Ünite 5: Sosyal Politika ve Sosyal Güvenlik İlişkisi — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Sosyal güvenliğin iki temel modeli olan Bismarck ve Beveridge modellerini finansman kaynakları ve kapsam genişliği açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Bismarck modeli çalışanların ve işverenlerin ödediği primlere dayanırken, Beveridge modeli genel bütçeden toplanan vergilerle finanse edilir. Kapsam açısından ise Bismarck modeli çalışan nüfusu hedeflerken, Beveridge modeli tüm vatandaşları güvence altına almayı amaçlar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Sosyal güvenlik hakkının 'ikinci kuşak insan hakları' arasında yer almasının nedenini ve bu hakkın hayata geçirilmesinde devlete düşen aktif yükümlülükleri açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Sosyal güvenlik hakkı, bireyi devletten alacaklı kılan ve devletin aktif müdahalesini gerektiren sosyo-ekonomik bir haktır. Devlet bu hakkı sağlamak için yasal düzenlemeler yapmak, finansman kaynakları yaratmak ve kurumsal altyapıyı (SGK gibi) kurmakla yükümlüdür.
Alıştırma 3myders hazırladı
Sosyal sigorta ile sosyal yardım yöntemlerini; finansman yapıları, katılım zorunluluğu ve muhtaçlık kriteri yönünden karşılaştırarak birer örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Sosyal sigortalar prim esaslı, zorunlu ve çalışanlara yönelikken (örneğin SGK kapsamındaki emeklilik); sosyal yardımlar vergilerle finanse edilen, primsiz ve muhtaçlık kriterine göre sunulan tek taraflı desteklerdir (örneğin yoksul ailelere yapılan nakdi yardımlar).
Alıştırma 4myders hazırladı
Sosyal güvenlik garantisinin 'soyut' ve 'somut' boyutlarını tanımlayarak, bu iki boyutun birey üzerindeki etkilerini örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Soyut boyut, bireye gelecekte karşılaşacağı risklere karşı korunacağı güvencesini vererek 'yarından emin olma duygusu' aşılar. Somut boyut ise hastalık veya iş kazası gibi bir risk gerçekleştiğinde tedavi masraflarının karşılanması veya gelir transferi yapılması gibi fiili yardımları kapsar.
Alıştırma 5myders hazırladı
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun getirdiği 'proaktif' yaklaşımın ne anlama geldiğini iş kazalarını önleme bağlamında tartışınız.
Yanıt / ipucu
Proaktif yaklaşım, iş kazası veya meslek hastalığı gerçekleştikten sonra tepki vermek yerine, risk değerlendirmesi ve önleyici tedbirlerle tehlikeleri henüz ortaya çıkmadan kaynağında engellemeyi amaçlar. Bu yaklaşım, önlenebilir nitelikteki %98'lik iş kazası oranını düşürmede kritik öneme sahiptir.
