Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Endokrin sistemdeki negatif ve pozitif geri bildirim (feedback) mekanizmalarının nasıl çalıştığını araştırınız ve tiroid bezi (TSH, T3, T4) üzerinden bir örnekle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Geri bildirim mekanizması, kandaki hormon seviyesine göre salgının artırılması veya azaltılmasıdır. Örneğin, kandaki T3 ve T4 seviyesi düştüğünde hipofiz bezi uyarılır ve TSH salgısı artar; hormon seviyesi normale döndüğünde ise TSH salgısı baskılanarak denge sağlanır.
Alıştırma 1myders hazırladı
Endokrin sistemdeki negatif ve pozitif geri bildirim (feedback) mekanizmalarının nasıl çalıştığını araştırarak, tiroid bezinin T3 ve T4 hormon salınımı üzerinden bu mekanizmayı açıklayan bir akış şeması hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, hipotalamus-hipofiz-tiroid aksını incelemelidir. Kandaki T3 ve T4 seviyesi düştüğünde TRH ve TSH salınımının artmasını, bu hormonlar yükseldiğinde ise salınımın baskılanmasını (negatif geri bildirim) gösteren bir şema hazırlamalıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Otonom sinir sisteminin sempatik ve parasempatik bölümlerinin vücut organları üzerindeki zıt (antagonist) etkilerini karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Sempatik sistem vücudu 'savaş veya kaç' durumuna hazırlayarak kalp atışını hızlandırır ve göz bebeklerini büyüterek uyarır. Parasempatik sistem ise 'dinlen ve sindir' modunu devreye sokarak kalp atışını yavaşlatır ve sindirim faaliyetlerini hızlandırır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Somatik sinir sistemi ile otonom sinir sisteminin işlevlerini karşılaştırınız; otonom sinir sisteminin sempatik ve parasempatik bölümlerinin kalp atış hızı ve sindirim sistemi üzerindeki zıt etkilerini bir tablo halinde gösteriniz.
Yanıt / ipucu
Somatik sistem istemli kas hareketlerini yönetirken, otonom sistem istemsiz fonksiyonları kontrol eder. Sempatik aktivasyon kalp atışını hızlandırıp sindirimi yavaşlatırken, parasempatik aktivasyon kalp atışını yavaşlatır ve sindirim faaliyetlerini uyarır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Gözün tabakalarını (tunica fibroza, tunica vasculoza, tunica nervosa) dıştan içe doğru listeleyerek, her bir tabakada yer alan en az ikişer yapının görevlerini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
En dıştaki tunica fibroza koruma ve ışığı kırma (sklera, kornea) görevi görür; ortadaki tunica vasculoza beslenme ve ışık ayarı (iris, koroid) sağlar; en içteki tunica nervosa (retina) ise ışığı algılayarak sinirsel sinyallere dönüştürür.
Alıştırma 3myders hazırladı
Gözün tabakalarını (tunica fibroza, tunica vasculoza, tunica nervosa) dıştan içe doğru listeleyerek, her bir tabakada yer alan en az ikişer anatomik yapının görme olayındaki işlevini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Sklera koruma sağlar, kornea ışığı kırar (tunica fibroza); iris ışık miktarını ayarlar, koroid besler (tunica vasculoza); retina ise ışığı algılayıp sinir sinyallerine dönüştürür (tunica nervosa).
Alıştırma 4myders hazırladı
Orta kulakta bulunan kemikçiklerin ve östaki borusunun işitme ile kulak sağlığı açısından önemini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Çekiç, örs ve üzengi kemikçikleri ses titreşimlerini kuvvetlendirerek iç kulağa iletir. Östaki borusu ise orta kulak ile dış ortam arasındaki hava basıncını dengeleyerek kulak zarının zarar görmesini engeller.
Alıştırma 4myders hazırladı
Orta kulakta bulunan kemikçiklerin ve östaki borusunun işitme ile kulak sağlığı açısından önemini araştırınız; bu yapıların işlev görememesi durumunda ne gibi sorunlar yaşanabileceğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Çekiç, örs ve üzengi kemikçikleri ses titreşimlerini yükselterek iç kulağa iletir; östaki borusu ise kulak zarı basıncını dengeler. Bunların çalışmaması iletim tipi işitme kaybına ve kulak zarında hasara yol açabilir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Pankreasın hem endokrin (iç salgı) hem de ekzokrin (dış salgı) özelliklerini araştırarak, kan şekerinin düzenlenmesindeki rolünü hormon isimleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Pankreas, sindirim enzimleri üreterek dış salgı (ekzokrin) yapar; aynı zamanda insülin ve glukagon hormonlarını doğrudan kana salgılayarak iç salgı (endokrin) işlevi görür. İnsülin yüksek kan şekerini düşürürken, glukagon düşük kan şekerini yükselterek dengeyi korur.
Alıştırma 5myders hazırladı
Pankreasın hem endokrin (iç salgı) hem de ekzokrin (dış salgı) özelliklerini inceleyerek, kan şekerinin düzenlenmesinde rol oynayan insülin ve glukagon hormonlarının birbirine zıt (antagonist) çalışma prensibini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Pankreas, sindirim enzimleri salgılayarak ekzokrin, insülin ve glukagon üreterek endokrin işlev görür. İnsülin yüksek kan şekerini hücrelere glukoz geçişini sağlayarak düşürürken, glukagon düşük kan şekerini karaciğerden glukoz salınımını uyararak yükseltir.
