← Ünite 8

Ünite 8: Coulomb Kanunu, Elektrik Alan ve — Önemli Kavramlar

Elemanter Yük
Doğada serbest halde bulunabilen en küçük elektrik yükü birimidir ve değeri e = 1,602x10^-19 Coulomb'dur. Elektron ve proton bu yük büyüklüğüne sahiptir.
Yükün Kuantalanması
Bir maddenin toplam elektrik yükünün ancak elemanter yükün tam sayı katları olabilmesi durumudur. Yükün kesikli değerler alabileceğini ifade eder.
Yükün Korunumu
İzole bir sistemdeki toplam net elektrik yükü miktarının hiçbir fiziksel veya kimyasal süreçte değişmeyip sabit kalması ilkesidir.
Coulomb Kanunu
İki noktasal yük arasındaki elektriksel kuvvetin, yüklerin çarpımıyla doğru, aralarındaki uzaklığın karesiyle ters orantılı olduğunu belirten yasadır.
Elektrik Geçirgenlik Katsayısı (Epsilon)
Bir ortamın elektrik alan çizgilerinin geçişine karşı gösterdiği direnci ve ortamın elektriksel özelliklerini belirleyen katsayıdır.
Süperpozisyon İlkesi
Birden fazla yükün tek bir yük üzerinde oluşturduğu net kuvvet veya elektrik alanın, her bir yükün oluşturduğu etkilerin vektörel toplamına eşit olması durumudur.
Elektrik Alan
Yüklü bir cismin çevresinde oluşturduğu ve diğer yüklere elektriksel kuvvet uygulayabildiği etki alanıdır; birim pozitif yüke etki eden kuvvet olarak tanımlanır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Elektriksel Potansiyel
Birim pozitif yükün sonsuzdan elektrik alanı içerisindeki belirli bir noktaya getirilmesi için elektriksel kuvvetlere karşı yapılması gereken skaler iştir.
Potansiyel Fark
Bir elektrik alanındaki iki nokta arasında birim pozitif yükün hareket ettirilmesi sürecinde yapılan iş miktarıdır ve birimi Volt'tur.
Eşpotansiyel Bölge
İçerisindeki tüm noktaların elektriksel potansiyel değerlerinin birbirine eşit olduğu bölgedir; yüklü iletken kürelerin içi buna en iyi örnektir.
Kondansatör
Aralarında yalıtkan bir ortam bulunan, eşit ve zıt işaretli yüklerle yüklenmiş iki iletken plakadan oluşan ve elektrik enerjisi depolayan devre elemanıdır.
Sığa
Bir kondansatörün plakaları arasında yük ve elektrik enerjisi depolayabilme kapasitesidir; birimi Farad (F) olarak tanımlanır.
Paralel Plakalı Kondansatör
Birbirine paralel yerleştirilmiş ve aralarında yalıtkan bir mesafe bulunan iki düzlemsel iletken levhadan oluşan en temel kondansatör türüdür.
Küresel Kondansatör
Aynı merkezli, farklı yarıçaplara sahip iki küresel iletken kabuğun aralarında yalıtkan boşluk bırakılarak iç içe yerleştirilmesiyle oluşan sığaçtır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Silindirik Kondansatör
Aynı eksenli (koaksiyel) biri içte diğeri dışta iki silindirik iletken yüzeyden oluşan ve pratikte kablolarda sıkça karşılaşılan kondansatör yapısıdır.
Seri Bağlama
Kondansatörlerin tek bir hat üzerinde uç uca eklenmesiyle oluşan bağlantı türüdür; bu bağlantıda tüm kondansatörlerin yükleri birbirine eşittir.
Paralel Bağlama
Kondansatörlerin karşılıklı uçlarının aynı noktalara bağlanmasıyla oluşan, her birinin uçları arasındaki gerilimin eşit olduğu bağlantı şeklidir.
Eşdeğer Sığa
Birden fazla kondansatörün oluşturduğu bağlı bir sistemin toplam yük depolama kapasitesini temsil eden tekil sığa değeridir.
Enerji Yoğunluğu
Bir elektrik alanın bulunduğu bölgede, birim hacim (metreküp) başına düşen depolanmış elektriksel potansiyel enerji miktarıdır.
Dielektrik Madde
Elektrik akımını iletmeyen ancak dış bir elektrik alana maruz kaldığında moleküler düzeyde kutuplanarak elektrik alanı zayıflatan yalıtkan malzemedir.
Dielektrik Katsayısı
Bir yalıtkan malzemenin, boşluğa kıyasla elektrik alanını ne kadar zayıflattığını ve kondansatör sığasını kaç kat artırdığını gösteren boyutsuz katsayıdır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kutuplanma (Polarizasyon)
Dış elektrik alan etkisiyle yalıtkan bir malzemenin atomlarındaki pozitif ve negatif yük merkezlerinin birbirinden hafifçe ayrılarak dipol oluşturması sürecidir.
Bağıl Yüzey Yük Yoğunluğu
Dielektrik malzemenin kutuplanması sonucunda, malzemenin dış yüzeylerinde biriken ve net elektrik alanı azaltan yüzeysel yük miktarıdır.
Nötron
Atom çekirdeğinde bulunan, kütlesi protonunkine çok yakın (1,675x10^-27 kg) olan ve elektriksel olarak hiçbir net yüke sahip olmayan parçacıktır.
Proton
Atom çekirdeğinde yer alan, +1,602x10^-19 Coulomb pozitif yüke ve 1,673x10^-27 kg kütleye sahip temel atom altı parçacıktır.