sıfır olduğu üretim miktarıdır.

Tanım KümesiÜnite 7

Bir fonksiyonun kuralını reel sayı yapan tüm x değerlerinin kümesidir. Örneğin, f(x)=1/x fonksiyonunda x=0 paydayı tanımsız yaptığı için tanım kümesi ℝ\{0} olur.

Görüntü KümesiÜnite 7

Tanım kümesindeki tüm elemanların fonksiyon kuralı ile eşleştiği değerlerin kümesidir. Örneğin, f(x)=x² fonksiyonunda tanım ℝ ise görüntü kümesi [0, ∞) aralığıdır.

Birebir FonksiyonÜnite 7

Tanım kümesindeki her farklı elemanın, değer kümesinde farklı bir elemana gittiği fonksiyondur. f(x₁)=f(x₂) ise x₁=x₂ olmalıdır.

Örten FonksiyonÜnite 7

Değer kümesinde boşta eleman kalmayan, yani görüntü kümesi değer kümesine eşit olan fonksiyondur. Her y değeri için f(x)=y olacak bir x mevcuttur.

Bileşke FonksiyonÜnite 7

Bir fonksiyonun çıktısının diğerine girdi olduğu fonksiyondur. (g ∘ f)(x) = g(f(x)) şeklinde gösterilir.

Ters FonksiyonÜnite 7

Birebir ve örten bir fonksiyonun x ve y değerlerini yer değiştiren fonksiyondur. f⁻¹ ile gösterilir ve y=f(x) ise x=f⁻¹(y) olur.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Sabit FonksiyonÜnite 7

Tanım kümesindeki tüm elemanları değer kümesindeki tek bir sabit sayıya götüren fonksiyondur. f(x)=c şeklindedir.

Birim FonksiyonÜnite 7

Her elemanı kendine götüren fonksiyondur. f(x)=x şeklinde tanımlanır ve özdeşlik fonksiyonu olarak da bilinir.

Polinom FonksiyonÜnite 7

f(x) = aₙxⁿ + ... + a₀ şeklinde tanımlanan, katsayıları reel sayı olan fonksiyonlardır. Örneğin f(x)=2x²+3 bir polinomdur.

Rasyonel FonksiyonÜnite 7

İki polinomun birbirine oranı şeklinde yazılan fonksiyonlardır. Paydayı sıfır yapan değerler tanım kümesinden çıkarılır.

Mutlak Değer FonksiyonuÜnite 7

Bir fonksiyonun sonucunu mutlak değer içine alan fonksiyondur. f(x)=|x| gibi, değer kümesi her zaman [0, ∞) aralığındadır.

Parçalı FonksiyonÜnite 7

Tanım kümesinin farklı aralıklarında farklı kurallarla tanımlanan fonksiyonlardır. Her aralık için ayrı bir kural uygulanır.

Dikey Doğru TestiÜnite 7

Bir grafiğin fonksiyon olup olmadığını anlamak için kullanılan yöntemdir. Dikey doğrular grafiği sadece bir noktada kesmelidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Yatay Doğru TestiÜnite 7

Bir fonksiyonun birebir olup olmadığını anlamak için kullanılan yöntemdir. Yatay doğrular grafiği en fazla bir noktada kesmelidir.

Tek FonksiyonÜnite 7

f(-x) = -f(x) şartını sağlayan, grafiği orijine göre simetrik olan fonksiyonlardır. Örneğin f(x)=x³.

Çift FonksiyonÜnite 7

f(-x) = f(x) şartını sağlayan, grafiği y-eksenine göre simetrik olan fonksiyonlardır. Örneğin f(x)=x².

Artan FonksiyonÜnite 7

x₁ < x₂ iken f(x₁) < f(x₂) şartını sağlayan, x büyüdükçe y'nin de büyüdüğü fonksiyonlardır.

Azalan FonksiyonÜnite 7

x₁ < x₂ iken f(x₁) > f(x₂) şartını sağlayan, x büyüdükçe y'nin küçüldüğü fonksiyonlardır.

Polinom FonksiyonÜnite 8

Değişkenin üslerinin doğal sayı olduğu, katsayıların reel sayı olduğu fonksiyonlardır. Örnek: f(x) = 2x^2 + 3x + 1.

