Ünite 2: Sivil Toplumun Kuramsal Çerçevesi 2 — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
İdris Küçükömer'in sivil toplumun gelişimi için öne sürdüğü 'felsefe geleneği' kavramını açıklayarak, bu geleneğin eksikliğinin Türkiye'deki sivil toplum yapısını nasıl etkilediğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Felsefe geleneği, toplumların kriz anlarında alternatif çözümler üretebilme ve toparlanabilme yeteneğidir. Küçükömer'e göre bu geleneğin olmaması, Türkiye'de sivil toplumun devlet karşısında zayıf ve güdük kalmasına yol açmıştır.
Alıştırma 1myders hazırladı
İdris Küçükömer ve Şerif Mardin'in Türkiye'de sivil toplumun zayıf kalmasına yönelik getirdikleri açıklamaları karşılaştırarak temel farkları ortaya koyunuz.
Yanıt / ipucu
Küçükömer sivil toplumun zayıflığını felsefe geleneğinin eksikliğine bağlarken, Mardin ise mülkiyet güvencesinin olmamasına ve ekonomik faaliyetlerin özerkleşememesine bağlar. Ayrıca Küçükömer sivil toplumu 'tüm toplum' hedefiyle açıklarken, Mardin 'medeni toplum' kavramı üzerinden devlet-toplum ilişkisindeki organik bağa odaklanır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Osmanlı Devleti'ndeki 'millet sistemi' ile 'lonca teşkilatı'nı sivil toplum potansiyelleri ve devlete olan bağımlılık sınırları açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Millet sistemi azınlıklara eğitim ve hukuk gibi alanlarda geniş özerklik tanırken, liderlerin devletle dikey ilişkisi bağımsızlığı sınırlamıştır; loncalar ise esnaf ve devlet arasında köprü kurmuş ancak fiyatların devletçe belirlenmesi nedeniyle tam özerkleşememiştir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Osmanlı İmparatorluğu'ndaki lonca ve vakıf sistemlerinin sivil toplum potansiyellerini ve bu potansiyelleri sınırlayan unsurları örneklerle tartışınız.
Yanıt / ipucu
Vakıflar sosyal hizmetleri sivil inisiyatifle üstlenerek güçlü bir sivil alan oluşturmuş, ancak Tanzimat'la devlet kontrolüne geçerek sınırlandırılmıştır. Loncalar ise esnaf ile devlet arasında köprü kurmuş fakat fiyat ve üretim miktarlarının devlet tarafından belirlenmesi nedeniyle tam özerklik kazanamamıştır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Modern bir sivil toplumun varlığı için gerekli olan beş temel koşulu listeleyiniz ve bu koşullardan 'özerkleşme' ile 'gönüllülük' kavramlarını kısaca açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Koşullar özerklik, gönüllülük, hukukilik, aracılık ve yetki devridir. Gönüllülük bireylerin baskı olmadan katılımını, özerkleşme ise örgütlerin devlet müdahalesi olmaksızın kendi politikalarını belirleyebilmesini ifade eder.
Alıştırma 3myders hazırladı
Modern bir sivil toplumun varlığı için gerekli olan beş temel koşulu dikkate alarak, bir sivil toplum kuruluşunun devletten bağımsızlığını nasıl koruyabileceğini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Bir STK, devletten bağımsızlığını korumak için gönüllü katılıma dayanmalı, kendi bütçesini ve politikalarını devlet müdahalesi olmadan belirleyebilmeli (özerkleşme) ve faaliyetlerini yasal sınırlar içinde yürütmelidir. Bu durum, kuruluşun devlet karşısında tarafsız bir baskı mekanizması ve aracı rol üstlenebilmesini sağlar.
Alıştırma 4myders hazırladı
Friedrich Hayek'in öncülük ettiği 'Asgari Devletçi Sivil Toplum Kuramı' ile Neo-Marksist 'Katılımcı Sivil Toplum Kuramı'nı devletin rolü ve küçültülmesi/sivilleştirilmesi açılarından kıyaslayınız.
Yanıt / ipucu
Asgari devletçi kuram devletin sınırlarının daraltılmasını ve kendiliğinden oluşan düzene müdahale etmemesini savunurken; katılımcı kuram devletin küçültülmesini değil, doğrudan demokrasi araçlarıyla sivilleştirilmesini ve toplumun kendi kendini yönetmesini hedefler.
Alıştırma 4myders hazırladı
Asgari Devletçi Sivil Toplum Kuramı ile Katılımcı Sivil Toplum Kuramını devletin rolü ve demokrasi anlayışı açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Asgari Devletçi Kuram devletin sınırlarının daraltılmasını ve kendiliğinden oluşan doğal düzene müdahale etmemesini savunurken; Katılımcı Kuram devletin küçültülmesini değil, doğrudan demokrasi araçlarıyla sivilleştirilmesini ve demokratikleştirilmesini hedefler.
Alıştırma 5myders hazırladı
Günümüzde sivil toplum kuruluşlarına (STK) duyulan ihtiyacı artıran 'devletin başarısızlığı' ve 'piyasanın başarısızlığı' kavramlarına güncel toplumsal hizmetlerden örnekler veriniz.
Yanıt / ipucu
Devletin sosyal hizmet ve eğitim gibi alanlardaki yetersizliği 'devletin başarısızlığına', piyasanın kâr getirmeyen çevre koruma veya yoksullara yardım gibi alanlara yatırım yapmaması ise 'piyasanın başarısızlığına' örnektir; STK'ler bu boşlukları doldurur.
Alıştırma 5myders hazırladı
Günümüzde sivil toplum kuruluşlarına duyulan ihtiyacı artıran 'devletin başarısızlığı' ve 'piyasanın başarısızlığı' kavramlarını güncel toplumsal sorunlar üzerinden örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Devletin bütçe yetersizliği nedeniyle sosyal hizmetleri veya eğitimi her bölgeye eşit ulaştıramaması 'devletin başarısızlığına'; özel sektörün kâr getirmeyen çevre koruma veya yoksullara yardım gibi alanlara yatırım yapmaması ise 'piyasanın başarısızlığına' örnektir. STK'ler bu iki yetersizlik alanını doldurarak kamusal fayda sağlar.
