Şimdi Merhaba arkadaşlar. Bugün ekonomik coğrafyanın temel kavramlarına ve bu alanın insan hayatını nasıl şekillendirdiğine yakından bakacağız. Biliyorsunuz ekonomik coğrafya, insanların geçimlerini sağlamak için yaptığı üretim, tüketim ve hizmet gibi faaliyetleri ve bu faaliyetlerin alanlar arası benzerlik ya da farklarını inceleyen harika bir bilim dalı. Tabii bu araştırmaları yaparken ortak bir dille konuşmamız gerekiyor. İşte bu ortak dilin temelinde mekân, yer ve ölçek kavramları yatıyor. Öncelikle mekân derken aslında fiziksel bir uzaklıktan ve alandan bahsediyoruz. Yani bir ekonomik sürecin tam olarak nerede gerçekleştiği sorusunun yanıtı mekândır. Mesela sıradan bir dükkân insan eliyle anlam kazanır ve kişiselleşirse mekân haline gelir. Mekânın biçim, bölge, akışlar ve bazen o düzensiz alan yapısı gibi unsurları vardır. Yer kavramı ise biraz daha özeldir; yeryüzünde sınırları çizilmiş, kendine has kültürel, sosyal ve politik özellikleri barındıran bir alanı ifade eder. Londra ya da Beijing gibi farklı şehirlerde ekonominin işleyişi o yerin kültürüyle şekillenir. Ölçek ise işin içine coğrafi kademeleri sokar. Yerel düzeyden başlayıp bölgesel, ulusal ve nihayetinde küresel düzeye uzanan bir merdiven düşünebilirsiniz. Küresel ölçekten tutun da evimize, iş yerimize kadar her kademe bu ölçek sınıflandırmasının içindedir. Tabii ekonomik coğrafya sadece bu kavramlarla sınırlı değil, aynı zamanda çok dinamik teorikperspektiflere de sahip. Zaman içinde bu alanı anlamak için dört büyük teorik yaklaşım geliştirilmiş. Elli altmışlı yıllarda neoklasik konum teorisiyle başlamışız söze, sonra buna tepki olarak insanların karar verme süreçlerini inceleyen davranışsal yaklaşım doğmuş. Ardından Marksist politik ekonomiyle birlikte toplumsal sınıflar ve yapısal sorunlar analizin merkezine oturmuş. Doksanlı yıllardan sonra ise yeni ekonomik coğrafya ve kültürel dönüşü görüyoruz. Artık sadece sınıf vurgusu yok; cinsiyet, ırk, din ve kültür gibi unsurlar da ekonomik süreçlerin ayrılmaz bir parçası olarak ele alınıyor. Tüm bu yaklaşımlar bize dünyanın karmaşık yapısını okuma şansı veriyor. Ekonomik coğrafyacılar sistemlerin mekânsal düzeniyle ilgilenirler. Yani ekonomik faaliyetler mekânı nasıl etkiler, mekân bu faaliyetleri nasıl şekillendirir buna bakarlar. Üretimden tüketime, devlet politikalarından doğanın kavranışına kadar her şey bu araştırma alanının içindedir. Bugün küreselleşen dünyada yatırım ve ticaret modellerinin ne kadar düzensiz olduğunu, çok uluslu şirketlerin neden belirli kentlerde toplandığını ya da küresel mali sermayenin neden az sayıda merkezde yoğunlaştığını hep bu perspektifle anlıyoruz. Küreselleşme ve kalkınma dedik de, bu süreç şirketler ve insanlar arasındaki bağları inanılmaz artırdı. Bazıları artık mesafelerin önemsizleştiğini, dünyanın düzleştiğini söylese de yerel koşullar hâlâ çok önemli. Silikon Vadisi örneğinde olduğu gibi, küresel rekabet gücü aslında yerel üretim kültürlerinden beslenir. Jet uçakları, dev konteyner gemileri ve internet gibi bilgi teknolojileri sayesinde dünyada çok büyük bir alan-zaman sıkışması yaşadık. Bakın, 1998'de yüz elli milyon olan internet kullanıcı sayısı 2017'de neredeyse dört milyara ulaştı. Ancak unutmayalım ki kapitalist ekonominin özünde dengesiz gelişme vardır. Yatırımlar her zaman eşit dağılmaz, belirli yerlerde yoğunlaşır. Bu dengesizlik üç ölçekte de karşımıza çıkar. Küresel ölçekte çekirdek ülkeler ve çevre ülkeler ayrışmasını görürken, bölgesel ölçekte kıyılarla iç kesimlerin zıtlığını, yerel ölçekte ise zengin mahallelerle yoksul semtler arasındaki toplumsal kutuplaşmaları net bir şekilde yaşar ve gözlemleriz.