Sosyal DampingBir ülkenin, diğer ülkelere kıyasla daha düşük işgücü maliyetleri veya daha az kısıtlayıcı iş hukuku kuralları uygulayarak rekabet avantajı elde etmesi ve bu yolla yatırımları kendi ülkesine çekmesidir. AB, üye ülkeler arasında bu durumun haksız rekabete yol açmasını engellemek için asgari sosyal standartlar belirlemeye çalışmaktadır.
UyumlaştırmaÜye devletlerin sosyal politikalarının ve yasal düzenlemelerinin, aralarındaki farklılıkları azaltmak ve ortak hedeflere ulaşmak amacıyla birlik tarafından yapılan müdahalelerle birbirine benzer hale getirilmesi sürecidir. Bu süreç, tek tip bir mevzuat dayatmak yerine sistemlerin yakınlaştırılmasını hedefler.
KoordinasyonÜye devletlerin farklı sosyal güvenlik ve hukuk sistemlerinin birbirleriyle çelişmesini engellemek ve uyum içinde çalışmalarını sağlamak amacıyla yürütülen eşgüdüm faaliyetidir. Özellikle işçilerin serbest dolaşımı sırasında hak kayıplarını önlemek için kritik öneme sahiptir.
Sosyal Eylem ProgramıAB'nin sosyal politika alanındaki hedeflerini somutlaştırmak amacıyla belirli dönemler için hazırladığı, işçi hakları, istihdam ve sosyal koruma gibi alanlarda atılacak adımları içeren stratejik planlardır. İlk kez 1974 yılında Paris Zirvesi kararları doğrultusunda kabul edilmiştir.
Avrupa Sosyal ModeliEkonomik büyüme ile sosyal adaleti, yüksek istihdam düzeyini, güçlü sosyal koruma sistemlerini ve sosyal diyalogu bir araya getiren, Avrupa'ya özgü toplumsal ve ekonomik örgütlenme biçimidir. Bu model, saf piyasa ekonomisi ile devlet müdahaleciliği arasında bir denge kurmayı amaçlar.
Yeşil KitapAvrupa Komisyonu tarafından yayınlanan, belirli bir politika alanındaki mevcut durumu analiz eden, gelecekteki sorunlara dikkat çeken ve ilgili tüm tarafları tartışmaya ve çözüm önerileri sunmaya davet eden resmi danışma belgesidir. Sosyal politika alanındaki Yeşil Kitap 1993 yılında yayınlanmıştır.
Beyaz KitapYeşil Kitap sürecinde toplanan görüş ve önerilere dayanarak hazırlanan, birlik düzeyinde uygulanacak somut politika tekliflerini ve yasal stratejileri içeren resmi komisyon belgesidir. 1994 tarihli Sosyal Politika Beyaz Kitabı, istihdam ve aktif işgücü politikalarına öncelik vermiştir.
Avrupa İstihdam Stratejisi1997 Lüksemburg Zirvesi ile temelleri atılan, üye ülkelerin istihdam politikalarını ortak hedefler doğrultusunda koordine etmelerini sağlayan ve işsizlikle mücadeleyi hedefleyen uluslarüstü stratejidir. İstihdam edilebilirlik, girişimcilik, uyum yeteneği ve fırsat eşitliği olmak üzere 4 sütuna dayanır.
Sosyal DışlanmaBireylerin veya grupların yoksulluk, işsizlik, eğitim eksikliği veya ayrımcılık gibi nedenlerle toplumsal, ekonomik ve kültürel yaşamın dışında kalması, hak ve kaynaklara erişememesi durumudur. AB sosyal politikasının temel hedeflerinden biri bu durumla mücadele etmektir.
Sosyal Diyalogİşçi ve işveren sendikaları (sosyal taraflar) ile AB kurumları arasında çalışma yaşamı, istihdam koşulları ve sosyal politikalar konusunda yürütülen müzakere, danışma ve ortak karar alma sürecidir. Avrupa Tek Senedi ile kurumsal bir kimlik kazanmıştır.
Nitelikli Oy ÇokluğuAB Konseyi'nde kararların oy birliği yerine, üye ülkelerin nüfusları ve sayıları oranında belirlenen belirli bir ağırlıklı çoğunlukla alınması yöntemidir. Avrupa Tek Senedi ile işçi sağlığı ve güvenliği gibi sosyal alanlarda bu yönteme geçilerek karar alma süreci hızlandırılmıştır.
Aktif İşgücü Piyasası Politikalarıİşsizlerin doğrudan istihdam edilmesini veya iş bulma şanslarının artırılmasını hedefleyen; mesleki eğitim, işe yönlendirme, girişimcilik destekleri ve staj programları gibi dinamik önlemleri içeren politikalardır. Beyaz Kitap'ta bu politikalara yatırım yapılması önerilmiştir.
Avrupa Sosyal Fonu (ASF)Üye ülkelerde istihdam olanaklarını artırmak, işçilerin coğrafi ve mesleki hareketliliğini kolaylaştırmak, işgücünü eğitmek ve sosyal bütünleşmeyi desteklemek amacıyla kurulmuş olan, birliğin en önemli mali aracıdır. Maastricht Antlaşması ile yetkileri genişletilmiştir.
Fırsat EşitliğiÇalışma yaşamında ve toplumsal hayatta cinsiyet, ırk, din, yaş veya engellilik gibi nedenlerle hiçbir ayrımcılık yapılmaksızın herkesin eşit haklara, eğitime ve istihdam olanaklarına erişebilmesi ilkesidir. Lüksemburg İstihdam Stratejisi'nin temel başlıklarından biridir.
Sosyal KorumaBireyleri hastalık, yaşlılık, işsizlik, analık ve iş kazası gibi sosyal risklere karşı güvence altına alan, asgari yaşam standardını garanti eden kamusal ve özel önlemler bütünüdür. Nice Antlaşması ile bu alanda üye devletlerin eylemlerinin desteklenmesi kararlaştırılmıştır.
İstihdam EdilebilirlikBireylerin işgücü piyasasının değişen taleplerine uyum sağlayabilmek, iş bulabilmek ve işini koruyabilmek için ihtiyaç duyduğu bilgi, beceri, eğitim ve niteliklere sahip olması durumudur. Lüksemburg Zirvesi'nde belirlenen eylem planının ilk temel başlığıdır.