DereceÜnite 8

Bir polinomdaki değişkenin (x) sahip olduğu en büyük üs değeridir. Örneğin, f(x) = x^5 - 4x + 2 fonksiyonunun derecesi 5'tir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Doğrusal (Lineer) FonksiyonÜnite 8

Birinci dereceden polinom fonksiyonlardır ve grafikleri bir doğru belirtir. Genel formu f(x) = mx + n şeklindedir.

Eğim (m)Ünite 8

Bir doğrunun x-ekseni ile yaptığı açının tanjantı veya dikey değişimin yatay değişime oranıdır. Örnek: y = 3x + 2 doğrusunda eğim 3'tür.

ParabolÜnite 8

İkinci dereceden polinom fonksiyonların (ax^2 + bx + c) koordinat düzlemindeki grafiğidir. Simetrik bir eğri yapısına sahiptir.

Tepe NoktasıÜnite 8

Parabolün simetri ekseni üzerinde bulunan, fonksiyonun minimum veya maksimum değerini aldığı noktadır. Koordinatları (-b/2a, f(-b/2a)) şeklinde bulunur.

Simetri EkseniÜnite 8

Parabolü iki eş parçaya bölen ve tepe noktasından geçen dikey doğrudur. Denklemi x = -b/2a'dır.

Diskriminant (Δ)Ünite 8

İkinci dereceden denklemlerde b^2 - 4ac ifadesidir. Köklerin varlığını ve x-eksenini kesip kesmediğini belirler.

Sıfırıncı Dereceden PolinomÜnite 8

Değişken içermeyen veya x^0 şeklinde olan sabit fonksiyonlardır. Örnek: f(x) = 5.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Paralel DoğrularÜnite 8

Eğimleri birbirine eşit olan doğrulardır. Örneğin, y = 2x + 1 ve y = 2x + 5 doğruları paraleldir.

Dik DoğrularÜnite 8

Eğimleri çarpımı -1 olan doğrulardır. Örneğin, m1 = 2 ise m2 = -1/2 olmalıdır.

Polinomun KöküÜnite 8

f(x) = 0 denklemini sağlayan x değerleridir. Bu değerler grafiğin x-eksenini kestiği noktalardır.

Katlı KökÜnite 8

Bir polinomun çarpanlara ayrılmış halinde (x - d)^n şeklinde ifade edilen ve grafiğin x-eksenine teğet geçmesine neden olan köklerdir.

Tanım KümesiÜnite 8

Bir fonksiyonun girdisi olan x değerlerinin alabileceği tüm değerler kümesidir. Polinom fonksiyonlar için bu küme tüm reel sayılardır.

Sabit FonksiyonÜnite 8

Girdi ne olursa olsun her zaman aynı değeri veren, eğimi sıfır olan fonksiyondur. Grafiği x-eksenine paralel bir doğrudur.

Üstel FonksiyonÜnite 9

f(x) = a^x şeklinde tanımlanan, tabanı 1'den farklı pozitif bir reel sayı olan fonksiyondur. Örneğin f(x) = 2^x bir üstel fonksiyondur.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250

Üstel ifadelerde üssün üzerinde bulunduğu sayıya denir. Üstel fonksiyonda taban 'a' ile gösterilir ve a > 0, a ≠ 1 olmalıdır.

Euler Sayısı (e)Ünite 9

Yaklaşık 2.71828 değerine sahip, (1 + 1/n)^n limitinden türetilen irrasyonel bir sabittir. Doğal üstel fonksiyonun tabanını oluşturur.

Logaritma FonksiyonuÜnite 9

Üstel fonksiyonun tersi olan, x = log_a(y) bağıntısı ile tanımlanan fonksiyondur. Üstel olarak artan değerlerin analizinde kullanılır.

Doğal LogaritmaÜnite 9

Tabanı 'e' sayısı olan logaritma fonksiyonudur ve ln(x) ile gösterilir. log_e(x) = ln(x) olarak ifade edilir.

Adi LogaritmaÜnite 9

Tabanı 10 olan logaritma fonksiyonudur. Genellikle taban yazılmaz ve log(x) şeklinde gösterilir.

