Ünite 14: VERİ İLE HİKAYE ANLATMA

Akdeniz'de Unutulan Domates Kolajı Metaforu (2013)

2013 yılında Akdeniz'de şiddetli yağmur sonrası bir restoran masasında unutulmuş domatesin farklı açılardan çekilmiş fotoğraflarından oluşan kolaj, iyi hikaye anlatıcılığını simgeler. Hikaye anlatıcılığı da bu kolaj gibidir; veriye ancak her açıdan bakıldığında gizli kalan farklı gerçeklikleri anlamak mümkün olur.

Kadın Canlı Bomba Analizi (1996-2015)

1996-2015 yılları arasındaki veriler incelenerek yapılan analizde, 16 bombalı saldırının 13'ünde kadınların canlı bomba olarak yer aldığı ortaya konmuştur. Bu çalışma, büyük veri kümelerinden tek bir dikkat çekici istatistiki noktaya odaklanmanın erişimi ve paylaşımı nasıl artırdığına somut bir örnektir.

En Zengin 6 Ülke ve Mülteci Oranı (Oxfam / WEF 2016)

Dünya Ekonomik Forumu ve Oxfam verilerine göre; Almanya, ABD, Fransa, Çin, Britanya ve Japonya'dan oluşan dünyanın en zengin 6 ülkesi, dünyadaki toplam mültecilerin sadece %9'una kapılarını açmıştır. Bu 6 ülke toplamda 2.1 milyon mülteciye ev sahipliği yapmaktadır.

Suriyeliler ve Geçici Koruma Statüsü Analizi

Türkiye'deki Suriyeli sığınmacıların durumunu ele alan özel dosyada, sağlanan 'geçici koruma' statüsünün mülteci haklarının çok uzağında kaldığı verilerle gösterilmiştir. Bu çalışma, veriyi insanla ilişkilendirerek insansılaştırma (humanizing data) prensibine örnek teşkil eder.

Anahtar Kavramlar

Veri ile Hikaye Anlatımı (Data Storytelling)Karmaşık veri kümelerinin metin, görsel öğeler ve grafikler harmanlanarak anlamlı ve ilgi çekici bir anlatıya dönüştürülmesi sürecidir. Amacı, sadece rakamları sunmak değil, okuyucuya veri aracılığıyla yeni ve fark yaratan bir şey anlatmaktır.

Veri ile Mülakat TekniğiBüyük ve dağınık bir veri setine tıpki bir canlı kaynağa soru sorar gibi yaklaşarak verinin içindeki en çarpıcı noktaları çıkarma yöntemidir. Bu teknik sayesinde veri kümesinden sadece 1-2 kritik istatistiki odak noktası belirlenir.

Veriyi İnsansılaştırma (Humanizing Data)Kullanılan sayısal verilerin insan yaşamı, toplumsal sorunlar ve bireysel deneyimlerle doğrudan bağının kurulmasıdır. Verinin soğuk yapısını kırarak okuyucunun empati kurmasını ve konuyu önemsemesini sağlar.

Veri Denetimi (Data Audit)Hikaye oluşturulmadan önce verinin birden fazla kez gözden geçirilmesi, teknik olarak denetlenmesi ve doğrulanması sürecidir. Hatalı ve eksik verilerin tespit edilerek analizin güvenilir kılınmasını amaçlar.

Data ProoferVeri gazeteciliğinde veri setlerini otomatik olarak denetlemeye, hataları tespiti etmeye ve veri kalitesini kontrol etmeye yarayan açık kaynaklı veri denetleme aracıdır.

Data Viz CatalogueVeri analizinde elde edilen bulgular için hangi grafik türünün ve hangi görselleştirme aracının seçilmesi gerektiği konusunda rehberlik eden çevrimiçi bir katalog platformudur.

Infogr.amKullanıcıların veri setlerini kullanarak hızlı ve kolay bir şekilde etkileşimli grafikler, infografikler ve raporlar oluşturmasına imkan tanıyan açık kaynaklı çevrimiçi veri görselleştirme aracıdır.

Cartodb (Carto)Coğrafi veri setlerini interaktif haritalara dönüştürmek, mekansal analizler yapmak ve konum odaklı hikayeler anlatmak için kullanılan açık kaynaklı haritalandırma platformudur.

TableauBüyük veri kümelerini işleme, karmaşık veri analizi yapma ve dinamik/etkileşimli veri görselleştirme panoları hazırlama imkanı sunan gelişmiş bir görselleştirme yazılımıdır.

KnoemaDünya genelindeki istatistiki verileri bir araya getiren, veri arama, analiz etme ve açık veri kaynaklarını görselleştirme imkanı sunan küresel veri veri tabanı ve araç platformudur.

Diğer Önemli Bilgiler

Simon Rogers ve Irak Savaşı Haritası

Veri gazetecisi Simon Rogers, Irak Savaşında ölen sivillerin haritasını yaptığı haberin en altına tüm veri setlerini detaylarıyla eklemiştir. Okuyucuya 'Bu veriyle bir şey yapabilir misin?' diye sorarak açık veri paylaşımının ve verinin yeniden kullanılabilirliğinin önünü açmıştır.

Brüt-Asgari Ücret Veri Seti Uygulaması

Ders kapsamında öğrencilerden 'Brüt ve Asgari Ücret ve Hesaplanışı' başlıklı veri setlerini analiz ederek açık kaynak araçlardan Infogr.am, Cartodb, Tableau veya Knoema ile hikayeleştirmeleri ve en az 150 sözcükle forumda paylaşmaları istenmiştir.

Sınavda Dikkat Et

Sınavda domates kolajı görselinin hangi kavramı simgelediği sorulabilir: Farklı açılardan bakarak iyi hikaye anlatıcılığı kurgulama kavramını simgeler.
Data Proofer aracının 'veri denetleme ve doğrulama' aracı olduğunu, Data Viz Catalogue'un ise 'grafik türü ve görselleştirme rehberi' olduğunu unutmayın.
Açık kaynak görselleştirme araçlarının isimlerini ve işlevlerini eşleştirin: Infogr.am (grafik/infografik), Cartodb (haritalandırma/mekansal), Tableau (dinamik veri panoları), Knoema (küresel veri portalı).
Veri ile mülakat tekniğinin amacının 'büyük veride 1-2 çarpıcı istatistiki noktaya odaklanmak' olduğunu ve bu yöntemin erişimi/paylaşımı artırdığını bilin.
Simon Rogers örneği üzerinden 'açık veri paylaşımı' ve 'haberin yararlı/karar almayı destekleyici olması' ilkelerine dikkat edin.
Dünyanın en zengin 6 ülkesinin mültecilerin %9'una ev sahipliği yaptığı ve 16 bombalı saldırının 13'ünde kadın canlı bombaların yer aldığı somut istatistiksel örneklere sayısal soru ihtimaline karşı hakim olun.