← Ünite 6
AB Medya ve Demokrasi

Ünite 6: Hafta Ders Notu

28 Şubat 2004 Kurultayı
AB Anayasası taslağını hazırlamak üzere 105 üyeden oluşan 'Avrupa’nın Geleceği Kurultayı' toplanmış ve 16 aylık çalışma sonucunda hazırladığı taslak metni AB Dönem Başkanlığı'na sunmuştur.
29 Ekim 2004 Roma İmzası
AB Anayasası'nı oluşturan nihai anlaşma metni, üye ve aday ülke liderleri tarafından İtalya'nın başkenti Roma'da imzalanarak resmiyet kazanmıştır.
Fransa ve Hollanda Referandumları
2005 yılında Fransa ve Hollanda'da yapılan halk oylamalarında AB Anayasası'na 'hayır' oyu çıkması üzerine, domino etkisini önlemek amacıyla onay sürecine Brüksel Zirvesi'nde bir yıl ara verilmiştir.
Avrupa 2020 İstihdam Hedefi
Avrupa 2020 Stratejisi kapsamında belirlenen en somut hedeflerden biri, 20 ile 64 yaş arasındaki nüfusun en az yüzde 75'inin iş gücüne katılımının sağlanmasıdır.

Anahtar Kavramlar

Lizbon AntlaşmasıAB Anayasası'nın referandumlarda reddedilmesinin ardından, kurumsal yapıyı reforme etmek ve karar alma süreçlerini kolaylaştırmak amacıyla 13 Aralık 2007'de imzalanan ve sembolik devlet öğelerini içermeyen temel antlaşmadır.
Avrupa 2020 StratejisiAB'nin akıllı, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme hedeflerini gerçekleştirmek üzere 26 Mart 2010 tarihinde kabul ettiği, istihdam, Ar-Ge ve iklim hedeflerini içeren ekonomik dönüşüm stratejisidir.
Kopenhag KriterleriAB'ye üye olmak isteyen aday ülkelerin karşılaması gereken, siyasi (demokrasi, insan hakları), ekonomik (pazar ekonomisi) ve müktesebat uyumu başlıklarından oluşan asgari koşullar bütünüdür.
Katılım Ortaklığı Belgesi (KOB)Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan ve AB Konseyi'nce onaylanan, aday ülkenin üyelik yolunda yapması gereken kısa ve orta vadeli öncelikleri ve reform takvimini gösteren yol haritasıdır.
Ulusal Program (UP)Aday ülkenin, Katılım Ortaklığı Belgesi'nde yer alan öncelikleri ve AB müktesebatını kendi iç hukukuna nasıl ve ne zaman aktaracağını gösteren kapsamlı reform ve uyum programıdır.
Ankara AnlaşmasıTürkiye ile AET arasında 12 Eylül 1963 tarihinde imzalanan, taraflar arasında gümrük birliğine dayalı bir ortaklık kuran ve ileride Türkiye'nin tam üyeliğini öngören kurucu ortaklık anlaşmasıdır.
Ortaklık KonseyiTürkiye-AB ortaklık ilişkilerinin en yetkili yürütme ve karar organı olup, Ankara Anlaşması'nın uygulanmasını sağlamak amacıyla bakanlar düzeyinde toplanır.
Ortaklık KomitesiOrtaklık Konseyi'nin kararıyla kurulan, Konsey'in gündemini hazırlayan ve ilişkilerdeki teknik sorunları incelemek üzere büyükelçiler düzeyinde toplanan yardımcı organdır.
Karma Parlamento Komisyonu (KPK)TBMM ve Avrupa Parlamentosu üyelerinden eşit sayıda katılım ile oluşan, ortaklık ilişkilerini demokratik açıdan denetleyen ve tavsiye kararları alan organdır.
Topluluk MüktesebatıAvrupa Birliği'nin kuruluşundan itibaren kabul ettiği kurucu anlaşmalar, ikincil mevzuat, Adalet Divanı kararları ve uluslararası anlaşmaların tamamını kapsayan ortak hukuk gövdesidir.
Tarama SüreciKatılım müzakerelerinin ilk aşaması olan, aday ülke mevzuatı ile AB müktesebatı arasındaki farkların tespit edilerek uyum takviminin belirlendiği teknik süreçtir.
Tüzük (Regulation)AB ikincil hukuk kaynaklarından biri olup, genel kapsamlı olan, tüm unsurlarıyla bağlayıcılık taşıyan ve üye ülkelerde doğrudan uygulanan en güçlü hukuk normudur.
Yönerge (Directive)Ulaşılması gereken sonuçlar açısından muhatap üye devletleri bağlayan, ancak bu sonuca ulaşmak için kullanılacak şekil ve yöntem seçimini ulusal makamlara bırakan AB hukuk kaynağıdır.
Karar (Decision)AB hukukunda sadece kendi muhatapları (belirli üye devletler, şirketler veya şahıslar) için tüm unsurlarıyla bağlayıcı olan özel nitelikli hukuki tasarruftur.
Tavsiye ve GörüşlerAB kurumları tarafından yayımlanan, üye devletler veya muhataplar üzerinde hiçbir hukuki bağlayıcılığı bulunmayan yönlendirici nitelikteki belgelerdir.

