Ünite 14: Toplumsal Değişme ve Küreselleşme — Önemli Kavramlar

Yerleşik insan ilişkileri, toplumsal kurumlar ve davranış kalıplarında zaman içerisinde meydana gelen farklılaşma ve dönüşümlerdir.

Ekonomik anlamda büyüme, endüstrileşme, ilerleme, kalkınma ve zenginleşme gibi pozitif yönlü değişimleri içeren sosyo-ekonomik kavramdır.

Biyolojik teorilerden sosyolojiye uyarlanan, toplumların basitten karmaşığa doğru belirli aşamalardan geçerek kendiliğinden değişmesini ifade eden kavramdır.

Bağımsızlaşma, uluslaşma, uygarlaşma, laikleşme, modernleşme ve kentleşme gibi süreçleri kapsayan politik içerikli bir değişim yönüdür.

Bireyin toplumsal kurallardan, emeğinden ve kendine olan inancından koparak yalnızlaşmasını, kuralsızlaşmasını ve anlam yitimi yaşamasını ifade eden psikolojik kavramdır.

Toplumsal yapıda meydana gelen çözülme, aşırı materyalistleşme, sürüleşme ve ruhsuzlaşmayı anlatan teolojik kökenli olumsuz bir kavramdır.

Toplumun normlarında, sembollerinde, inançlarında ve değerler sisteminde zamanla meydana gelen dönüşümlerdir.

Ulus devletlerin küreselleşme nedeniyle önemini yitirdiğini ve küresel piyasaların ulusal politikanın yerini aldığını savunan radikal yaklaşımdır.

Küreselleşmenin yeni bir süreç olmadığını, 19. yüzyıldaki ekonomik bütünleşmenin bugünden az olmadığını ve terimin ideolojik bir abartı olduğunu savunan gruptur.

Küreselleşmeyi modern toplumları ve dünya düzenini kökten yeniden şekillendiren ana siyasal ve ekonomik güç olarak kabul eden yaklaşımdır.

Bilginin üretilmesi, işlenmesi ve küresel düzeyde anında paylaşılmasını sağlayarak mesafeleri anlamsızlaştıran teknolojik altyapıdır.

Serbest piyasa ekonomisini, devlet müdahalesinin en aza indirilmesini ve küresel serbest ticareti savunan, küreselleşmenin arkasındaki temel ideolojidir.

Günde 24 saat kesintisiz işlem yapan, elektronik devrelerle saniyeler içinde milyarlarca doların el değiştirdiği küresel finans ve hizmet pazarlarıdır.

Küreselleşme sürecinde ulus devletlerin yanında güç kazanan Dünya Ticaret Örgütü, çok uluslu şirketler ve sivil toplum kuruluşlarıdır.

Fikri mülkiyet hakları, hizmet sektörü ve serbest ticaret üzerinde ulusal hükümetleri bağlayan çok taraflı uluslararası antlaşmalardır.

Ulus devletlerin motor gücü olduğu, uluslararası ticaret ve doğrudan yabancı yatırımlara dayanan geleneksel dünya ekonomisi modelidir.

Tarihte ilk kez yeryüzü düzeyinde yeni aktörlerle, gerçek zamanda tek bir birim olarak çalışma kapasitesine sahip olan bütünleşik ekonomi sistemidir.

Küreselleşmenin getirdiği hızlı değişim ve geleneksel bağların kopması karşısında bireylerin köklere ve altın çağ arayışına yönelmesi hareketidir.

Küreselleşmenin yarattığı eşitsizlik ve sosyal tahribatı önlemek amacıyla sürece insani bir yüz kazandırmayı hedefleyen yaklaşımdır.

Samuel Huntington tarafından ortaya atılan, küreselleşme sürecinin dünyayı bütünleştirmek yerine uygarlık bilincini güçlendirerek çatışmalara yol açacağını savunan teoridir.

Toplumsal değişimin ve yapısal dönüşümlerin tek ve en temel belirleyicisinin teknolojik gelişmeler olduğunu ileri süren yaklaşımdır.

Coğrafi koşulların, iklimin ve yer şekillerinin toplumsal yaşam, mimari ve üretim tarzı üzerindeki belirleyici etkisini savunan yaklaşımdır.

İnsanların düşünce kalıplarını, inançlarını ve dinlerini toplumsal değişimin yönünü belirleyen temel dinamik olarak gören yaklaşımdır.

Kuşkucuların küreselleşmeyi tanımlarken kullandığı, gelişmiş ülkelerin ve mega şirketlerin diğer ülkeleri ekonomik yollarla tahakküm altına alması sürecidir.