Orta Afrika bölgesi, Doğu Afrika gibi ekvator çizgisinin iki yanında yer alması nedeniyle 'Ekvatoral Afrika' olarak da adlandırılmaktadır. Yüzey şekilleri bakımından Doğu Afrika'ya benzese de, buradaki yükselti Doğu Afrika'daki kadar fazla değildir. Bu geniş coğrafi alanda Demokratik Kongo Cumhuriyeti (eski adıyla Zaire), Kongo Cumhuriyeti, Orta Afrika Cumhuriyeti, Gabon, Kamerun, Ekvatoral Ginesi ve bir geçiş ülkesi olan Çad yer almaktadır.
Bölgenin başlıca ekonomik faaliyetlerini tarım, hayvancılık ve balıkçılık oluşturmaktadır. Kuzey ve doğu kesimlerde kırsal nüfusun en az yüzde kırkı yoksulluk içinde yaşamakta ve ciddi gıda sıkıntısı ile karşı karşıya kalmaktadır. Yağışa bağlı olarak yürütülen tarımsal faaliyetler genellikle güney kuşakta sürdürülürken, Çad Gölü çevresindeki sulak alanlarda ve nehir yataklarında da tarım yapılabilmektedir.
Demografik ve kültürel açıdan bölge, tarihi Bantu Göçü'nün derin izlerini taşımaktadır. Bölgede öncelikle Bantu halkları ve dilleri hakimiyet kurmuş olup, Mongo, Kongo ve Luba halkları bu gruba dahildir. Ayrıca Nilo-Sahara ve Nijer-Kongo Ubunyalı halkları da bölgede yaygın olarak bulunmakta; dinî bakımdan ise Hıristiyanlık ve geleneksel Afrika dinleri egemenliğini korurken, İslam dini Çad ve Orta Afrika Cumhuriyeti'nde bazı bölgelerde etkisini göstermektedir.
Sahra'nın güneyinde yer alan ve Müslüman kuzey Afrika'yı, negroid nüfusun hakim olduğu tropikal Afrika'dan ayıran geçiş kuşağında yer alan Çad, adını bir zamanlar Afrika'nın ikinci büyük gölü olan ancak günümüzde orijinal büyüklüğünün yüzde onuna kadar küçülen Çad Gölü'nden almaktadır. 1.284.000 kilometrekarelik yüzölçümüne sahip olan ülke, eski temelli bir depresyonun batı kısmında konumlanmıştır ve kuzeydeki Tibesti Masifi üzerinde ülkenin en yüksek dağı olan Emi Koussi dağı yer almaktadır.
İklim özellikleri bakımından enlem farkına bağlı olarak çeşitlilik gösteren Çad'da güneyden kuzeye gidildikçe çöl etkisinden dolayı sıcaklık artarken yağışlar azalmaktadır. Güneyde tropikal iklim, orta kesimde yarı kurak iklim, kuzeyde ise az yağışlı ve sıcak çöl iklimi hakimdir. Stratejik öneme sahip bu ülkede nüfusun yüzde altmıştan fazlası 25 yaşın altındadır ve ülke yüksek doğurganlık hızı ile hızlı bir nüfus artışı yaşamaktadır.
Ekonomik olarak 2003 yılında petrol üretimine başlamasına ve petrolün ihracat gelirlerinin yaklaşık yüzde altmışını sağlamasına rağmen Çad, dünyanın en fakir ülkelerinden biridir ve nüfusun büyük bir kısmı yoksulluk sınırının altındadır. Denize kıyısının olmaması yüksek nakliye maliyetlerine yol açarken; iç karışıklıklar, komşu ülkelerden gelen yüz binlerce mülteci akını, altyapı eksikliği ve güvenlik problemleri ülkenin kalkınmasının önündeki en büyük engelleri oluşturmaktadır.
Eski adı Zaire olan Demokratik Kongo Cumhuriyeti, 2.344.858 kilometrekarelik yüzölçümü ile Afrika'nın üçüncü, dünyanın ise on birinci büyük ülkesidir. Büyük bölümü Kongo (Zaire) nehir havzasında yer alan ülkenin en yüksek noktasını, Ruwenzari ve Virunga sıradağlarının bulunduğu Kongo-Uganda sınırındaki 5.110 metre yüksekliğindeki Pic Marguerite (Mount Stanley) oluşturur.
