Ünite 6: Kent Planlaması Kuramları ve Yaklaşımları — Önemli Kavramlar

Geleceğe yönelik eylemlerin sistematik tasarımıdır; kentin fiziksel, sosyal ve ekonomik gelişimine yön veren bir bilim ve sanat dalıdır.

Planlama kararlarında bireysel çıkarların ötesinde, toplumun genelinin iyiliğini ve refahını önceleyen temel ilkedir.

Klasik planlamanın temel araçlarından biri olup, kentsel alanın farklı kullanım türlerine (konut, ticaret, sanayi) göre kısımlara ayrılmasıdır.

Kentin gelecekteki arazi kullanımını ve temel gelişim şemasını gösteren, genellikle 15-20 yıllık uzun vadeli stratejik belgedir.

Planlama sürecinde belirli bir hedefe ulaşmak için sunulan farklı seçenekler veya çözüm yolları setidir.

Kenti değişmez bir form olarak gören ve planı bir kez yapıldıktan sonra uzun süre değiştirmeyen klasik planlama eleştirisidir.

Orta süreli planlamada plancıların yaklaşan olumsuzlukları önceden fark edip karar organlarını uyarma işlevidir.

Plancının tarafsız kalmayıp, toplumdaki dezavantajlı ve ezilen grupların haklarını korumak için taraf olduğu yaklaşımdır.

Kentsel kararların tüm paydaşların katılımı, müzakeresi ve iletişimi yoluyla alınması gerektiğini savunan kuramdır.

Kenti birbiriyle ilişkili parçalardan oluşan karmaşık bir bütün olarak ele alan ve matematiksel modellerden yararlanan yöntemdir.

Uzun vadeli planlar yerine, güncel ve somut sorunlara odaklanan, uygulama ile bütünleşik hızlı projeler üretme yaklaşımıdır.

Rönesans planlamasında bir yolun veya aksın sonunda yer alan, bakışı sonlandıran görkemli yapı veya anıtsal ögedir.

Yolların birbirini dik kestiği, antik kentlerden modern döneme kadar kullanılan düzenli yerleşim şemasıdır.

Ebenezer Howard tarafından geliştirilen, kır ve kent yaşamını birleştiren, düşük yoğunluklu ve kendi kendine yeten kent modelidir.

Le Corbusier'in önerdiği, yüksek katlı gökdelenlerin geniş yeşil alanlar içinde yer aldığı dikey şehir modelidir.

1980 sonrası planlamayı etkileyen, piyasa odaklı ve devlet müdahalesini sınırlayan ekonomik ve siyasi yaklaşım.

2. Dünya Savaşı sonrası gelişen, kenti tüm sosyal ve ekonomik boyutlarıyla uzun vadeli olarak planlamayı hedefleyen rasyonel yaklaşım.