Ünite 2: Hesaplar — Önemli Kavramlar

Mali nitelikli olayların bilanço ve faaliyet sonuçlarının her bir unsurunda para ile ifade edilebilen artış veya azalışları sınıflandırarak izlenmesine yarayan çizelgedir. Örnek olarak Kasa hesabında para giriş ve çıkışları bu çizelge ile izlenir.

Hesap çizelgelerinin asıl adı olup büyük defter olarak da bilinir. Bilanço ve gelir tablosu hesaplarına ait para giriş ve çıkışlarının (T) cetvelleri şeklinde takip edilmesini sağlar.

Hesap çizelgesinin veya (T) cetvelinin sol tarafını ifade eden kısımdır. Aktif hesaplara ilk para girişleri bu taraftan yapılır.

Hesap çizelgesinin veya (T) cetvelinin sağ tarafını ifade eden kısımdır. Pasif hesaplara ilk para girişleri bu taraftan gerçekleştirilir.

Herhangi bir hesabın sol tarafına, yani borç sütununa kayıt yapma işlemidir. Muhasebe sürecinde parayı alan hesap daima borçlandırılır.

Herhangi bir hesabın sağ tarafına, yani alacak sütununa kayıt yapma işlemidir. Muhasebe sürecinde parayı veren hesap alacaklandırılır.

Yapılan bir ticari işlemin yarattığı etkiye göre ilgili hesabın borç ya da alacak tarafına ilk kez kayıt yazılması işlemidir.

Bir hesabın borç ve alacak toplamlarının birbirine eşit olması ve bakiye vermemesi durumudur. Bu durumda hesap kapanmıştır denir.

Bir hesabın borç ve alacak taraflarının toplamları arasındaki farktır. Borç toplamı fazla ise borç kalanı, alacak toplamı fazla ise alacak kalanı oluşur.

Bilanço'nun sol tarafında yer alan, işletmenin varlıklarını ve nakit unsurlarını en likitten en az likite doğru gösteren hesap türüdür. Borç kalanı verirler.

Bilanço'nun sağ tarafında yer alan, işletmenin varlıklarının kaynaklarını (borçlar ve öz kaynaklar) gösteren hesap türüdür. Alacak kalanı verirler.

Gelir tablosunda yer alan, bir hesap dönemi boyunca ortaya çıkan giderlerin kaydedildiği hesaplardır. İlk para girişleri borç taraftan olur ve borç bakiyesi verirler.

Gelir tablosunda yer alan, bir hesap dönemi boyunca elde edilen gelirlerin kaydedildiği hesaplardır. İlk para girişleri alacak taraftan olur ve alacak bakiyesi verirler.

Bilançonun hem aktif hem pasif tarafında yer alan, varlık ve kaynakların net parasal tutarını göstermek için kullanılan ve kendi tarafının karakterine ters çalışan hesaplardır.

Mali tablolarda yer almayan ancak bilgi verme amacı taşıyan, ileri bir tarihte etki etme olasılığı olan veya mülkiyeti işletmeye ait olmayan değerleri izleyen hesaplardır.

Ana defteri kebir hesaplarının alt detaylarını oluşturan, işletmenin raporlama ihtiyaçlarına göre yapılandırılan tali hesaplardır.

İşletmelerin faaliyetlerinin güvenilir, tutarlı ve mukayese edilebilir şekilde muhasebeleştirilmesini amaçlayan yasal düzenleme sistemidir.

Ekonomide faaliyet gösteren işletmeler için temel olan hesapların desimal sisteme göre gruplandırılmış ve listelenmiş halidir.

Mali işlemin gerçekleşir gerçekleşmez belgesine dayanarak anında ilgili defterlere kayıt yapılması yöntemidir.

Muhasebe sürecinin dönem sonu kayıtlarında kullanılan ve maliyetlerin ilgili hesaplara aktarılmasını sağlayan hesap gruplarıdır.

Aktif tarafta yer almasına rağmen pasif karakter taşıyan, bilançonun sol tarafındaki varlıkları azaltıcı yönde çalışan eksi (-) işaretli hesaplardır (Örn: Birikmiş Amortismanlar).

Pasif tarafta yer almasına rağmen aktif karakter taşıyan, bilançonun sağ tarafındaki kaynakları azaltıcı yönde çalışan eksi (-) işaretli hesaplardır (Örn: Ödenmemiş Sermaye).

Tek düzen hesap planında kullanılan onlu veya ondalıklı kodlama sistemidir; hesaplar sınıf, grup ve ana hesap olarak bu sisteme göre kodlanır.

Tek düzen hesap planında 10 kod ile başlayan, Kasa, Alınan Çekler ve Bankalar gibi en yüksek likiditeye sahip varlıkları içeren hesap grubudur.

İşletme sahip veya ortaklarının bilançodaki varlıklar üzerindeki haklarını gösteren ve bilanço pasifinde 5 numaralı grupta yer alan kaynak hesaplarıdır.