← Ünite 2

Ünite 2: Osmanlı Devleti: Kuruluş ve Gelişimi — Önemli Kavramlar

Kayı Boyu
Osmanlı Devleti'nin kurucu unsuru olan, Oğuzlar'ın sağ koluna mensup, başlangıçta Ankara çevresinde yerleşik olup daha sonra Eskişehir-Söğüt bölgesine göç eden konar-göçer Türkmen boyudur.
Pelekenon Savaşı
1329 yılında Orhan Bey döneminde Bizans İmparatorluğu ile yapılan ve Osmanlı'nın zaferiyle sonuçlanarak İznik'in fethine ve başkent yapılmasına zemin hazırlayan kritik savaştır.
Vakfiye Belgesi (1324)
Orhan Bey döneminden kalan, Selçuklu Devleti personelinin Osmanlı hizmetine alındığını gösteren Farsça belgedir. Tarihçi Lowry tarafından Osmanlı Devleti'nin doğum belgesi olarak nitelendirilir.
Kolektif Yönetim İlkesi
Eski Türk ve Moğol devletlerinde hanedan üyelerinin yönetimde ortak hak sahibi olması esasıdır. I. Murat'ın kardeşlerini öldürtmesiyle bu ilke terk edilerek mutlak merkeziyetçiliğe geçilmiştir.
Niğbolu Savaşı (1396)
Yıldırım Beyazıt döneminde Osmanlı ordusunun Haçlı ordusuna karşı kazandığı, devletin Balkanlar'daki hakimiyetini pekiştiren ve İstanbul kuşatmasını sürdürmesine olanak tanıyan savaştır.
Fetret Devri
1402 Ankara Savaşı'nda Yıldırım Beyazıt'ın Timur'a yenilmesiyle başlayan, şehzadeler arasında taht kavgalarının yaşandığı ve 11 yıl süren siyasi istikrarsızlık dönemidir.
Diyar-ı Rum
Tarihsel süreçte Anadolu ve Roma topraklarını ifade eden coğrafi terimdir. Fatih Sultan Mehmet, İstanbul'u fethettikten sonra kendisini bu bölgenin padişahı ve Roma'nın varisi ilan etmiştir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Rum Kavramı
Etnik bir kimlikten ziyade 'Romalı olan' veya 'Roma toprağından olan' anlamına gelen, Osmanlı millet sisteminde dinsel içerikli (Ortodoks) bir aidiyeti ifade eden terimdir.
Devşirme Uygulaması
Osmanlı Devleti'nde Hristiyan çocukların küçük yaşta alınarak Türk-İslam kültürüyle yetiştirilmesi ve askeri/bürokratik kadrolarda istihdam edilmesi sistemidir. İlk olarak 1348'de başladığı belirtilir.
Çaldıran Savaşı (1514)
Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı Devleti ile aynı kökten beslenen Safevi Devleti (Şah İsmail) arasında yapılan ve Osmanlı'nın mutlak zaferiyle sonuçlanan egemenlik mücadelesidir.
Cihan Padişahı
Kanuni Sultan Süleyman'ın bizzat 13 sefere çıkması ve imparatorluk topraklarını yaklaşık 15 milyon kilometrekareye ulaştırması sebebiyle kazandığı, cihanşümul hakimiyeti simgeleyen unvandır.
Hasta Adam
19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun yaşadığı askeri, ekonomik ve idari çöküş sebebiyle Batılı devletler tarafından Osmanlı'yı nitelemek için kullanılan diplomatik tabirdir.
Baltalimanı Antlaşması
1838 yılında İngiltere ile imzalanan, Osmanlı gümrük duvarlarını sıfırlayarak ülkeyi yabancı malların açık pazarı haline getiren ve yerli sanayiyi çökerten ekonomik antlaşmadır.
Tanzimat Fermanı
1839 yılında ilan edilen, Osmanlı'da mülkiyet haklarını, can ve mal güvenliğini güvence altına alarak padişahın yetkilerini kanun gücüyle sınırlandıran ilk büyük hukuki yenileşme belgesidir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Müsadere Sistemi
Padişahın, ölen veya cezalandırılan devlet görevlilerinin mallarına el koyabilmesi usulüdür. Bu sistem, bireylerin özel mülkiyet biriktirmesini engellemiş ve vakıflaşmayı zorunlu kılmıştır.
Vakıflaşma
Osmanlı toplumunda kişilerin mülklerini padişahın müsadere (el koyma) yetkisinden korumak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla dini ve sosyal hizmetlere adaması yöntemidir.
Tarihçi Ekol
19. yüzyılda Almanya'da gelişen, serbest ticaret yerine ulusal sanayinin devlet eliyle korunmasını ve gümrük duvarlarıyla desteklenmesini savunan iktisadi düşünce akımıdır.
Zollverein
Almanya'nın sanayileşme sürecinde kendi iç pazarını birleştirmek ve dışarıya karşı korumak amacıyla kurduğu, Alman devletleri arasındaki gümrük birliği sistemidir.