Ünite 6: Sosyal Sorumluluk Kuramı ve Temel Düşünsel Dayanakları — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Liberalizmdeki 'negatif özgürlük' ile Sosyal Sorumluluk Kuramı'ndaki 'pozitif özgürlük' anlayışlarını karşılaştırarak aralarındaki temel farkı bir örnekle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Liberalizmde özgürlük, müdahale edilmemesi (pasif) anlamına gelirken; Sosyal Sorumluluk Kuramı'nda özgürlüğün kullanılabilir olması için devletin altyapı sağlaması (aktif) gerekir. Örneğin, basının sadece sansürlenmemesi liberal bir yaklaşımken, basının halka ulaşabilmesi için devletin destekleyici yasal düzenlemeler yapması pozitif özgürlüktür.
Alıştırma 2myders hazırladı
Theodore Peterson'ın basına yönelik yedi temel eleştirisini günümüz dijital medya ortamı (sosyal medya, tıklanma odaklı habercilik vb.) üzerinden değerlendirerek güncelliğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Peterson'ın 'sansasyonel haberlere yönelme' ve 'özel yaşamın sınırlarını ihlal etme' eleştirileri, günümüzün tıklanma odaklı dijital medya düzeninde daha da belirginleşmiştir. Bu eleştirilerin, sosyal sorumluluk bilincinden uzaklaşan günümüz medya pratiklerini anlamak için hala güçlü bir analiz çerçevesi sunduğunu söyleyebiliriz.
Alıştırma 3myders hazırladı
Hutchins Komisyonu'nun basına yüklediği beş temel görevi listeleyerek, bu görevlerin 'nesnel gerçekliği aydınlatma' beklentisiyle nasıl bir ilişki içinde olduğunu analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Basının görevleri; haber sunmak, yorum alanı açmak, farklı grupları yansıtmak, değerleri simgelemek ve gerçekliği aydınlatmaktır. 'Nesnel gerçekliği aydınlatma' beklentisi, basının sadece ham bilgi aktaran bir araç değil, karmaşık olayları toplum için anlamlandıran bir rehber olması gerektiğini vurgular.
Alıştırma 4myders hazırladı
Yararcı Felsefe'nin (Utilitarianism) 'en geniş kitleye en büyük mutluluğu götürmek' ilkesini, basının bir 'işletme' olması ile 'kamusal görev' üstlenmesi arasındaki dengeyi kurmakta nasıl bir rehber olarak kullanabilirsiniz?
Yanıt / ipucu
Yararcı felsefe, basının sadece kâr odaklı bir işletme gibi davranmasının toplumun genel yararına aykırı olduğunu savunur. Bu ilkeye göre, medya organları kâr elde ederken aynı zamanda toplumun bilgi edinme hakkını koruyarak toplumsal refahı artırmayı temel amaç edinmelidir.
Alıştırma 5myders hazırladı
1982 Anayasası'nın 28. maddesindeki 'Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır' hükmünü, Sosyal Sorumluluk Kuramı'nın 'sosyal devlet' anlayışı ile ilişkilendirerek yorumlayınız.
Yanıt / ipucu
Bu hüküm, devletin basına sadece 'dokunmaması' (liberal yaklaşım) değil, basının özgürce faaliyet gösterebilmesi için gerekli ortamı 'oluşturması' (sosyal devlet) gerektiğini ifade eder. Yani devlet, basın özgürlüğünün fiilen kullanılabilmesi için aktif bir düzenleyici ve kolaylaştırıcı rol üstlenmektedir.