Görüntü KümesiÜnite 9

Bir fonksiyonun alabileceği y değerlerinin oluşturduğu kümedir. Üstel fonksiyonlar için görüntü kümesi daima pozitif reel sayılardır.

Tanım KümesiÜnite 9

Bir fonksiyonun x değişkeni için alabileceği değerler kümesidir. Logaritma fonksiyonunda tanım kümesi sadece pozitif reel sayılardır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Bileşik FaizÜnite 9

Üstel fonksiyonların bir uygulamasıdır; ana paranın belirli bir faiz oranıyla zaman içindeki artışını y = P(1+r)^n formülüyle hesaplar.

AsimptotÜnite 9

Fonksiyonun grafiğinin sonsuza giderken yaklaştığı ancak tam olarak değmediği doğruya denir. Üstel fonksiyonlarda x-ekseni asimptottur.

Ters FonksiyonÜnite 9

Bir fonksiyonun girdisi ile çıktısının yer değiştirmesiyle elde edilen fonksiyondur. Logaritma, üstel fonksiyonun tersidir.

Taban DeğiştirmeÜnite 9

Logaritmik bir ifadeyi farklı bir tabana dönüştürme kuralıdır. log_b(c) = log_a(c) / log_a(b) formülü ile yapılır.

Artan FonksiyonÜnite 9

x değerleri arttıkça y değerlerinin de arttığı fonksiyonlardır. a > 1 olan üstel fonksiyonlar artandır.

Azalan FonksiyonÜnite 9

x değerleri arttıkça y değerlerinin azaldığı fonksiyonlardır. 0 < a < 1 olan üstel fonksiyonlar azalandır.

Değişme OranıÜnite 9

Bir büyüklüğün birim zaman aralığındaki değişim miktarıdır. r = b/P formülü ile ifade edilir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Birebir ve ÖrtenÜnite 9

Her x değerinin farklı bir y değerine gittiği ve değer kümesindeki her y değerinin bir x karşılığı olduğu fonksiyon türüdür.

Bir fonksiyonun değişkeni belirli bir noktaya yaklaştığında, fonksiyonun aldığı değerlerin yöneldiği sabit sayı. Örneğin, f(x)=3x-1 fonksiyonunda x, 1'e yaklaşırken f(x) 2'ye yaklaşır.

Soldan YaklaşmaÜnite 10

Bağımsız değişken x'in, a noktasına a'dan küçük değerlerle yaklaşması durumu. x → a⁻ sembolü ile gösterilir.

Sağdan YaklaşmaÜnite 10

Bağımsız değişken x'in, a noktasına a'dan büyük değerlerle yaklaşması durumu. x → a⁺ sembolü ile gösterilir.

Belirsiz HâlÜnite 10

Limit hesabı sonucunda ortaya çıkan 0/0 veya ∞/∞ gibi ifadeler. Bu durumlarda limitin varlığı hemen anlaşılamaz, sadeleştirme gerektirir.

Polinom FonksiyonÜnite 10

a_n*x^n + ... + a_0 şeklinde tanımlanan fonksiyonlar. Tüm reel sayılarda sürekli olup limitleri doğrudan f(a) değerine eşittir.

SüreklilikÜnite 10

Bir fonksiyonun a noktasındaki limitinin, o noktadaki fonksiyon değerine eşit olması durumu. lim f(x) = f(a).

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
SüreksizlikÜnite 10

Fonksiyonun tanımlı olmaması, limitinin olmaması veya limit değerinin fonksiyon değerinden farklı olması durumu. Grafikte kopma olarak görülür.

Kritik NoktaÜnite 10

Parçalı fonksiyonlarda kuralın değiştiği veya mutlak değerin içinin sıfır olduğu noktalar. Limit ve süreklilik incelenirken bu noktalara özel dikkat edilmelidir.

EşlenikÜnite 10

Köklü ifadelerde pay veya paydadaki belirsizliği gidermek için kullanılan, köklü ifadenin işaret değiştirmiş hali. Örneğin √x-2 için eşlenik √x+2'dir.

Sonsuzda LimitÜnite 10

x değişkeninin sınırsızca büyümesi (x→∞) veya küçülmesi (x→-∞) durumunda fonksiyonun yaklaştığı değer.

