← Ünite 10
Oyun ve Oyun Materyalleri

Ünite 10: 10. Farklı Yaş ve Özellikteki Çocuklara Yönelik Oyun

7-18 Yaş Aralığında Oyun Dinamikleri
Bu yaş aralığının başlangıcında zorunlu eğitime geçilmesiyle birlikte çocuklar kurallı oyunlar oluşturmaya, kuralları değiştirmeye ve daha fazla işbirlikli grup oyunu oynamaya başlarlar.
Bilişim Teknolojileri ve Düşünme Becerileri
Teknolojik gelişmeler oyun çeşitliliğini artırsa da çocukların oyun üretme ve düşünme becerilerini olumsuz etkilemektedir. Lise döneminde bile gençlerin tek kelimelik cevaplar vermesi bu eksiklikle ilişkilendirilmektedir.
Kademeler Arası Geçiş Benzerliği
Ortaokul son sınıf öğrencisi ile lise birinci sınıf öğrencisi arasında oyuna ilgi, oyun çeşitliliği ve oyuna ayrılan zaman bakımından büyük ölçüde benzerlik görülmektedir.
İlkokul ve Lise Dönemi Arasındaki Keskin Ayrışma
İlkokul çağı çocuğu ile lise çağı çocuğunun oyunlarında; bilişsel gelişim, fiziksel gelişim ve ergenlik faktörleri nedeniyle oyun konuları, kuralların esnekliği ve materyal kullanımında büyük ayrışmalar yaşanır.

Anahtar Kavramlar

Oyun EtkinliğiBireyin formal veya informal bir şekilde, eğlenmek, öğrenmek, stres atmak veya sosyal etkileşimde bulunmak amacıyla katıldığı, belirli kuralları olan ya da olmayan her türlü yapılandırılmış veya serbest faaliyettir.
Yaşa Göre Oyun EtkinliğiÇocuğun içinde bulunduğu gelişimsel dönemin (bilişsel, fiziksel, sosyal-duygusal) özelliklerine, ilgi alanlarına ve motor becerilerine uygun olarak tasarlanan veya seçilen oyun faaliyetleridir.
İlkokul Çağı Oyunları7-11 yaş aralığındaki çocukların oynadığı, yoğun fiziksel hareketlilik, kurallara bağlılık, temel okuma-yazma ve matematik becerilerini içeren, mendil kapmaca veya sek sek gibi grup oyunlarıdır.
Ortaokul ve Lise Çağı Oyunları12-18 yaş aralığındaki ergenlerin oynadığı, soyut düşünme, strateji, üstbilişsel beceriler, el şakaları, ekstrem fiziksel aktiviteler ve çevrimiçi grup oyunlarını içeren faaliyetlerdir.
Kurallı OyunlarZorunlu eğitime başlanmasıyla birlikte çocukların oynamaya, üretmeye ve kurallarını kendi aralarında anlaşarak değiştirmeye başladıkları, sınırları belirlenmiş sosyal oyun türüdür.
Üstbilişsel OyunlarBireyin kendi düşünme süreçlerinin farkına varmasını, strateji geliştirmesini ve problem çözmesini gerektiren, Mangala, Go ve satranç gibi akıl ve zeka oyunlarıdır.
Çevrimiçi (Online) Oyunlarİnternet altyapısı üzerinden akran gruplarıyla eş zamanlı olarak oynanan, sosyal iletişimi artırabileceği gibi aşırı kullanımda bağımlılığa yol açabilen dijital platform oyunlarıdır.
Geleneksel OyunlarKuşaktan kuşağa aktarılan, kültürel ögeler barındıran ve her dönemde çocukların oynamaktan keyif aldığı sek sek, ip atlama ve kör ebe gibi zamansız oyunlardır.
Adrenalin OyunlarıErgenlik dönemindeki fiziksel ve hormonal değişimlere bağlı olarak tercih edilen, lunaparklardaki rollercoaster veya gokart gibi heyecan ve risk unsuru barındıran aktivitelerdir.
İşbirlikli OyunlarÇocukların ortak bir amaca ulaşmak için birlikte çalıştığı, paylaşım, yardımlaşma ve takım ruhunu ön plana çıkaran grup oyunlarıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

7-11 Yaş Grubunda Cinsiyete Göre Oyun Ayrışması

Bu dönemde kızlar ip atlama, sek sek, hulahoop ve voleybol oynarken; erkekler birdirbir, futbol, tren, halat çekme ve deve güreşi gibi daha sert ve mücadeleci oyunları tercih ederler.

12-18 Yaş Grubunda Sosyal Alan Oyunları

Ergenlik dönemindeki çocuklar, sosyal grupları aracılığıyla kahvehane ve cafe gibi ortamlarda oynanan langırt, bilardo, masa tenisi, okey, pişti ve tavla gibi oyunlara merak salmaktadırlar.

Tema Parklar ve Adrenalin Sporları

12-18 yaş grubu ergenler, hormonal değişimlerin etkisiyle lunaparklarda gokart, rollercoaster, gondol ve ranger gibi adrenalin artıran, fiziksel sınırları zorlayan oyunları tercih ederler.

Sınavda Dikkat Et

  • 7-11 yaş grubu için 'fiziksel hareketlilik' ve 'kurallara bağlılık' anahtar kelimelerdir; sınavda bu dönemin oyunları sorulduğunda efor gerektiren geleneksel oyunları arayın.
  • 12-18 yaş grubu sorularında 'soyut düşünme', 'strateji', 'adrenalin' ve 'akran grubuyla el şakaları' kavramlarının bu döneme ait olduğunu unutmayın.
  • Bilişim teknolojilerinin oyun dünyasındaki olumsuz etkisi sorulursa, doğrudan 'çocukların kendi oyun üretim ve düşünme becerilerini zayıflatması' şıkkına odaklanın.
  • Kademeler arası geçişlerin (örneğin ortaokul son sınıftan liseye) okul öncesindeki gibi keskin olmadığını, benzer oyun ilgi ve sürelerine sahip olduklarını aklınızda bulundurun.
  • Kız ve erkek çocuklarının oyun tercihlerindeki ayrışmanın en belirgin olduğu dönemin 7-11 yaş (ilkokul) dönemi olduğunu ve hangi oyunun hangi cinsiyete ait listelendiğini iyi ezberleyin.