Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Gallahue'nin Üç Ayaklı Kum Saati Modelindeki 'kalıtım' ve 'çevre' şişelerini, modelin kuramsal açıklamalarını dikkate alarak birbiriyle karşılaştırınız ve gelişim üzerindeki etkilerini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Kalıtım şişesi kapalıdır ve genetik sınırları temsil eden sabit miktarda kuma sahiptir; çevre şişesi ise açıktır ve dışarıdan sürekli kum (destek) eklenebilir. Bu durum, kalıtımın sınırları çizdiğini ancak çevresel faktörlerin ve eğitimin motor gelişimi yaşam boyu olumlu yönde etkileyebileceğini gösterir.
Alıştırma 1myders hazırladı
Gallahue'nin Üç Ayaklı Kum Saati Modelindeki 'kalıtım' ve 'çevre' şişelerini, gelişimsel etkileri ve yapısal sınırları açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Kalıtım şişesi kapalıdır ve genetik sınırları temsil eden kum miktarı sabittir; çevre şişesi ise açıktır, yani dışarıdan her zaman yeni kum (destek, eğitim) eklenebilir. Bu durum, kalıtımın sınır çizdiğini ancak çevresel faktörlerin gelişimi her zaman olumlu yönde şekillendirebileceğini gösterir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Bebeklerdeki refleksif hareketlerin nörolojik gelişim açısından önemini araştırarak, bir refleksin beklenenden farklı çalışmasının ne tür tanısal ipuçları sunduğunu örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Reflekslerin zamanında ortaya çıkmaması, simetrik olmaması veya kaybolması gereken dönemde devam etmesi merkezi sinir sistemindeki hasarlara işaret eder. Örneğin, birincil reflekslerin zamanında kaybolup yerini istemli hareketlere bırakmaması nörolojik gelişimde bir geriliğin veya anomalinin göstergesi olabilir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Bebeklerde görülen refleksif hareketlerin nörolojik gelişim açısından önemini araştırarak, bir refleksin beklenenden uzun sürmesinin ne anlama gelebileceğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Refleksler, merkezi sinir sisteminin gelişimini değerlendiren kritik tanı araçlarıdır. Bir refleksin ortadan kalkması gereken dönemde hala devam etmesi, alt beyin merkezlerinden kortikal kontrole geçişte bir aksama olduğunu ve ciddi nörolojik problemleri işaret edebilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
İlkel Hareketler Dönemindeki 'Refleksleri Baskılama Evresi' ile 'İlk Kontrol Evresi' arasındaki temel farkları, bebeğin dikkat düzeyi ve hareketlerin istemli olma durumu açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Refleksleri baskılama evresinde refleksler kademeli olarak ketlenerek yerini kaba ve kontrolsüz istemli hareketlere bırakır. İlk kontrol evresinde ise bebek hareketler üzerinde belirgin kontrol sağlar ancak bu durum yüksek düzeyde dikkat gerektirir; beceri tam kazanıldığında hareket artık sadece çevreyi keşfetme aracına dönüşür.
Alıştırma 3myders hazırladı
İlkel hareketler dönemindeki 'İlk Kontrol Evresi' ile 'Refleksleri Baskılama Evresi' arasındaki farkları, çocuğun dikkat düzeyi ve hareket kontrolü açısından örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Refleksleri baskılama evresinde refleksler kademeli olarak ketlenip yerini kaba ve kontrolsüz hareketlere bırakırken, ilk kontrol evresinde çocuk hareket üzerinde belirgin kontrol sağlar. İlk kontrol evresinde hareketler yüksek dikkat gerektirir; örneğin yeni yürüyen çocuk tüm dikkatini yürümeye verirken, beceri geliştikçe yürüme çevreyi keşfetmek için bir araç haline gelir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Temel Hareketler Dönemindeki bir çocuğun (2-7 yaş) 'Başlangıç', 'Şekillenme' ve 'Ustalaşma' evrelerinde fırlatma becerisini nasıl sergileyeceğini aşamalı olarak örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Başlangıç evresinde fırlatma hareketi abartılı ve koordinasyonsuzdur; şekillenme evresinde vücut kontrolü ve ritim artar. Ustalaşma evresinde ise fırlatma hareketi mekanik açıdan son derece etkili, uyumlu, hedef odaklı ve yüksek düzeyde kontrollü bir şekilde gerçekleştirilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Temel hareketler dönemindeki 'Başlangıç', 'Şekillenme' ve 'Ustalaşma' evrelerini, bir çocuğun topu yakalama becerisi üzerinden analiz ederek gelişimsel farkları açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Başlangıç evresinde (2-3 yaş) yakalama hareketi eksik, koordinasyonsuz ve abartılıdır; şekillenme evresinde (3-5 yaş) motor kontrol ve ritim artar; ustalaşma evresinde (5-7 yaş) ise hareket mekanik olarak etkili ve uyumlu hale gelir. Yakalama gibi manipülatif beceriler görsel-motor koordinasyon gerektirdiğinden ustalaşma evresinin sonlarına doğru tam olarak kazanılır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Günlük yaşamdan veya spor branşlarından örnekler seçerek; lokomotor, lokomotor olmayan ve manipülatif becerilerin bir arada kullanıldığı karmaşık bir hareket senaryosu tasarlayınız.
Yanıt / ipucu
Bir basketbol oyuncusunun potaya doğru koşması lokomotor (yer değiştirme), sıçrayıp havada dengesini koruması lokomotor olmayan (dengeleme) ve topu potaya fırlatması ise manipülatif (nesne kontrolü) becerilere örnektir. Bu üç grup beceri, özelleşmiş hareketler döneminde karmaşık spor aktivitelerinde bu şekilde birleştirilir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Günlük yaşamdan veya spor branşlarından üçer adet örnek bularak bunları lokomotor, lokomotor olmayan ve manipülatif beceriler olarak sınıflandırınız.
Yanıt / ipucu
Lokomotor becerilere koşma veya sekme; lokomotor olmayan becerilere tek ayak üzerinde dengede durma veya eğilme; manipülatif becerilere ise raketle topa vurma veya topu yakalama örnek verilebilir. Bu sınıflandırma, hareketlerin yer değiştirme, denge veya nesne kontrolü içermesine göre yapılır.