Rasyonel FonksiyonÜnite 10

İki polinomun birbirine bölümü şeklinde olan fonksiyonlar. Limitleri pay ve paydanın derecelerine göre belirlenir.

Sağdan LimitÜnite 10

Fonksiyonun x → a⁺ iken yaklaştığı değer. Eğer soldan limit ile eşitse fonksiyonun o noktada limiti vardır.

Soldan LimitÜnite 10

Fonksiyonun x → a⁻ iken yaklaştığı değer. Limit varlığı için sağdan limit ile eşit olması şarttır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Sabit FonksiyonÜnite 10

f(x) = c şeklinde tanımlanan, her x için aynı değeri veren fonksiyon. Limiti her zaman c'ye eşittir.

Fonksiyonun Tanım KümesiÜnite 10

Fonksiyonun tanımlı olduğu reel sayıların alt kümesi. Limit alınırken a noktasının tanım kümesinde olması gerekmez.

TürevÜnite 11

Bir fonksiyonun bir noktadaki anlık değişim hızıdır. f(x) = x^2 fonksiyonunun x=1 noktasındaki türevi, o noktadaki teğetin eğimini verir ve değeri 2'dir.

Bir değişkenin belirli bir değere yaklaşırken fonksiyonun aldığı değerlerin eğilimidir. Türevin tanımı, h sıfıra yaklaşırken değişim oranının limitine dayanır.

Sağdan TürevÜnite 11

Bir fonksiyonun kritik bir noktaya sağ taraftan yaklaşırken türev değerinin hesaplanmasıdır. f(x) = |x| için x=0 noktasında sağdan türev 1'dir.

Soldan TürevÜnite 11

Bir fonksiyonun bir noktaya sol taraftan yaklaşırken türev değerinin hesaplanmasıdır. f(x) = |x| için x=0 noktasında soldan türev -1'dir.

Zincir KuralıÜnite 11

Bileşke fonksiyonların türevini almak için kullanılan yöntemdir. y = (x^2+1)^3 fonksiyonunda u = x^2+1 dönüşümü yapılarak türev hesaplanır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Sabit FonksiyonÜnite 11

Değişkeni olmayan veya değeri değişmeyen fonksiyondur. f(x) = 5 gibi sabit fonksiyonların türevi her zaman 0'dır.

Polinom FonksiyonÜnite 11

x'in tam sayı kuvvetlerinin toplamından oluşan fonksiyonlardır. f(x) = x^n türevi n*x^(n-1) kuralıyla alınır.

Çarpım KuralıÜnite 11

İki fonksiyonun çarpımının türevinin, birincinin türevi çarpı ikinci artı ikincinin türevi çarpı birinci şeklinde hesaplanmasıdır.

Bölüm KuralıÜnite 11

İki fonksiyonun bölümünün türevinin, payın türevi çarpı payda eksi paydanın türevi çarpı pay bölü paydanın karesi şeklinde hesaplanmasıdır.

Yüksek Mertebeden TürevÜnite 11

Bir fonksiyonun türevinin tekrar türevinin alınmasıdır. f(x) = x^4 fonksiyonunun ikinci türevi f''(x) = 12x^2'dir.

Üstel FonksiyonÜnite 11

Değişkenin üs kısmında olduğu fonksiyonlardır. y = e^u fonksiyonunun türevi u' * e^u'dur.

Logaritmik FonksiyonÜnite 11

Üstel fonksiyonun tersi olan fonksiyondur. y = ln(u) fonksiyonunun türevi u'/u'dur.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kritik NoktaÜnite 11

Fonksiyonun türevinin tanımsız olduğu veya davranış değiştirdiği noktalardır. |x| fonksiyonunda x=0 noktası bir kritik noktadır.

L'Hôpital KuralıÜnite 12

Belirsiz limitleri çözmek için kullanılan, pay ve paydanın türevlerinin oranını alan yöntemdir. Örneğin lim(x->0) (e^x-1)/x limitinde türev alarak 1 sonucuna ulaşılır.

Belirsiz HallerÜnite 12

Limit hesaplarında doğrudan sonuç vermeyen 0/0, ∞/∞ gibi durumlardır. Bu ifadeler, limitin var olabileceğini ancak cebirsel veya türevsel işlem gerektirdiğini gösterir.

