Ünite 11: Psikiyatrik Sosyal Hizmet Uzmanının Toplumsal Düzey Rolleri — Önemli Kavramlar

Toplumsal değişimin ve gelişimin, toplumun tüm kesimlerinin katılımı ve kendi kendine yardım ilkesiyle sağlanabileceğini savunan Rothman ve Tropman modelidir. Bu modelde yerel halkın bir araya gelerek kendi sorunlarını tanımlaması ve ortak güçle çözmesi hedeflenir.

Topluluk düzeyindeki karmaşık sorunların çözümü için rasyonel, teknik ve veri temelli problem çözme yöntemlerinin kullanılmasını öngören modeldir. Bu modelde uzmanlık bilgisi, sosyal hizmetlerin koordinasyonu ve sosyal politikaların sistematik analizi ön plandadır.

Toplumdaki mevcut güç ilişkilerini değiştirmeyi, baskı altındaki ve dezavantajlı gruplara kaynak aktarmayı ve kurumsal adaletsizlikleri gidermeyi amaçlayan radikal değişim modelidir. Kaynakların ve gücün sosyal adalet ilkesine göre yeniden dağıtılmasını savunur.

Bireylerin henüz hastalıklara yakalanmasını önlemek amacıyla sağlıklı durumdayken uygulanan önleyici müdahalelerdir. Ruh sağlığı alanında risk etkenlerinin azaltılması, aşılama, aile planlaması ve genetik danışmanlık gibi uygulamalar bu kapsama girer.

Birincil korumanın yetersiz kaldığı durumlarda, hastalık belirtileri henüz tam olarak ortaya çıkmadan ya da hastalığın ilk aşamalarında erken tanı koyulmasını ve hızlı tedavi uygulanmasını içeren koruma basamağıdır.

Hastalığa yakalanmış bireylerin, bu hastalığın getirdiği olumsuz etkileri, yeti yitimini ve işlevsellik kayıplarını en aza indirmek amacıyla yürütülen rehabilitasyon ve sosyal uyum hizmetleridir.

Dezavantajlı, dışlanmış veya marjinalize edilmiş grupların sosyal, ekonomik ve kültürel hayata katılımını, fırsatlara eşit erişimini ve toplumla bütünleşmesini sağlayan süreçtir. Ruhsal hastalığı olan bireylerin istihdama katılımının desteklenmesi buna örnektir.

Bireylerin veya toplumsal grupların sivil, siyasal, ekonomik ve sosyal yurttaşlık haklarından yoksun bırakılması, toplumsal bütünleşmelerinin ve fırsatlara erişimlerinin engellenmesi durumudur.

Toplumun belirli özelliklere veya hastalıklara sahip bireylere yönelik geliştirdiği olumsuz inanç, tutum, önyargı ve etiketleme sürecidir. Ruh sağlığı alanında özellikle şizofreni tanısı almış bireyler bu duruma yoğun şekilde maruz kalmaktadır.

Toplumla sosyal hizmet uygulamasında, üzerinde çalışılacak müracaatçı grubunun ve yaşanılan bölgenin sosyal, ekonomik, kültürel ve demografik özelliklerinin sistematik olarak haritalandırılması ve analiz edilmesidir.

Mevcut sosyal hizmet modellerinin etkililiğini değerlendirerek, risk altındaki grupların ihtiyaçlarına yönelik yeni, esnek, koruyucu, önleyici ve rehabilite edici programların tasarlanması ve uygulanması sürecidir.

Ruh sağlığı alanında hizmet sunan sistemlerin, yasal düzenlemelerin ve makro düzeydeki programların etkililiğini, verimliliğini ve müracaatçı ihtiyaçlarını karşılama derecesini sistematik olarak değerlendirme sürecidir.