Ünite 9: Sosyal Sınıf — Önemli Kavramlar

Toplumun düzeyi, yaşam biçimi, eğitim, saygınlık gibi özellikler bakımından birbirine benzeyen ve bunun bilincinde olan insanlar tarafından oluşturulan hiyerarşik katmanlardır. Örneğin, aynı sosyal sınıftaki bireyler benzer tüketim kalıpları ve pazar tercihleri sergilerler.

Ayrıcalıklar bakımından yukarıdan aşağıya doğru kesin ve katı ölçülerle sınırlanmış bulunan toplumsal sınıfların her biridir. En belirgin ve katı biçimi Hindistan'da görülmekte olup, evlilik ve yemek yeme gibi sosyal ilişkiler bu kurallara göre düzenlenir.

Bireyin sosyal hiyerarşide belirli ölçütlere göre derecelenmesi ve toplumun onun prestiji hakkında ulaştığı genel kanıdır. Bireyin sahip olduğu araba, ev, saat gibi gösterge ürünler toplum tarafından onun statüsünü belirlemede kullanılır.

Kültürel bir ürünün yaratılması, seçilmesi, üretilmesi, dağıtılması ve pazarlanmasından sorumlu olan tüm kuruluşlar ve kişilerden oluşan settir. Bu sistem yaratıcı, yönetim ve iletişim olmak üzere üç alt sistemden oluşur.

Kültür yaratma sistemi içerisinde yeni sembollerin, trendlerin ve ürünlerin ilk kez tasarlanıp ortaya çıkarılmasından sorumlu olan bölümdür. Popüler kültür nesnelerinin ve yeni tüketim sembollerinin kaynağıdır.

Yaratıcı altsistem tarafından ortaya konan yeni sembollerin ve ürünlerin seçilmesi, seri üretimi ve hedef pazarlara dağıtılmasından sorumlu olan alt yapıdır. Kültürel ürünün piyasaya sunulmasını organize eder.

Yeni yaratılan ürüne veya sembole toplumsal bir anlam yükleyen, ona sembolik özellikler katan ve tüketici ile iletişim kurarak pazarlayan alt sistemdir. Reklam ve halkla ilişkiler bu gruptadır.

Bireyin davranışlarının içinde bulunulan sosyal duruma, ortama ve ilişki ağlarına bağlı olarak yorumlandığı kültür türüdür. Bu kültürlerde kelimelerden ziyade bağlam, nezaket ve karşındakini kırmama isteği ön plandadır.

Bireyin davranışlarının ve iletişiminin yorumlanmasında durumun değil, doğrudan kullanılan kelimelerin ve net ifadelerin önemli olduğu kültürdür. Sözleşmeler yazılıdır ve ağızdan çıkan kelime neyse kastedilen de odur.

İnsanların sosyal iletişimlerini kolaylaştırmak ve çevrelerine kimlik, statü veya başarı mesajları transfer etmek için kullandıkları giyim tarzı, saat, araba gibi anlam taşıyıcı ürünlerdir. Şehir içinde 4x4 araç kullanımı buna örnektir.

Bir toplumun değer verdiği, ürettiği ve manevi olmayan her türlü fiziksel objedir. Materyal ürünlerden farkı, doğrudan bireysel anlam transferinden ziyade toplumun genel fiziksel üretimini temsil etmesidir.

Üretimin sadece temel ihtiyaçlara göre değil, pazarlanabilme imkanlarına göre ayarlandığı, reklam ve moda gibi araçlarla tüketimin sürekli teşvik edildiği modern toplum yapısıdır. Tüketim bu toplumlarda bir yaşam tarzıdır.

Mal ve hizmetlerin standartlaştırılıp yaygınlaştırılması sonucunda, bireylerin tek tek değil, gruplar halinde etkileşim içinde gerçekleştirdikleri tüketim biçimidir. Birlikte yaşamanın getirdiği doğal bir etkileşim ürünüdür.

Tüketicilerin bir ürünü sadece ona sahip olmak için değil, o ürünle doğrudan etkileşime girmek ve yeni bir duygu yaşamak amacıyla satın almasıdır. Kırmızıbiberli dondurma veya kahveli çikolata denemek buna örnektir.

Bireyin bir ürünü kullanarak belirli sosyal anlamlara sahip olması, bu anlamları manipüle etmesi ve hem kendi benliği hem de toplumla bütünleşmesidir. Kına gecesini lüks kulüpte geleneksel temalarla yapmak buna örnektir.

Tüketicilerin hem ürüne sahip olmak hem de o ürün aracılığıyla diğer insanlarla bağ kurup eğlenmek amacıyla gerçekleştirdikleri tüketimdir. Cep telefonlarının haberleşme dışı eğlence amaçlı kullanımı buna örnektir.

Tüketicilerin kendilerini başkalarıyla ilişkilendirmek ve belirli bir sosyal sınıfa ait olduklarını göstermek için ürünleri bir araç olarak kullanmasıdır. Bir futbol takımının şapkasını veya siyasi parti rozetini takmak buna örnektir.

Toplumsal sınıflaşmanın kökeninde, bireyler arasındaki zeka, yetenek ve güç gibi doğuştan gelen biyolojik farkların yattığını savunan yaklaşımdır.

Kültür yaratma sistemi içerisinde, topluma sunulacak yeni sembollerin ve ürünlerin ilk kez tasarlanıp yaratılmasından sorumlu olan bölümdür.

Kültür yaratma sisteminde, yaratılan yeni sembol ve ürünlerin seçimi, endüstriyel üretimi ve pazara dağıtılmasından sorumlu olan alt yapıdır.

Yeni yaratılan ürüne sembolik anlamlar yükleyen, onu tüketicinin gözünde konumlandıran ve tüketiciyle kitle iletişimini kuran alt sistemdir.

Dünya üzerindeki farklı toplumların sağlıklı yaşam, çevre koruma gibi birbirine benzer değerlere itibar etmesi ve ortak zihinsel programlara sahip olmasıdır.