Ülkede tropikal ve sıcak iklim görülmekte olup yıllık ortalama sıcaklık 27 derece civarındadır. Sahraaltı Afrika'nın en büyük yüzölçümüne sahip olan DRC, bereketli toprakları, büyük hidroelektrik potansiyeli ve zengin maden kaynaklarına rağmen; bebek ve anne ölüm hızları, yetersiz beslenme, iç savaşlar ve gıda güvensizliği gibi ağır sosyo-ekonomik sorunlarla mücadele etmektedir.
Ekonomisinin temelini dış satımın yüzde seksen beşini oluşturan madencilik oluşturur. Petrol, bakır, altın, elmas, kobalt ve tantalit gibi zengin maden yataklarına sahip olmasına rağmen; belirsiz yasalar, yolsuzluk, şeffaf olmayan hükümet politikaları ve uzun yıllar süren istikrarsızlıklar ekonomik kalkınmayı engellemiş ve nüfusun yüzde yetmiş birinin yoksulluk sınırının altında yaşamasına yol açmıştır.
Çad ve Kongo havzaları arasındaki büyük bir plato üzerinde yer alan Orta Afrika Cumhuriyeti, 622.984 kilometrekarelik yüzölçümüne sahip olup ülkenin en yüksek noktası 1.420 metre yükseklikteki Mont Ngaoui'dir. Tropikal iklimin hüküm sürdüğü ülkede sıcak yazlar, yağışlı mevsimler ile kurak kışlar birbirini takip eder.
Fransa'dan bağımsızlığını kazandığı 1960 yılından bu yana istikrarsız bir siyasi geçmişe sahip olan OAC, ard arda gelen askeri darbeler, diktatörlük rejimleri (Jean-Bedel Bokassa dönemi gibi) ve son yıllarda Müslüman Seleka grubu ile Hristiyan anti-Balaka grupları arasındaki şiddetli çatışmalar ve soykırım iddialarıyla sarsılmıştır.
Ülkenin en büyük gelir kaynağını elmas madenleri oluşturmakta ancak Kimberley Process sertifika sistemi ve iç savaşlar nedeniyle bu gelirler denetlenememektedir. Çalışan nüfusun çoğunluğunun tarımla uğraştığı, manyok ve kahve gibi ürünlerin yetiştirildiği OAC, denize kıyısının olmaması ve bitmek bilmeyen iç savaşlar yüzünden dünyanın en geri kalmış ve gelir dağılımı en adaletsiz ekonomilerinden birine sahiptir.
Kongo Cumhuriyeti, az sayıda doğal kaynağa sahip olmasına ve ekvatoral orman tahribatının yaygın olmasına rağmen petrol sektörüne dayalı bir ekonomiye sahiptir. İhracat gelirlerinin ve bütçenin çok büyük kısmını petrolden sağlayan ülke, Nijerya, Angola ve Ekvator Ginesi'nden sonra Sahraaltı Afrika'nın dördüncü büyük petrol üreticisidir ve başkenti Brazzaville, Kongo Nehri kıyısında yer alır.
Gabon, petrol, manganez (dünya rezervlerinin önemli bir kısmı) ve kereste zenginliği sayesinde Orta Afrika'nın en istikrarlı, güvenli ve kişi başına düşen gelir açısından en yüksek ülkelerinden biridir. Nüfusunun büyük kısmı şehirlerde yaşayan Gabon, ekvatoral yağmur ormanları ile kaplı topraklarında okume gibi değerli ağaç türlerine ev sahipliği yapar ve güçlü bir ekonomik refaha sahiptir.
Kamerun ise Adamava kütlesi, Benue ovası ve ormanlık platolarıyla coğrafi çeşitlilik gösterir; ülkenin batısı zengin petrol rezervleri, tarım ve sanayi ile oldukça gelişmişken, doğu kısmı daha geri kalmıştır. Ekvator Ginesi ve ada ülkesi Sao Tome ve Principe ile birlikte bölge, hem petrol zenginlikleri hem de sömürge geçmişinden kalan kültürel ve idari yapısıyla Orta Afrika'nın kaderini şekillendirmektedir.