← Ünite 14
AB Medya ve Demokrasi

Ünite 14: Hafta Ders Notu

Medya Devleri
Avrupa TV ve radyo yayıncılığında Bertelsmann, Pearson, Berlusconi ve Kirch şirketleri pazarın 'imparatorları' olarak kabul edilmektedir.
Brüksel Gazeteci Ordusu
Her yıl dünyanın dört bir yanından gelen ve AB habercisi olarak akredite olan yabancı gazeteci sayısı günümüzde 4 bine yaklaşmıştır.
İngiltere'nin 1973 Katılımı
İngiltere, Danimarka ve İrlanda ile birlikte 1973'te üye olduğunda Brüksel'e çok sayıda gazeteci göndererek kurumsal olmayan yeni bir gazetecilik tarzı başlatmıştır.
Dil Dönüşüm Yılı: 1995
1995 yılına kadar AB Komisyonu'nun resmi dili Fransızca iken, bu tarihten sonra yeni üyelerin katılımıyla İngilizce baskın dil haline gelmiştir.

Anahtar Kavramlar

Lokalist GazetecilikKüresel medya sahipliğine rağmen, haber içeriğinde yerel ve bölgesel konulara odaklanan, izleyicinin yerel haber talebini karşılamaya çalışan gazetecilik anlayışıdır.
Kurumsal Sürü GazeteciliğiAB muhabirlerinin belli kurumlara bağlı kalarak, aynı basın toplantılarını izleyip benzer kaynaklardan beslenerek kolektif bir şekilde haber üretme pratiğidir.
Avrupa KuşkuculuğuAB'nin bütünleşme sürecine ve kurumlarına karşı duyulan güvensizlik veya eleştirel duruştur; özellikle İngiliz medyasında araştırmacı gazeteciliği tetikleyen temel motivasyondur.
Frankofon HakimiyetiAB kurumlarında 1995 yılına kadar devam eden, Fransızca dilinin ve Fransız kültürünün iletişim süreçlerindeki baskınlığıdır.
İngilizce Hegemonyası1995 sonrası genişleme süreçleriyle birlikte AB'nin resmi ve gayriresmi yazışmalarında, bültenlerinde ve toplantılarında İngilizcenin temel dil haline gelmesidir.
Sızıntı HaberAB'nin karar alma mekanizmalarındaki 'zor girilen alanlarda' yaşanan çatışmaların, resmi kanallar dışından gizlice elde edilerek yayınlanmasıdır.
Medya SömürgesiÖzellikle Doğu Avrupa ülkelerinin medya sektörünün, henüz AB üyesi olmadan Batı Avrupalı dev medya şirketleri tarafından ele geçirilmesini ifade eden kavramdır.
AB MüktesebatıAB'nin kuruluşundan itibaren kabul edilen hukuk kurallarının tamamıdır; AB gazetecilerinin uzmanlaşmak zorunda olduğu teknik detayları içerir.
Free-lance GazeteciHerhangi bir medya kuruluşuna tam zamanlı bağlı olmadan, Brüksel'de bağımsız çalışan ve ürettiği haberleri farklı kurumlara satan gazetecilerdir; Brüksel'deki gazetecilerin %20'sini oluştururlar.
ParadigmaAvrupa gazeteciliği kavramının içini doldurmak için ortaya atılan temel değerler, kurallar ve bakış açıları bütününü ifade eder.
AkreditasyonGazetecilerin AB kurumlarını takip edebilmeleri ve toplantılara katılabilmeleri için aldıkları resmi yetki ve tanınma belgesidir.
Kültürel Çalışmalar OkuluMedyanın toplumu şekillendirme ve kanaat oluşturma işlevine odaklanan, gazetecilik pratiklerini sosyokültürel bir pazarlık süreci olarak gören akademik yaklaşımdır.
Uluslarüstü MekanizmaÜye devletlerin üzerinde yetkilere sahip olan ve ulusal sınırları aşan bir yönetim yapısı olan Avrupa Birliği'ni tanımlayan terimdir.
Mesleki Şebekeler ZinciriBrüksel'deki gazetecilerin uzmanlıklarını geliştirmek ve bilgiye ulaşmak için haber kaynaklarıyla yüz yüze kurdukları profesyonel ilişki ağlarıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

İngiliz Gazetecilerin Görev Süresi

İngiliz gazeteciler, eleştirel bakışlarını yitirmemek adına Brüksel'de ortalama 3-4 yıl görev yaptıktan sonra yerlerini yeni muhabirlere bırakırlar.

Tek Dilli Yayınlar

European Voice ve EU Reporter gibi sadece AB haberleri veren yayınlar, AB'nin fiili dilinin İngilizce olduğunu kanıtlar nitelikte sadece İngilizce yayın yapmaktadır.

Free-lance Oranı

Brüksel'deki devasa gazeteci topluluğunun yaklaşık %20'si herhangi bir kuruma bağlı olmayan serbest (free-lance) çalışanlardan oluşmaktadır.

Kaliteli Gazeteler Konsensüsü

El Pais (İspanya), Corriere della Sera (İtalya) ve Le Monde (Fransa) gibi yayınlar AB yanlısı habercilikte birleşen 'kaliteli basın' örnekleridir.

Araştırmacı Gazeteciliğin Miladı

Brüksel'de araştırmacı gazetecilik, 1990'ların başında AB bürokrasisinde patlak veren skandallar ve 1992 sonrası yeni yapılanma ile başlamıştır.

Uzmanlık Örneği: Reuters

Haber ajansı Reuters, AB'nin teknik yapısı nedeniyle muhabirlerini tarım, ticaret veya diplomasi gibi spesifik alanlarda uzmanlaşmış kişiler arasından seçmektedir.

Sınavda Dikkat Et

  • AB gazeteciliğinde 1995 öncesi ve sonrası dil ayrımına dikkat edin; Fransızca'dan İngilizce'ye geçiş kritik bir bilgidir.
  • Kurumsal ve Araştırmacı gazetecilik arasındaki farkları iyi kavrayın; biri savunucu diğeri eleştireldir.
  • İngiliz gazetecilerin neden kısa süreli görev yaptığını (eleştirel mesafeyi korumak) unutmayın.
  • Brüksel'deki haber kaynaklarına ulaşım hiyerarşisinde 'eski-yeni' gazeteci ayrımının önemini not edin.
  • Medya sahipliğinin küreselleşmesi ile basının yerelleşmesi arasındaki zıt ilişkiyi sınavda karıştırmayın.
  • Türkiyeli gazetecilerin 'ulusal bakış açısıyla siyasallaştıranlar' grubunda yer aldığını hatırlayın.