Ünite 7: PARA ARZI- PARANIN DEĞERİ — Önemli Kavramlar

Keynes tarafından ortaya atılan ve spekülasyon güdüsüyle para talebinin faiz oranlarına karşı duyarlılığını açıklayan teoridir. Faiz oranı yükseldikçe elde para tutmanın alternatif maliyeti arttığı için likidite tercihi azalır.

Faiz oranlarının düşebileceği en alt düzeye inmesi sonucu, para arzındaki artışların faizleri daha fazla düşüremeyip tamamen atıl birikim olarak elde tutulması durumudur. Bu durumda para politikası faizleri düşürmede etkisiz kalır.

Bir ekonomide belirli bir dönemde kişilerin ve bankaların ellerinde tuttukları toplam likit değerler veya ödeme araçlarının tamamıdır. Dar ve geniş tanımlı olmak üzere farklı kategorilerde ölçülür.

Bir ülkedeki bütün mal ve hizmetleri satın alabilecek, Merkez Bankası tarafından piyasaya sürülmüş ve kullanımda olan toplam para miktarıdır.

Dolaşımdaki para, dolaşıma çıkan para, banka kasaları ile bankalardaki TL ve yabancı para vadesiz mevduatlarının toplamından oluşan dar tanımlı para arzıdır.

Dar tanımlı para arzı olan M1'e, bankalardaki vadeli TL ve vadeli yabancı para mevduatlarının eklenmesiyle elde edilen geniş tanımlı para arzıdır.

M2 para arzı tanımına repo işlemleri ve B tipi likit fonların eklenmesiyle hesaplanan en geniş kapsamlı para arzı tanımıdır.

Bir para biriminin satın alabileceği mal ve hizmet miktarını ifade eden satın alma gücüdür. Paranın değeri, fiyatlar genel düzeyi ile ters orantılıdır.

Para arzındaki değişimlerin fiyatlar genel düzeyi ve paranın değeri üzerindeki etkilerini açıklayan, klasik iktisatçılar kökenli teoridir.

Irving Fisher tarafından geliştirilen ve para arzı ile paranın dolaşım hızının çarpımının, fiyatlar genel düzeyi ile işlem hacminin çarpımına eşit olduğunu belirten 'MV = PT' eşitliğidir.

Bir para biriminin belirli bir dönem boyunca ortalama olarak kaç kez el değiştirdiğini gösteren ve halkın ödeme alışkanlıklarına bağlı olan katsayıdır.

Para tutumu yaklaşımı çerçevesinde geliştirilen ve paranın değerinin belirlenmesinde para talebini de içeren 'M = k.PT' biçimindeki denklemdir.

Milton Friedman'ın tüketim ve para talebi analizlerinde kullandığı, ekonomik birimlerin geçmiş, bugün ve gelecekteki gelir beklentilerine dayanan uzun dönemli ortalama gelirdir.

Kişinin sahip olduğu bireysel, zihinsel ve fiziksel yetenekler sayesinde gelecekte elde etmeyi beklediği gelir akımının bugünkü değerini ifade eden, likiditesi düşük servet türüdür.