Ünite 3: Tüketim Teorisi ve Fayda Analizi — Önemli Kavramlar

Bir mal veya hizmetin insan ihtiyaçlarını tatmin etme özelliğidir. Tüketim sonucunda elde edilen tatmin hissidir ve kişiden kişiye değişen sübjektif bir yapıya sahiptir.

Faydanın sayma sayıları (1, 2, 3...) ile mutlak olarak ölçülebileceğini savunan iktisadi yaklaşımdır. Bu yaklaşımda fayda birimi olarak 'util' terimi kullanılmaktadır.

Faydanın mutlak sayılarla ölçülemeyeceğini, bunun yerine sıralama sayıları (birinci, ikinci vb.) yardımıyla sıralanabileceğini savunan yaklaşımdır. Malların faydalarının birbirinden bağımsız olmadığını savunur.

Tüketilen bir malın miktarındaki bir birimlik değişim sonucunda toplam faydada meydana gelen değişmedir. Örneğin, 5. bardak suyun toplam faydaya yaptığı ilave katkıdır.

Bir malın tüketimi arttıkça, o malın her ilave biriminin sağladığı marjinal faydanın gittikçe azalması durumudur. H. H. Gossen tarafından ortaya konulmuştur.

Tüketicinin sınırlı gelirini mallar arasında dağıtırken, her mala harcadığı son bir liradan aynı marjinal faydayı elde etmesi durumunda toplam faydasını maksimize edeceğini belirten kanundur.

Tüketiciye aynı fayda seviyesini sağlayan farklı mal bileşimlerinin geometrik yeridir. Negatif eğimli ve orijine göre dış bükeydirler.

Aynı fayda düzeyinde kalabilmek için tüketicinin bir maldan ilave birim tüketmek istediğinde diğer maldan ne kadar vazgeçmesi gerektiğini gösteren orandır.

Tüketicinin belirli bir gelir düzeyi ve piyasa fiyatları ile satın alabileceği maksimum mal bileşimlerini gösteren doğridur. Eğimi malların fiyatları oranına eşittir.

Tüketicinin sınırlı geliri ile bütçe doğrusu üzerinde kayıtsızlık eğrisine teğet olduğu noktada, elde edebileceği en yüksek fayda düzeyini sağlaması durumudur.

Bir malın fiyatının değişmesi sonucunda tüketicinin bütçe doğrusunun değişmesiyle ulaştığı yeni denge noktalarının geometrik yeridir.

Tüketici gelirinin değişmesi durumunda, bütçe doğrusunun paralel kaymaları sonucunda ulaşılan tüketici denge noktalarının geometrik yeridir.

Tüketicinin geliri ile satın alınan mal miktarı arasındaki ilişkiyi gösteren eğridir. Ernst Engel tarafından tanımlanmıştır ve malların niteliğine göre eğimi değişir.

Gelir arttığında talebi (satın alınan miktarı) artan, gelir azaldığında ise talebi azalan mallardır. Engel eğrileri pozitif eğimlidir.

Gelir arttığında talebi azalan, gelir azaldığında ise talebi artan mallardır. Engel eğrileri negatif eğimlidir.

Kardinalist iktisatçılar tarafından faydayı ölçmek için kullanılan soyut ve varsayımsal ölçü birimidir.