Teğet DoğrusuÜnite 12

Bir eğriye üzerindeki bir noktada değen ve o noktadaki anlık eğimi temsil eden doğrudur. Eğimi f'(x0) değerine eşittir.

Normal DoğrusuÜnite 12

Teğet doğrusuna dik olan ve aynı noktadan geçen doğrudur. Eğimi -1/f'(x0) formülüyle hesaplanır.

Artan FonksiyonÜnite 12

Türevi pozitif olan (f'(x)>0) aralıktaki fonksiyondur. x değerleri arttıkça y değerleri de artış gösterir.

Azalan FonksiyonÜnite 12

Türevi negatif olan (f'(x)<0) aralıktaki fonksiyondur. x değerleri arttıkça y değerleri azalır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kritik NoktaÜnite 12

Türevin sıfır olduğu veya tanımsız olduğu noktalardır. Ekstremum noktalarının adaylarıdır.

Yerel MaksimumÜnite 12

Fonksiyonun bir komşuluktaki en büyük değerini aldığı noktadır. Türevin işaretinin pozitiften negatife geçtiği yerdir.

Yerel MinimumÜnite 12

Fonksiyonun bir komşuluktaki en küçük değerini aldığı noktadır. Türevin işaretinin negatiften pozitife geçtiği yerdir.

Mutlak EkstremumÜnite 12

Fonksiyonun tüm tanım kümesindeki en büyük (mutlak maksimum) veya en küçük (mutlak minimum) değeridir.

Konvekslik (Yukarı Bükey)Ünite 12

İkinci türevin pozitif (f''(x)>0) olduğu aralıktır. Eğrinin teğetleri eğrinin altında kalır.

Konkavlık (Aşağı Bükey)Ünite 12

İkinci türevin negatif (f''(x)<0) olduğu aralıktır. Eğrinin teğetleri eğrinin üstünde kalır.

Büküm NoktasıÜnite 12

Fonksiyonun bükeylik yönünün değiştiği noktadır. İkinci türevin işaret değiştirdiği ve sıfır olduğu noktadır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
AsimptotÜnite 13

Fonksiyonun grafiğinin sonsuzda teğet olduğu veya tanımsızlık noktalarında yaklaştığı doğru veya eğrilerdir. Örnek: y=1/x fonksiyonunda x=0 ve y=0 asimptotlardır.

Düşey AsimptotÜnite 13

Fonksiyonun tanımsız olduğu x0 noktasına yaklaşırken limitin sonsuza gittiği x=x0 dikey doğrularıdır. Örnek: f(x)=1/(x-2) için x=2 düşey asimptottur.

Yatay AsimptotÜnite 13

x sonsuza giderken fonksiyonun yaklaştığı y=k sabit değeridir. Örnek: f(x)=1/x fonksiyonunda x sonsuza giderken y=0 yatay asimptottur.

Eğik AsimptotÜnite 13

Fonksiyonun sonsuzda yaklaştığı y=ax+b formundaki doğrusal asimptotlardır. Örnek: Payın derecesi paydadan 1 fazla olan rasyonel fonksiyonlarda görülür.

Eğri AsimptotÜnite 13

x sonsuza giderken fonksiyonun yaklaştığı, doğrusal olmayan (genellikle parabolik) eğrilerdir. Örnek: Payın derecesi paydadan 2 fazla olan rasyonel fonksiyonlarda oluşur.

Değişim TablosuÜnite 13

Fonksiyonun türev işaretlerinin, kritik noktaların ve asimptotların birleştirildiği, artış-azalış durumunu gösteren tablodur. Grafik çiziminde rehberlik eder.

Kritik NoktaÜnite 13

Birinci türevin sıfır olduğu veya tanımsız olduğu noktalardır. Fonksiyonun yerel maksimum veya minimum değerlerini alabileceği potansiyel noktalardır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Büküm NoktasıÜnite 13

İkinci türevin sıfır olduğu ve fonksiyonun konkavlıktan konveksliğe (veya tersi) geçtiği noktadır. Eğrinin yön değiştirdiği yerdir.

Tanım KümesiÜnite 13

Fonksiyonun reel değerler alabildiği x kümesidir. Grafik çiziminin ilk adımıdır, tanımsız noktalar burada belirlenir.

