Ünite 13: Okul Öncesi Eğitimde Fen Etkinliklerini Planlama — Önemli Kavramlar

Doğayı, fiziksel dünyayı ve evrende meydana gelen olayları gözlem, deney ve sistemli araştırmalar yoluyla anlama ve açıklama sürecidir. Okul öncesi dönemde fen, çocukların çevrelerini keşfetme merakıyla başlar.

Gözlem, deney ve mantıksal akıl yürütmeye dayanarak organize edilmiş, doğrulanabilir ve sistemli bilgiler bütünüdür. Çocuklar erken yaşlarda bilimsel süreç becerilerini kullanarak bilimsel düşünmenin temellerini atarlar.

Çocukların sınıfta öğrendikleri bilgileri pekiştirmek, çevrelerini gözlemlemek ve yaşayarak öğrenmelerini sağlamak amacıyla okul dışındaki doğal veya sosyal alanlara yapılan planlı ziyaretlerdir.

Bir nesne, canlı veya olayın özelliklerini, değişimlerini ve gelişimini duyu organlarını veya çeşitli araçları (büyüteç vb.) kullanarak dikkatli ve sistemli bir şekilde inceleme sürecidir.

Belirli bir doğa olayını veya bilimsel gerçeği, değişkenleri kontrol ederek ve somut malzemeler kullanarak sınıf veya laboratuvar ortamında canlandırma ve test etme sürecidir.

Öğretmen tarafından önceden belirli kazanım ve göstergeler doğrultusunda planlanan, çocuklara gözlem ve bilimsel sözcük kullanma becerisi kazandırmayı amaçlayan sistemli fen çalışmasıdır.

Serbest zaman etkinliklerinde çocukların fen merkezindeki materyalleri kendi ilgi ve isteklerine göre serbestçe kullanarak denemeler yapmalarını içeren, öğretmenin sadece ortam hazırladığı etkinlik türüdür.

Günlük yaşamda aniden gelişen doğa olayları veya durumlar (yağmur yağması, gökkuşağı çıkması vb.) karşısında öğretmenin anlık fırsatları değerlendirerek gerçekleştirdiği plansız fen çalışmasıdır.

Sınıf içerisinde büyüteç, mıknatıs, terazi, bitkiler, koleksiyonlar gibi fene yönelik araç gereçlerin bulunduğu, çocukların bağımsız veya grup halinde araştırma yapabilecekleri özel öğrenme alanıdır.

Bir tohumun uygun nem, sıcaklık, hava ve ışık koşullarında aktif hale gelerek yeni bir bitki oluşturmak üzere kök ve sürgün vermesi sürecidir. Sınıfta fasulye veya nohut çimlendirme çalışmaları buna örnektir.

Çocukların bir problem veya soru karşısında akıllarına gelen tüm fikirleri, doğru-yanlış süzgecinden geçirmeden özgürce ortaya koymalarını sağlayan, yaratıcı düşünmeyi destekleyen bir tekniktir.

Cevabı sadece 'evet' ya da 'hayır' olmayan, çocukları düşünmeye, tahmin etmeye, neden-sonuç ilişkisi kurmaya ve fikir üretmeye yönlendiren soru tarzıdır. 'Karın nereden geldiğini düşünüyorsun?' sorusu buna örnektir.

Çocukların doğa gezilerinde veya çevrelerinde topladıkları yaprak, taş, deniz kabuğu gibi benzer özellik taşıyan nesneleri bir araya getirerek sınıfta sergilemesi ve sınıflandırması çalışmasıdır.

Bir olayın meydana gelmesine yol açan etkenler ile o olayın yarattığı sonuçlar arasındaki bağlantıyı kurabilme becerisidir. Örneğin, mumun üzerine kavanoz kapatıldığında havasız kalıp sönmesi bu ilişkiyi gösterir.

Çocuğun öğrenme sürecinin merkezinde yer alarak, tüm duyularını kullanıp yaparak ve yaşayarak bilgiye kendisinin ulaştığı, deneme-yanılma fırsatları bulduğu dinamik öğrenme yaklaşımıdır.