Ünite 3: Temel Mali Tablolar — Önemli Kavramlar

Sistemli bir biçimde düzenlenmiş birçok olayı açıklayan ve bilime temel olan kurallar, yasalar bütünüdür. Mevcut uygulamaların neden öyle olduğunu araştırarak uygulamanın gelişimini sağlar.

Muhasebe organizasyonunda belli kişi veya grupların değil, tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi gereğini ifade eder. Bilgi üretiminde gerçeğe uygun, tarafsız ve dürüst davranılmasını zorunlu kılar.

İşletmenin sahip veya sahiplerinden, yöneticilerinden ve personelinden ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu öngörür. Tüm muhasebe işlemleri sadece bu ayrı kişilik adına yürütülür.

İşletmelerin faaliyetlerini bir süreye bağlı olmaksızın, sahiplerinin yaşam sürelerinden bağımsız olarak sürdüreceğini ifade eder. Maliyet esasının temelini oluşturur.

İşletmenin sınırsız kabul edilen ömrünün belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin sonuçlarının diğerinden bağımsız saptanmasıdır. Örnek olarak gelir ve giderlerin tahakkuk esasına bağlanması gösterilebilir.

Parayla ölçülebilen iktisadi olay ve işlemlerin muhasebeye ortak bir ölçü olan ulusal para birimiyle yansıtılmasını ifade eder.

Para mevcudu ve alacaklar hariç, işletme tarafından edinilen varlık ve hizmetlerin elde edilme maliyetlerinin muhasebeleştirmede esas alınması gereğidir.

Muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtan, usulüne uygun objektif belgelere dayandırılması ve yöntem seçerken tarafsız davranılmasıdır.

Seçilen muhasebe politikalarının birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanmasıdır. Dönemler arası karşılaştırılabilirlik ve biçim/içerik tek düzeni sağlar.

Mali tabloların, kullanıcıların doğru karar vermesine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olmasını ifade eder; muhtemel olaylar da dipnotlarda yer alır.

Muhasebe olaylarında temkinli davranılması, risklerin göz önüne alınmasıdır. Muhtemel zararlar için karşılık ayrılırken, gerçekleşmeyen kârlar için işlem yapılmaz.

Bir hesap kaleminin nisbi ağırlık ve değerinin, yapılacak değerlendirmeleri etkileyebilecek düzeyde olması durumudur; önemli kalemlerin tablolarda yer alması zorunludur.

İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında biçimlerinden çok ekonomik özlerinin esas alınması gereğidir; biçim ile öz farklıysa öz üstün tutulur.

Muhasebe sisteminde toplanan bilgilerin belirli zaman aralıklarıyla ilgili kullanıcılara iletilmesini sağlayan ve şirketlerin mali yapısını gösteren standardize tablolardır.

Bir işletmenin belirli bir tarihteki varlıklarını ve bu varlıklar üzerinde hak sahibi olan kaynakları gösteren statik bir mali tablodur.

İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşebilecek varlıklarıdır; hazır değerler, stoklar ve ticari alacaklar bu gruptadır.

Bir yıl içinde paraya dönüşmeyen, hizmetlerinden bir hesap döneminden uzun süre yararlanılan uzun vadeli varlıklar grubudur; maddi duran varlıklar buna örnektir.

İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelen borçlarını kapsayan yabancı kaynaklar grubudur; kısa vadeli banka kredileri ve satıcılar bu gruptadır.

İşletme sahip veya ortaklarının sahip sıfatıyla işletme varlıkları üzerindeki haklarını oluşturan; ödenmiş sermaye, yedekler ve kâr/zarar toplamından oluşan gruptur.

Bir işletmenin belli bir dönemde elde ettiği gelirler ile katlandığı maliyet ve giderleri ve net kâr/zararı gösteren dinamik bir mali tablodur.

Gerçekleşmemiş satış ve gelirlerin gerçek gibi gösterilmemesini, dönem sonunda doğru hesap kesimi yapılmasını öngören gelir tablosu ilkesidir.

Vadeli alacak ve borçların bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerine indirgenmesi amacıyla yapılan iskonto işlemidir.