Ünite 6: Sağlık Personelinin Hakları, Borçları ve Özen Yükümlülüğü — Önemli Kavramlar

İnsan sağlığına hizmet etmek amacıyla doğrudan insan üzerinde mesleki uygulamalarda bulunan hekim, diş hekimi, eczacı, hemşire gibi uzmanlar ile bu kişilere tıbbi destek sağlayan ve kanunla tanımlanmış yardımcı meslek gruplarıdır.

Türk Tabipleri Birliği tarafından kabul edilen, hekimlerin sağlık hizmeti sundukları kişilere, topluma ve çalıştıkları kurumlara karşı sahip oldukları hakları, mesleki bağımsızlıkları ve güvencelerini düzenleyen bildirgedir.

Hekimin, hastasına doğru ve isabetli bir teşhis koyduktan sonra, bilimsel verilere ve tıbbi deontoloji kurallarına uygun olarak en doğru iyileştirme yöntemini ve ilacı belirlemede sahip olduğu serbestidir.

Hekimin acil yardım, resmi veya insani görev halleri dışında, hasta ile arasındaki güven ilişkisinin sarsılması gibi şahsi veya mesleki gerekçelerle hastaya bakmayı veya tedaviyi üstlenmeyi reddetme yetkisidir.

Hekimin borcunun bir sonuç borcu değil, özen borcu olması nedeniyle, bilimsel gereklere uygun teşhis ve tedavi uygulamasına rağmen hastanın mutlak surette sağlığına kavuşacağını taahhüt etmek zorunda olmamasıdır.

Hekimin sanatını icra ederken hiçbir kurum, kuruluş, hasta veya hasta yakınının baskısı altında kalmaksızın, tamamen vicdani ve mesleki-bilimsel kanaatlerine göre karar verebilme hakkıdır.

Hastanın bilincinin kapalı olduğu ve rızasının alınamadığı acil durumlarda, hekimin hastanın hayatını veya organını kurtarmak amacıyla rıza aramaksızın tıbbi müdahalede bulunması durumunda aralarında kurulan hukuki ilişkidir.

Hekimlerin, mesleklerini icra ederken hastaları hakkında öğrendikleri sır niteliğindeki bilgileri korumak amacıyla, mahkemelerde kanuni zorunluluklar saklı kalmak kaydıyla tanıklık yapmaktan kaçınabilme yetkisidir.

Aynı mesleki branştaki ortalama, dikkatli ve dürüst bir hekimin, somut olayın şartları altında göstermesi gereken, teşhis, tedavi ve bakım süreçlerinin tamamını kapsayan titizlik ve dikkat borcudur.

Hekimin bilgisizliği, deneyimsizliği, ilgisizliği veya tıbbi özen yükümlülüğünü ihlal etmesi sonucunda hastanın bedensel veya ruhsal olarak zarar görmesiyle ortaya çıkan kusurlu eylemdir.

Hekimin, uygulayacağı tıbbi müdahalenin amacı, yöntemi, riskleri, olası komplikasyonları ve alternatifleri hakkında hastayı anlayabileceği bir dille bilgilendirerek rızasını alma sürecidir.

Hekimin, mesleğini icra ederken hastanın bedensel, ruhsal, ailevi veya sosyal durumu hakkında öğrendiği tüm gizli bilgileri, kanuni zorunluluklar dışında üçüncü kişilere açıklamama borcudur.

Sağlık personelinin, görevini yaptığı sırada bir suçun işlendiğine dair ciddi bir belirtiyle karşılaşması durumunda, bu durumu gecikmeksizin yetkili adli veya idari makamlara bildirmekle yükümlü olmasıdır.

Hekim ve sağlık kuruluşlarının, hastaya uygulanan tüm teşhis, tedavi, tahlil ve müdahale süreçlerini içeren tıbbi kayıtları ve hasta dosyalarını düzenli ve güvenli bir şekilde arşivleme borcudur.