Ünite 2: Para: Tanım, İşlevler ve Özellikler — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Takas (trampa) ekonomisinde yaşanacak zorlukları düşünerek, paranın 'hesap birimi' işlevinin piyasadaki bilgi işlem ve karar alma süreçlerini nasıl kolaylaştırdığını bir örnekle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Takas ekonomisinde her malın değeri diğer tüm mallar cinsinden ayrı ayrı hesaplanmak zorundadır, bu da binlerce farklı fiyat kombinasyonu yaratarak işlem maliyetini artırır. Paranın hesap birimi olması sayesinde tüm mal ve hizmetlerin değeri tek bir ortak paydada (fiyat) ifade edilir; böylece tüketiciler ve üreticiler fiyatları kolayca karşılaştırarak hızlı karar alabilirler.
Alıştırma 2myders hazırladı
Paranın 'gelirleri yeniden dağıtma' işlevini dikkate alarak, yüksek enflasyon dönemlerinde sabit gelirliler ile borçlular arasındaki servet transferinin nasıl gerçekleştiğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Yüksek enflasyon sürecinde paranın satın alma gücü hızla eridiği için sabit gelirlilerin reel refah düzeyi düşer. Buna karşılık, borçlular borçlarını daha düşük reel değere sahip parayla geri ödedikleri için avantajlı duruma geçerler ve böylece sabit gelirlilerden borçlulara doğru görünmez bir servet transferi yaşanır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Bir ekonomide yüksek enflasyon yaşanması durumunda, paranın 'değerini koruma' özelliğinin zarar görmesinin 'para ikamesi' (dolarizasyon) sürecini nasıl tetiklediğini araştırıp açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Yüksek enflasyon, ulusal paranın zaman içinde satın alma gücünü kaybetmesine ve değer saklama işlevini yitirmesine neden olur. Bu durumda iktisadi aktörler, birikimlerinin değerini korumak amacıyla kendi ulusal paralarından kaçarak yabancı para birimlerine veya diğer güvenli değer koruma araçlarına yönelirler.
Alıştırma 4myders hazırladı
Günlük hayatta sıklıkla karıştırılan 'para', 'gelir' ve 'servet' kavramlarını iktisadi açıdan 'akım değişken' ve 'stok değişken' ayrımını kullanarak karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Gelir, belirli bir zaman diliminde elde edilen kazanç akışını temsil eden bir 'akım değişken' iken; para ve servet, zamanın belirli bir anında sahip olunan varlık miktarını gösteren 'stok değişkenler'dir. Servet, bireyin sahip olduğu tüm değerli varlıkların toplamını ifade eder; para ise bu servetin sadece en likit ve harcamaya hazır olan kısmıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Merkez bankalarının paranın 'taklit edilememe' özelliğini güvence altına almak için kullandığı fiziksel ve teknolojik önlemleri araştırarak bu önlemlerin paraya duyulan güven üzerindeki etkisini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Merkez bankaları sahteciliği önlemek için paralarda özel kâğıtlar, filigranlar, hologramlar, şeritler ve karmaşık baskı teknikleri kullanırlar. Bu önlemler ve para sahteciliğine verilen ağır hukuki cezalar, piyasa aktörlerinin parayı tereddütsüz kabul etmesini sağlayarak paraya duyulan toplumsal güveni korur.
