Ünite 2: Uydular ve Yayıncılık — Önemli Kavramlar

Dünyadan yaklaşık 35 bin 786 kilometre uzaklıkta yer alan, uyduların saniyede 3 kilometre hızla hareket ederek 24 saatte bir tam tur attığı ve dünyayla eş zamanlı döndüğü için gökyüzünde sabit asılı gibi duran özel iletişim yörüngesidir.

İletişim uydularında bulunan ve yeryüzünden gönderilen sinyalleri alıp hiç değiştirmeden tekrar yayın alanına gönderen alıcı-verici sistemlerdir. Bant genişliklerine göre kaç televizyon yayını taşıyabilecekleri belirlenir.

Dünyanın dönüş hızıyla aynı hızda dönen ve yeryüzüne göre konumu hep sabit kalan uydu sistemlerini ifade eder. 1965 yılında fırlatılan INTELSAT 1 (Early Bird) dünyanın ilk ticari geostasyoner iletişim uydusudur.

1865 yılında kurulan, merkezi İsviçre'de bulunan ve atmosferdeki 900 kadar kullanılabilir uydu yörüngesinin kontrolünü elinde bulunduran uluslararası karar verici kurumdur.

Uyduların geniş kapsama alanları içerisinde yeryüzüne ulaştırdığı sinyal ve iletim gücünü ifade eden teknik bir ölçüttür. Örneğin Türksat 2A uydusu 50 dBW'ın üzerinde EIRP ile geniş bir bölgeye hizmet sunmuştur.

Uyduların iletişim kapasitesini artıran, yüksek frekans aralıklarında çalışan alıcı-verici sistemlerdir. Örneğin Türksat 3A uydusunun üzerinde 24 adet Ku-band transponder bulunmaktadır.

İnsan eliyle üretilen; askeri, meteorolojik ve haberleşme gibi amaçlarla çok katlı füzeler yardımıyla uzaya fırlatılan ve ömrü boyunca belirli bir yörüngede dolanımını sürdüren araçlardır.

Arthur C. Clarke'ın fırlatma maliyetlerini düşürmek için önerdiği, kocaman bir balonun çok uzun ve sağlam bir kabloyla dünya yüzeyine bağlanarak elektrikle çalışan bir asansör sistemi üzerinden uyduların uzaya fırlatılması fikridir.

Yerlilik oranı yüksek bir şekilde ülke içinde tasarlanıp üretilen, yeryüzünün yüksek çözünürlüklü görüntülerini alarak askeri ve sivil kurumlara aktaran stratejik uydulardır. Örnek olarak Göktürk-2 gösterilebilir.

ABD'nin Florida Eyaleti'nden 30 Mayıs 1974'te fırlatılan, 9 metre anten uzunluğuna sahip ilk yayın uydusudur. Kızıldereli köylerine eğitim ve sağlık amaçlı yayınlar yapmıştır.