Ünite 10: Modern Dünya Görüşüne ve Bilime Yönelik Eleştiriler: Bütünsel Kuramların Reddi — Örnekler

Postmodernizmin bilgi ve hakikat anlayışı belirsizliğe dayanır. Modern bilim-bilgi anlayışının gerilim yaratan olumsuz özelliklerine karşı postmodernizm kendiliğindenliği, sıradanlığı, farklılığı, belirsizliği, göreliliği öne çıkarmaktadır. Günümüzde geleceği öngörmenin, planlamanın zorluğunun ötesinde mevcut durumu sürdürmek için kaos ve kendiliğindenlik adeta bilinçli bir seçim olarak gündemdedir. Günümüzde Batı’da dünyanın ve tarihin değişim yolu modern ile postmodern arasındaki karşıtlık çerçevesinde ele alınmaktadır. Postmodern kuramcılar temellendirici bilgi anlayışına karşı yaptıkları eleştirilerle, postmodern anlayışı ayrıştırılmış, farklılaştırılmış bakış açıları ve parçalanmış olgular içinde tanımlarlar. Farklı olanı meşrulaştırırken diğer taraftan bunun içinden en uç, marjinal, sıra dışı durumları açığa çıkaracaklardır. Çok-kültürlülük adına farklılıkları mutlaklaştırarak, bütünleşme eğilimlerine karşı çatışma ve çekişmeyi sürekli kılmışlardır. Toplum, bilgi ve siyasi düzeyde bir arada yaşamayı, bütünleşmeyi olumsuzlayan bu yeni dünya görüşü Batı lehine kurulu mevcut düzeni pekiştirmeyi amaçlayan, Batı-dışı toplumlara yönelik yeni bir söylem kullanmaktadır. Bu yönüyle postmodern dünya görüşü tarihi gelişmeyi ve ilerlemeyi reddeden Batı yeni-muhafazakârlığının sözcülüğünü yapmaktadır.

Üniversitede bitirme tezi hazırlayan Deniz, toplumsal eşitsizlikleri incelemek için kapsamlı bir araştırma yöntemi kurmaya çalışırken danışmanı ona her türlü yöntemin geçersiz olduğunu, belirli bir kural izlemenin gerekmediğini ve 'her ne olsa gider' denilerek herhangi bir veri toplama biçiminin rastgele benimenebileceğini söyler. Bu durum, ünitede bahsedilen postmodern bilgi kuramının bilimi ve kurallı yöntemleri reddeden anarşist yaklaşımının somut bir yansımasıdır.

Yerel bir mahallede su kesintilerine karşı birleşen halk, hak aramak için toplumsal sınıf veya evrensel adalet gibi bütünsel kavramlara başvurmak yerine sadece sokağın o anki anlık ve sıradan sıkıntılarını anlatan küçük öyküler paylaşır. Mahalledeki bu anlık ve bireysel tepkiler, ünitede açıklanan postmodernizmin devrim ve toplumsal sınıf gibi 'büyük anlatıları' dışlayıp yerel ve tekil anlatıları öne çıkarmasına benzetilebilir.