Diğer Önemli Bilgiler

27 Mayıs 1960 İhtilali Engeli

Türkiye'nin 1959 yılındaki ortaklık başvurusunun ardından başlayan sürece ilk büyük engel bu askeri müdahale olmuş ve Fransa Cumhurbaşkanı De Gaulle ilişkilerin dondurulmasını istemiştir.

12 Eylül 1963 Ankara Anlaşması

Türkiye ile AET arasında gümrük birliği ortaklığı başlatan ve ileride tam üyeliği hedefleyen anlaşma Ankara'da imzalanmıştır. Dönemin Başbakanı İsmet İnönü bu anlaşmayı Batılılaşma yolunda büyük bir merhale olarak nitelendirmiştir.

25 Aralık 1976 Dondurma Kararı

Türkiye, ekonomik kriz ve yükümlülüklerin ağırlığı nedeniyle tek taraflı bir karar alarak tüm gümrük indirimi yükümlülüklerini dondurduğunu ve ertelediğini açıklamıştır.

Aralık 1997 Lüksemburg Zirvesi

AB, 11 Doğu Avrupa ve Akdeniz ülkesini aday ilan ederken Türkiye'yi adaylığa dahil etmemiş, sadece ehil olduğunu belirtmiştir. Türkiye bu karara tepki olarak AB ile siyasi diyaloğu dondurmuştur.

Aralık 1999 Helsinki Zirvesi

Türkiye'nin AB ilişkilerinde tarihi bir dönüm noktası olmuş, Türkiye resmen aday ülkeler kapsamına alınmış ve Türkiye için bir Katılım Öncesi Strateji hazırlanması kararlaştırılmıştır.

3 Ekim 2005 Müzakerelerin Başlaması

Brüksel Zirvesi'nde Türkiye'nin siyasi kriterleri karşıladığının tescil edilmesinin ardından, Lüksemburg'da toplanan AB Dışişleri Bakanları kararıyla Türkiye ile katılım müzakereleri resmen başlatılmıştır.

24 Temmuz 2003 Ulusal Programı

Türkiye'nin Katılım Ortaklığı Belgesi'ndeki önceliklere uyum sağlamak amacıyla hazırladığı kapsamlı 'AB Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Ulusal Program' Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • AB Anayasası'nın Fransa ve Hollanda referandumlarında reddedildiğini, bu kriz üzerine kurumsal reformları kurtarmak için sembolik öğelerden arındırılmış Lizbon Antlaşması'nın imzalandığını unutma.
  • Avrupa 2020 Stratejisi'nin üç önceliğini (akıllı, sürdürülebilir, kapsayıcı büyüme) ve beş temel hedefini (özellikle %75 istihdam ve %3 Ar-Ge payı) birbiriyle karıştırma.
  • Ankara Anlaşması'nın üç dönemini (Hazırlık, Geçiş, Son Dönem) kronolojik olarak bil; Geçiş Dönemi'nin 1 Ocak 1973'te başladığını aklında tut.
  • Türkiye-AB ortaklık kurumlarının (Ortaklık Konseyi, Ortaklık Komitesi, KPK) temsil düzeylerini ve görevlerini iyi ayırt et; Konsey bakanlar, Komite büyükelçiler düzeyindedir.
  • Lüksemburg Zirvesi (adaylığın reddi/ilişkilerin dondurulması) ile Helsinki Zirvesi (resmi adaylık ilanı) arasındaki farkı sınavda mutlaka sorarlar, dikkat et.
  • AB ikincil hukuk kaynaklarından Tüzük (doğrudan uygulanır, geneldir) ile Yönerge (yöntemi ulusal devlete bırakır) arasındaki fark sınavların klasik sorusudur.