Ünite 7: Yanık, Sıcak Çarpması ve Donmalarda İlk Yardım — Önemli Kavramlar

Herhangi bir ısı, kimyasal madde, elektrik akımı veya radyasyona maruz kalma sonucunda vücut dokularında meydana gelen bozulma ve harabiyettir. Örneğin, sıcak su dökülmesi fiziksel bir yanığa yol açar.

Isı, elektrik akımı, ışın (radyasyon), sürtünme veya donma gibi fiziksel etkenlerin doğrudan doku üzerinde oluşturduğu harabiyettir. Sıcak bir ütüye temas etmek fiziksel yanık örneğidir.

Asit veya alkali (bazik) gibi aşındırıcı kimyasal maddelerin deriyle teması sonucu oluşan doku hasarıdır. Laboratuvarda deriye dökülen sülfürik asit bu tür bir yanığa yol açar.

İkinci derece yanıklarda ve ikinci derece donuklarda deride oluşan, içi berrak sıvı dolu kabarcıklardır. Bu kabarcıklar altındaki dokuyu enfeksiyondan koruduğu için ilk yardımda asla patlatılmamalıdır.

Sadece derinin en üst tabakasını etkileyen, kızarıklık, ağrı ve hafif ödemle seyreden en hafif yanık derecesidir. Yaklaşık 48 saat içinde kendiliğinden iz bırakmadan iyileşir.

Derinin üst ve orta tabakalarını etkileyen, içi su dolu kabarcıklar (bül) ile karakterize, oldukça ağrılı yanık derecesidir. Derinin kendini yenileme yeteneği sayesinde iyileşir.

Derinin tüm tabakalarının, kasların, sinirlerin ve damarların etkilendiği en ağır yanık derecesidir. Sinir uçları harap olduğu için ağrı hissedilmez ve yara beyazdan siyaha kadar değişen renkler alır.

Yüksek ısı ve nemli ortamlarda vücudun kendi ısısını ayarlama mekanizmasının bozulması sonucu ortaya çıkan sistemik tablodur. Adale krampları, baş dönmesi ve bilinç kaybı gibi belirtilerle kendini gösterir.

Aşırı soğuk etkisiyle vücut bölgesine yeterli kan gitmemesi ve dokularda kanın pıhtılaşması sonucu oluşan doku hasarıdır. İleri aşamalarında geri dönülmez doku ölümlerine yol açar.

Hasta veya yaralının hava yolu açıklığı (A), solunum düzeni (B) ve dolaşım durumunun (C) hızlıca değerlendirilmesini içeren temel yaşam desteği kontrol basamaklarıdır.

Vücuttan geçen elektrik akımının oluşturduğu, genellikle giriş ve çıkış noktalarında ciddi derin doku hasarı ve kalp ritmi bozukluğu yaratan yanık türüdür.

Geniş yanıklarda veya sıcak çarpmasında meydana gelen sıvı ve elektrolit kaybını önlemek amacıyla hazırlanan, 1 litre suya 1 çay kaşığı karbonat ve 1 çay kaşığı tuz katılarak elde edilen karışımdır.