Ünite 2: Birim, Vasıf, Şık Kavramları ve Verinin Ölçüm Düzeyi — Önemli Kavramlar

İnceleme ya da gözleme konu olan kollektif olaylardan her biridir. Mahiyeti incelenen konuya göre değişir; örneğin nüfus sayımında insan, bina sayımında bina birimdir.

Fiziksel ve gözle görülür maddi bir varlığa sahip olan birimlerdir. Nüfus sayımındaki insan veya bina sayımındaki binalar maddi birimlere örnek oluşturur.

Fiziksel bir varlığı bulunmayan, soyut nitelikteki birimlerdir. Doğum istatistiklerindeki her bir doğum vakası veya boşanma olayları maddi olmayan birimler kapsamındadır.

Uzun ömürlü olan ve belirli bir zaman dilimi içinde defalarca gözlenebilme imkânına sahip birimlerdir. İnsanlar ve motorlu taşıtlar devamlı birimlere örnek olarak verilebilir.

Kısa ömürlü olan ve gerçekleştiği anda kaydedilmesi gereken, aksi takdirde gözlenme özelliğini yitiren birimlerdir. Trafik kazaları ve boşanma olayları ani birimlerdir.

Birimlerin sahip oldukları niteliklerin ve özelliklerin tümüdür. Örneğin insan birimi için cinsiyet, yaş, medeni durum ve meslek birer vasıftır.

Vasfın birimlerde ortaya çıkış şekli, bireylerdeki görünüm biçimidir. Örneğin cinsiyet vasfının şıkları kadın ve erkektir.

Şıkları sadece belli tam değerler alabilen, ara değer (küsurat) alması mümkün olmayan vasıflardır. Bireylerin çocuk sayısı veya binaların kat sayısı buna örnektir.

Şıkları birbirine sonsuz derecede yaklaşabilen, iki değer arasında sonsuz küsuratlı değer alabilen vasıflardır. Ağırlık ve boy uzunluğu sürekli vasıflara örnektir.

Birimleri nitel ve isimsel kategorilere atayarak sadece birbirinden ayırt etmeyi sağlayan, miktar bilgisi vermeyen ölçüm düzeyidir. Cinsiyet, kan grubu ve otel oda numaraları bu düzeydedir.

Mutlak yokluğu gösteren gerçek bir sıfır noktasına sahip olan, tüm matematiksel ve oranlama işlemlerine elverişli en gelişmiş ölçüm düzeyidir. Ağırlık ve boy uzunluğu oran ölçeğiyle ölçülür.