Ünite 5: Bir Başka Açıdan Tanzimat — Sınav Hazırlık Notları

• İstibdat kelimesinin Osmanlı'nın son döneminde İslamci kuramdaki 'güçlü ve doğru yönetim' anlamından uzaklaşıp Fransızcadaki 'despotisme' (despotizm) karşılığı olarak kullanılmaya başlandığını unutmayın.
• Genç Osmanlılar (Yeni Osmanlılar) hareketinin katı kuralları olan disiplinli bir siyasi parti olmadığını, aksine anayasal monarşi etrafında toplanan renkli bir aydın muhalefeti olduğunu karıştırmayın.
• 1876 Anayasası'nın (Kanun-u Esasi) tamamen Belçika anayasasının birebir kopyası olmadığını, komisyonun dönemin tüm anayasalarını inceleyerek padişaha sürgün yetkisi veren 113. madde gibi özgün hükümler içeren karma bir metin ortaya koyduğunu unutmayın.
• Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesinin (hal') halk ihtilaliyle değil, Hüseyin Avni Paşa, Kayserili Ahmed Paşa ve Süleyman Paşa gibi askeri bürokratların öncülüğündeki darbeyle gerçekleştirildiğine dikkat edin.
• 1875 Ekim ayında Mahmud Nedim Paşa tarafından ilan edilen ilk moratoryumun (borç ödemelerinin durdurulması) dış devletler ve Avrupalılar tarafından hiç hoş karşılanmadığı bilgisini aklınızda bulundurun.
• İlk Osmanlı Parlamentosu olan Mebusan Meclisi'nin (19 Mart 1877) etnik ve dini açıdan son derece kozmopolit bir yapıya sahip olduğunu, bunun yıkım getireceği yönündeki eleştirilerin o dönemden beri yapıldığını not edin.