Ünite 7: 7. AVUKATIN İŞİ REDDETME ZORUNLULUĞU

Avukatlık Kanunu Madde 38

Avukatın işi reddetmekle yükümlü olduğu beş temel hali (yolsuz/haksız işler, menfaat çatışması, önceki resmi görevler, kendi düzenlediği senedin hükümsüzlüğü ve mesleki düzene aykırılık) düzenleyen amir kanun hükmüdür.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi Kararı (27.01.2010)

E. 2007/7905, K. 2010/1140 sayılı kararda, aralarında menfaat çatışması bulunan iki sanığa Baro tarafından aynı avukatın müdafi olarak atanması ve bu avukatın her iki sanık adına esas hakkında savunma yapması, Avukatlık Kanunu m. 38 ve CMK m. 152'ye aykırı bulunarak bozma nedeni sayılmıştır.

TBB Meslek Kuralları Kabul Tarihi

Türkiye Barolar Birliği'nin 8-9 Ocak 1971 tarihli IV. Genel Kurulu'nda kabul edilen ve 26 Ocak 1971 tarihli TBB Bülteni'nde yayımlanarak yürürlüğe giren meslek kuralları, avukatın işi reddetme yükümlülüğünün sınırlarını ve etik kurallarını belirler.

Tüzel Kişi Avukatlığında Taraf Değiştirme

Bir şirketin sürekli hukuk danışmanlığını yürüten bir avukatın, şirketten ayrıldıktan sonra işten çıkarılan işçilerin şirkete karşı açtığı davalarda işçilerin avukatlığını üstlenmesi, sadakat yükümlülüğünün ihlali ve yasak temsil kapsamında değerlendirilir.

Anahtar Kavramlar

Butlan (Kesin Hükümsüzlük)Emredici hukuk kurallarına, ahlaka ve kamu düzenine aykırı olarak yapılan sözleşmelerin başlangıçtan itibaren geçersiz sayılmasıdır. Yargıtay'a göre, Avukatlık Kanunu'nun 38. maddesindeki ret zorunluluğuna aykırı yapılan avukatlık sözleşmeleri batıldır.

Çift Taraflı Temsil YasağıAvukatın, aynı hukuki uyuşmazlıkta veya davada, çıkarları birbiriyle çatışan her iki tarafın da vekilliğini veya danışmanlığını üstlenmesinin yasak olmasıdır. Bu yasak, avukatın sadakat ve sır saklama yükümlülüğünün doğal bir sonucudur.

Taraf Değiştirme YasağıAvukatın, aynı uyuşmazlıkta önce bir taraf için çalışıp, daha sonra işin bırakılması veya azil gibi nedenlerle diğer tarafın avukatlığını üstlenememesidir. Bu yasak, aradan uzun zaman geçse dahi geçerliliğini korur.

Yolsuz ve Haksız DavaHukuki dayanağı ve başarı şansı olmadığını bile bile sırf karşı tarafa eziyet etmek, onu maddi-manevi zarara uğratmak veya hakkına kavuşmasını geciktirmek amacıyla açılan davalardır. Avukat bu tür davaları açmayı reddetmekle yükümlüdür.

MütalaaBir hukuki uyuşmazlık hakkında avukat veya hukukçu tarafından hazırlanan yazılı veya sözlü uzman görüşüdür. Bir tarafa mütalaa veren avukat, daha sonra o işte karşı tarafın vekilliğini üstlenemez.

Zorunlu MüdafilikCeza Muhakemesi Kanunu uyarınca, şüpheli veya sanığın savunulması için baro tarafından bir avukatın atanmasının zorunlu olduğu hallerdir. Bu hallerde avukat, işin haksız veya yolsuz olduğunu ileri sürerek görevi reddedemez.

Mesleki Dayanışma ve Düzen GerekleriTürkiye Barolar Birliği tarafından belirlenen, avukatların meslektaşlarıyla, barolarla ve toplumla olan ilişkilerinde uymak zorunda oldukları etik ve profesyonel kurallar bütünüdür. Bu kurallara aykırı işlerin reddedilmesi zorunludur.

Menfaat ÇatışmasıAynı davada veya hukuki işlemde, iki veya daha fazla kişinin hukuki çıkarlarının birbiriyle çelişmesi durumudur. Örneğin, ortak savunma yapan iki sanıktan birinin suçlamayı kabul edip diğerini suçlaması durumunda menfaat çatışması doğar.

Sözleşmenin Hükümsüzlüğünü İleri Sürme YasağıAvukatın, bizzat kendisinin hazırladığı, tanzim ettiği veya içeriğini yönlendirdiği bir sözleşmenin veya senedin sonradan geçersiz olduğunu iddia ederek dava açmasının veya savunma yapmasının yasak olmasıdır.

Bağımsızlık İlkesiAvukatın görevini yerine getirirken devlet organlarından, mahkemelerden, müvekkilinden ve her türlü dış etkiden uzak, sadece hukuka uygun şekilde hareket edebilmesini sağlayan temel mesleki ilkedir.

Diğer Önemli Bilgiler

Tapu Memurunun Avukatlık Sınırı

Tapu dairesinde çalışırken sadece rutin yazışmalarla mahkemeye bilgi gönderen bir memur, istifa edip avukat olduğunda o davayı üstlenebilir; ancak uyuşmazlık konusu tapu işleminde bizzat karar verici veya işlem yapıcı olarak yer almışsa o işin avukatlığını yapamaz.

TBB Meslek Kuralları Madde 48

Avukatların Barolarla ve TBB ile ilişkilerini düzenleyen bu maddeye göre; bir avukat Baro Başkanlığı, Yönetim ve Disiplin Kurulu üyelikleri ile TBB Başkanlığı, Yönetim ve Disiplin Kurulu üyeliklerini aynı anda üstlenemez.

Sınavda Dikkat Et

Sözleşmenin geçersizliği konusunda Yargıtay ile doktrin arasındaki farka dikkat et: Yargıtay 'kesin hükümsüz (batıl)' derken, doktrin 'sözleşme müvekkil için geçerlidir' görüşünü savunur.
Taraf değiştirme yasağının 'aynı iş/uyuşmazlık' ile sınırlı olduğunu unutma; uyuşmazlıklar tamamen farklı ise avukat eski müvekkilinin hasmının işini alabilir.
Zaman aşımı yanılgısına düşme: Taraf değiştirme yasağı için kanunda belirlenmiş bir süre sınırı yoktur, aradan uzun yıllar geçse dahi yasak devam eder.
Haksız/yolsuz işi reddetme zorunluluğunun ceza davalarındaki zorunlu müdafilik hallerinde uygulanamayacağını, sadece özel hukukta geçerli olduğunu sınavda mutlaka hatırla.
Avukatın kendi düzenlediği sözleşmeyi geçersiz sayma yasağında, avukatın sözleşmeye bizzat imza atmış olmasının şart olmadığını, içeriğini hazırlamış olmasının yeterli olduğunu unutma.