Ünite 5: Sivil Toplum Örgütü Olarak Vakıflar — Önemli Kavramlar
Vakıf
Gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakların belirli ve sürekli bir amaca tahsisiyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır. Kelime anlamı olarak 'duran' demektir.
Dernek
Kazanç paylaşımı dışında, belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları kişi topluluğudur.
Özel Vakıflar
Varlıklı kişi ve aileler tarafından belirli bir amaca hizmet etmek için kurulmuş olan ve kurucusunun özel iradesini yansıtan vakıf türüdür.
Kamu Vakıfları
Toplumun çeşitli kesimlerinden insanların belirli bir ortak ve toplumsal amaç için bir araya gelerek kurduğu vakıflardır.
Kurum Vakıfları
Bir kurum ya da şirketin yan kuruluşu gibi çalışan, kurumun kârından pay alarak işlemlerini yürüten ve özel vakıf gibi işlem gören yapılardır.
Devlet Vakıfları
Parlamento tarafından özel bir yasa ile kurulan ve mali kaynağını doğrudan devlet bütçesinden alan vakıf kategorisidir.
Mazbut Vakıflar
Cumhuriyet döneminde idaresi doğrudan doğruya Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne bağlanan, ayrı tüzel kişiliği olmakla birlikte genel müdürlükçe temsil edilen vakıflardır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Mülhak Vakıflar
Yönetimi soydan gelenlere şart edilmiş olan, vakfedenin evladından olan mütevellilerce idare ve temsil edilen ve Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından denetlenen vakıflardır.
Cemaat Vakıfları
Türkiye'deki gayrimüslim cemaatler tarafından kurulan, kendi seçtikleri kişi veya kurullarca yönetilen ve Vakıflar Genel Müdürlüğü'nce denetlenen vakıflardır.
Vakfiye
Vakfın kuruluş şartlarını, amacını, yönetim biçimini ve vakfedilen malları gösteren, mahkeme siciline kaydedilen resmi belgedir.
Mukataa
Vakfa ait taşınmaz üzerinde bina yapmak veya ağaç dikmek karşılığında, tasarruf edenin her yıl vakfa ödemekle yükümlü olduğu senelik kira bedelidir.
Müsadere
Devletin, kişilerin özel mülkiyetindeki mallarına el koyması sistemidir. Osmanlı'da Tanzimat'a kadar mülklerini bu riskten korumak isteyenler vakıf kurma yoluna gitmiştir.
Evkaf Nezareti
Osmanlı Devleti'nde dağınık halde bulunan vakıfların yönetimini tek bir merkezde toplamak amacıyla kurulan Bakanlık düzeyindeki tarihi teşkilattır.