Ünite 9: Sağlık Alanında Sosyal Hizmet Mevzuatı — Önemli Kavramlar

Bireyi sadece biyolojik yapısıyla değil, psikolojik durumu ve sosyal çevresiyle bir bütün olarak ele alan, hastalıkların ortaya çıkışında ve tedavisinde bu üç boyutun etkileşimini savunan modern sağlık yaklaşımıdır.

Ağır ruhsal hastalığı olan bireylerin büyük, kapalı psikiyatri hastanelerinde uzun süreli yatırılarak izole edilmesi yerine, kendi sosyal çevrelerinde ve toplum temelli merkezlerde tedavi ve rehabilite edilmesini savunan yaklaşımdır.

Afet ve kriz durumlarında, sınırlı kaynaklarla en fazla sayıda insana en etkili desteği sunabilmek amacıyla, psikososyal açıdan en acil ve en kırılgan durumdaki birey ve grupların öncelik sırasının belirlenmesi işlemidir.

İstismar veya travma mağduru bir çocuğun ya da bireyin, adli ve tıbbi süreçler esnasında yaşadığı olayı yetkisiz veya uygunsuz ortamlarda defalarca anlatmak zorunda kalmasıyla travmasının derinleşmesi durumudur.

Hastaya uygulanacak her türlü tıbbi müdahalenin amacı, riskleri, alternatifleri ve olası sonuçları hakkında anlayabileceği bir dille bilgilendirilerek kendi özgür iradesiyle rızasının alınması sürecidir.

Bulaşıcı bir hastalık vakasının kaynağını bulmak ve bu vaka ile temas etmiş kişilere ulaşarak yayılımı engellemek amacıyla yürütülen saha taraması ve takip çalışmasıdır.

Yaşamı tehdit eden hastalıklara sahip bireylerin ve ailelerinin fiziksel, psikososyal ve manevi sorunlarını erken tespit edip hafifleterek yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen destekleyici bakım modelidir.

Sosyal hizmet uzmanının, müracaatçının sorununu ve ihtiyaçlarını yerinde tespit etmek amacıyla ev, iş yeri veya okul gibi doğal yaşam alanlarında gerçekleştirdiği derinlemesine araştırma, gözlem ve değerlendirme sürecidir.

Ruhsal hastalık, bağımlılık veya belirli bulaşıcı hastalıklara sahip bireylere yönelik toplumda var olan ön yargı, dışlama ve olumsuz etiketleme davranışlarının bütünüdür.

Karmaşık ihtiyaçları olan müracaatçıların hak ettikleri hizmet ve kaynaklara ulaşabilmeleri için sosyal hizmet uzmanı tarafından yürütülen planlama, koordinasyon, savunuculuk ve izleme süreçlerinin tamamıdır.

İş yerlerinde bir veya birkaç kişi tarafından diğer bir kişiye yönelik olarak sistemli bir şekilde uygulanan, kişiyi işten soğutmayı veya yıldırmayı amaçlayan psikolojik taciz ve baskı sürecidir.

Afet, kaza veya kriz gibi sarsıcı olayların hemen ardından, etkilenen bireylere sunulan, onların temel ihtiyaçlarını karşılamayı ve akut stres tepkilerini hafifletmeyi amaçlayan destekleyici insani müdahaledir.