Polinom BölmesiÜnite 13

Rasyonel fonksiyonlarda eğik veya eğri asimptotları bulmak için payın paydaya bölünmesi işlemidir. Bölüm, asimptotun denklemini verir.

KonkavlıkÜnite 13

Eğrinin kolları aşağıya doğru olan, yani dışbükey yapısıdır. İkinci türevin negatif olduğu bölgelerde görülür.

KonvekslikÜnite 13

Eğrinin kolları yukarıya doğru olan, yani içbükey yapısıdır. İkinci türevin pozitif olduğu bölgelerde görülür.

Rasyonel FonksiyonÜnite 13

İki polinomun birbirine oranı şeklinde yazılan fonksiyonlardır. Asimptot incelemelerinin en sık yapıldığı fonksiyon tipidir.

Bir değişkenin belirli bir değere yaklaşırken fonksiyonun aldığı değerdir. Asimptotların varlığını kanıtlamak için temel araçtır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Ekstremum NoktasıÜnite 13

Fonksiyonun yerel maksimum veya minimum değerlerini aldığı noktalardır. Türevin işaret değiştirdiği noktalar olarak belirlenir.

OptimizasyonÜnite 14

Kaynakların en verimli şekilde kullanılarak belirli amaçlara (kârı artırma, maliyeti düşürme) ulaşılmasını sağlayan teknoloji. Örnek: Bir fabrikanın üretim kapasitesini maksimuma çıkarması.

ModellemeÜnite 14

Gerçek hayattaki bir problemin matematiksel bir fonksiyon veya denklem olarak ifade edilmesi. Örnek: Dikdörtgenin alanını A = x.y şeklinde formüle etmek.

ÇözümlemeÜnite 14

Matematiksel modelin türev gibi yöntemlerle en iyi sonuca ulaştırılması süreci. Örnek: Fonksiyonun türevini alıp sıfıra eşitleyerek kritik noktayı bulmak.

Kritik DeğerÜnite 14

Fonksiyonun türevinin sıfır olduğu ve maksimum veya minimum noktalarının bulunduğu değer. Örnek: A'(x) = 0 denkleminden elde edilen x=50 değeri.

Toplam Maliyet Fonksiyonu C(x)Ünite 14

Üretim miktarına bağlı olarak oluşan toplam harcamaları gösteren fonksiyon. Örnek: C(x) = 5x^2 - 20x + 34.

Toplam Gelir Fonksiyonu R(x)Ünite 14

Satılan ürün miktarı ile birim fiyatın çarpımıyla elde edilen fonksiyon. Örnek: R(x) = x.p(x).

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Toplam Kâr Fonksiyonu P(x)Ünite 14

Toplam gelirden toplam maliyetin çıkarılmasıyla elde edilen fonksiyon. Örnek: P(x) = R(x) - C(x).

Talep Fonksiyonu p(x)Ünite 14

Ürün miktarı ile fiyat arasındaki ilişkiyi gösteren fonksiyon. Örnek: p(x) = 450 - 0.5x.

Kısıtlayıcı ŞartÜnite 14

Problemin çözümünde değişkenler arasındaki ilişkiyi belirleyen sınırlamalar. Örnek: İki sayının toplamının 100 olması (x+y=100).

Türev TablosuÜnite 14

Kritik değerlerin maksimum mu yoksa minimum mu olduğunu belirlemek için kullanılan işaret tablosu. Örnek: Türevin işaret değiştirdiği noktaların analizi.

İşaret TablosuÜnite 14

Türevin pozitif veya negatif olduğu aralıkları göstererek fonksiyonun artan/azalan yapısını belirleyen tablo. Örnek: x=50 noktasında türevin işaret değiştirmesi.

Kare Prizma HacmiÜnite 14

Taban kenarı x ve yüksekliği h olan prizmanın hacim formülü. Örnek: V = x^2 * h = 108 cm^3.

Düzlemde Uzaklık FormülüÜnite 14

İki nokta arasındaki en kısa mesafeyi veren formül. Örnek: l = karekök içinde (x1-x2)^2 + (y1-y2)^2.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
OptimumÜnite 14

Bir sistemde ulaşılabilecek en iyi veya en iyiye en yakın sonuç. Örnek: Maliyetin en düşük olduğu hız değeri.