← Ünite 3

Ünite 3: Türkiye’de Nüfusun Dağılımı 1927- 2018 — Önemli Kavramlar

Beşeri Coğrafya
İnsan faaliyetlerinin yeryüzündeki dağılışını, ekonomik, sosyal ve kültürel olguların coğrafi mekânla etkileşimini inceleyen coğrafya dalıdır. Metinde şehirlerin sanayi, ticaret ve ulaşım gibi özellikleriyle nüfusu çekmesi beşeri coğrafyanın kapsamındadır.
Nüfus Dağılımı
İnsanların yeryüzünde veya belirli bir ülkede coğrafi alana hangi sıklıkla ve nasıl yayıldığını gösteren olgudur. Türkiye'de nüfusun homojen dağılmayıp kıyı ovalarında ve sanayi merkezlerinde yoğunlaşması buna örnektir.
Pronatalist Politika
Devletlerin nüfus artış hızını ve toplam nüfus miktarını yükseltmek amacıyla uyguladığı teşvik edici demografik politikalardır. Türkiye'de 1927-1965 yılları arasında ve 2014 sonrasında bu tür politikalar izlenmiştir.
Antinatalist Politika
Nüfus artış hızını düşürmek veya aile planlamasını teşvik etmek amacıyla uygulanan demografik politikadır. Türkiye'de 1965-2014 yılları arasında nüfus artışını dengelemek için bu politikalar benimsenmiştir.
Aritmetik Nüfus Yoğunluğu
Bir ülkede veya bölgede toplam nüfusun o yerin yüzölçümüne (kilometrekare) bölünmesiyle elde edilen değerdir. Türkiye genelinde 2018 verilerine göre bu sayı 107 iken İstanbul'da 2900'dür.
İBBS Düzey 1
İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması Düzey 1'e göre Türkiye'nin bölgesel demografik ve ekonomik verilerinin analiz edildiği büyük coğrafi bölgelerdir. Metinde İstanbul, Ege, Akdeniz gibi birimler bu kapsamda incelenmiştir.
Alüvyal Ova
Akarsuların taşıdığı alüvyon malzemelerini biriktirmesiyle oluşan verimli tarım topraklarına sahip düzlüklerdir. Ege grabenleri ve Çukurova gibi alüvyal ovalar yüksek tarımsal verim nedeniyle yoğun nüfusludur.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Graben
Jeolojik olarak çöküntü hendekleri anlamına gelen, dağlar arasında kalan ve genellikle akarsuların alüvyon biriktirdiği çöküntü ovalarıdır. Ege Bölgesi'ndeki Bakırçay, Gediz, Küçük ve Büyük Menderes grabenleri buna örnektir.
İzmir İktisat Kongresi
17 Şubat - 4 Mart 1923 tarihleri arasında toplanarak milli sanayinin hızla kurulmasını ve ekonomik kalkınmanın sağlanmasını hedefleyen kongredir. Bu kongre sonrasında Ege'de sanayi ve ticaret odalarının temelleri atılmıştır.
EBSO (Ege Bölgesi Sanayi Odası)
1954 yılı başında kurulan, Türkiye'nin ilk ve tek bölge sanayi odası kimliğine sahip olan ve İzmir merkezli olmak üzere Aydın, Balıkesir, Manisa, Denizli ve Muğla illerini kapsayan mesleki kuruluştur.
Gecekondulaşma
Hızlı nüfus artışı ve kırdan kente göçler sonucunda, altyapıdan yoksun alanlarda ruhsatsız olarak inşa edilen konutlaşma olgusudur. İstanbul'un Zeytinburnu ilçesi bu sürecin Türkiye'deki ilk örneklerinden biridir.
Megapol
Birden fazla büyük şehrin birleşmesiyle oluşan veya çok yönlü fonksiyonel yapısıyla devasa boyutlara ulaşmış büyük yerleşim merkezidir. İstanbul, çok fonksiyonel yapısıyla Türkiye'nin en önemli megapolüdür.
Depresyon Ovası
Yer kabuğundaki tektonik çöküntüler sonucunda oluşan ve etrafına göre alçakta kalan ovalardır. Doğu Anadolu'daki Iğdır, Erzurum ve Erzincan depresyon ovaları bu gruba girer.
Kırsal Nüfus
Genellikle tarım, hayvancılık ve ormancılık gibi birincil ekonomik faaliyetlerin yaygın olduğu, köy ve kasabalarda yaşayan insan topluluğudur. Türkiye'nin ilk sayımında nüfusun %75'i kırsaldı.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Şehirsel Nüfus
Tarım dışı sektörlerin (sanayi, ticaret, hizmet) ağırlık bas tığı, idari ve sosyal imkanların geliştiği kentlerde yaşayan nüfustur. 1950 sonrasında kırdan kente göçle birlikte bu oran hızla artmıştır.
Marmara Geçiş İklimi
Marmara Bölgesi'nde Akdeniz ve Karadeniz iklim özelliklerinin birbirine karışmasıyla oluşan geçiş niteliğindeki iklim tipidir.