Ünite 10: DİN SOSYAL ANTROPOLOJİ Prof. Dr. Mehmet Cem — Önemli Kavramlar
Animizm
Sir Edward Burnett Tylor tarafından ortaya atılan, doğada ve insan bedeninde rüya ile trans durumlarını açıklayan çift bir ruhun (anima) varlığına inanmayı esas alan, dinin en ilkel formu kabul edilen inanç sistemidir.
Animatizm
R. R. Marett tarafından tanımlanan, doğaüstünü kişileştirilmemiş, soyut, her yere yayılabilen ve belirli kurallarla denetlenebilen genel bir güç veya enerji alanı olarak gören dinsel inanç biçimidir.
Mana
Melanezya ve Polinezya kültürlerinde yaygın olan, nesnelere, hayvanlara veya insanlara geçebilen, olağanüstü başarı, şans ve güç sağladığına inanılan kişisel olmayan kutsal kuvvettir.
Tabu
Kutsal veya tehlikeli kabul edildiği için sıradan insanların dokunması, kullanması veya yaklaşması dinsel kurallarla kesinlikle yasaklanmış olan nesne, kişi veya eylemlerdir.
Totemizm
Bir insan grubunun veya kabilenin, kendilerini aralarında akrabalık bağı olduğuna inandıkları kutsal bir hayvan, bitki veya doğa nesnesiyle (totem) özdeşleştirdikleri inanç sistemidir.
Oedipus Kompleksi
Sigmund Freud'un psikanalitik kuramında yer alan, genç erkek çocukların babalarına karşı besledikleri bilinçaltı düşmanlık, kıskançlık ve annelerine duydukları sahiplenme arzusunu ifade eden karmaşadır.
Ritüel
Belirli kurallara bağlı olarak, genellikle kutsal kabul edilen zaman ve mekanlarda tekrarlanan, toplumsal bağlılığı ve inancı pekiştiren dinsel tören veya ibadet davranışlarıdır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Mitos
Dünyanın başlangıcını, insanlığın yaratılışını, tanrıların ve kahramanların olağanüstü maceralarını anlatarak toplumsal normları ve inançları nesilden nesile aktaran kutsal efsanelerdir.
Geçiş Ritleri
Bireyin çocukluktan yetişkinliğe, bekarlıktan evliliğe veya yaşamdan ölüme geçişi gibi toplumsal statü ve konum değişikliklerini resmileştiren üç aşamalı (ayrılma, eşik, bütünleşme) törenlerdir.
Eşik Evresi (Liminality)
Geçiş ritüellerinin ikinci aşaması olan, bireyin eski statüsünden ayrıldığı ancak henüz yeni statüsüne kavuşamadığı, kuralsızlık ve arafta kalma durumunu ifade eden belirsizlik dönemidir.
Sosyolojizm
Dini ve tüm toplumsal olguları sadece toplumun bir işlevi, sosyal yapının zorunlu bir ürünü olarak gören ve dinin aşkın/metafizik boyutunu tamamen göz ardı eden indirgemeci yaklaşımdır.
Doğaüstü
Gündelik yaşam deneyimlerinin ve gözlemlenebilir maddi dünyanın dışında kalan, sıradan terimlerle açıklanamayan, gizemli ve metafiziksel olan inanç alanıdır.
Kolektif Bilinç
Emile Durkheim'ın kuramında yer alan, bir toplumun üyeleri tarafından ortaklaşa paylaşılan, dinsel semboller ve ritüeller aracılığıyla pekiştirilen ortak inançlar ve duygular bütünüdür.
Müsekkin (Yatıştırıcı)
Karl Marx'ın din analizinde kullandığı, sömürülen ve acı çeken yoksul kitlelerin bu dünyadaki sefalete tahammül etmelerini sağlayan, onlara öte dünyada mutluluk vaat eden dinsel teskin edici işlevdir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Yumuşak Determinizm
Dinin ve peygamberlerin ortaya çıkışında, tamamen bağımsız olmadıklarını, içinden çıktıkları sosyokültürel çevrenin ve toplumsal koşulların etkisi altında şekillendiklerini savunan nedensellik ilkesidir.