Ünite 9: Sağlık İşletmelerinde Ar-ge Yönetimi (2)

BTYK 2013/106 Nolu Karar

Bilim Teknoloji Yüksek Kurulu (BTYK) tarafından alınan 2013/106 nolu karar ile sağlık sektörü Türkiye'de resmi olarak 'Öncelikli Alan' statüsüne alınmış ve bu doğrultuda stratejik Ar-Ge destekleri yoğunlaştırılmıştır.

Sağlıkta Öncelikli Alanlar (2013)

2013 yılı içerisinde ilan edilen sağlıkta öncelikli Ar-Ge alanları; Biyomalzemeler, Aşılar, İlaçlar, Biyomedikal Ekipmanlar ve Tıbbi Tanı Kitleri olmak üzere beş ana başlık altında toplanmıştır.

SAGEM'in Tarihsel Devir Süreci

13.10.2009'da Sağlık Eğitimi Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan Ar-Ge Daire Başkanlığı, 13 Şubat 2012 tarihli Makam Onayı ile 663 sayılı KHK kapsamında yeni kurulan Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü'ne (SAGEM) devredilmiştir.

Dünya Genelinde Patent Başvuruları

Dünya genelinde her yıl yaklaşık 400.000 patent başvurusu yapılmaktadır. Ancak bu başvuruların çok az bir kısmı ticari olarak son ürüne dönüşebilmektedir; patentlerin yaklaşık %40-%60'ı ise hiç kullanılmamaktadır.

Anahtar Kavramlar

AraştırmacıYeni bilgi, ürün, süreç, yöntem ve sistemlerin tasarımı veya oluşturulması ve ilgili projelerin yönetilmesiyle doğrudan uğraşan uzman Ar-Ge personelidir.

Teknisyen ve Dengi PersonelMühendislik, fen, yaşam bilimi veya sosyal ve beşeri bilimler alanlarında teknik bilgi ve deneyim sahibi olan, araştırmacıların gözetimi altında bilimsel ve teknik görevleri yerine getiren personeldir.

Patentİşletmeye veya buluşçuya, geliştirdiği icadın belirli bir süre boyunca ticari amaçla üretilmesi, kullanılması veya satılması üzerinde yasal tekel hakkı sağlayan resmi belgedir.

Sınai Mülkiyet HakkıPatent, marka, endüstriyel tasarım ve telif hakkı gibi unsurları içeren, buluş ve ürünleri yasal koruma altına alarak sahibinin izni dışındaki kullanımları engelleyen haklar bütünüdür.

Teknoloji Transfer Ofisi (TTO)Üniversitelerde üretilen bilimsel bilgilerin, yapılan buluşların ve akademik çıktıların sanayiye aktarılarak ticarileştirilmesini sağlayan üniversite-sanayi işbirliği arayüz kuruluşudur.

SAGEMSağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü; sağlık politikalarının belirlenmesi, ülke sağlık düzeyinin yükseltilmesi ve sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi amacıyla araştırmalar yapan veya yaptıran Sağlık Bakanlığı birimidir.

TÜBİTAK 1007 ProgramıKamu kurumlarının Ar-Ge nitelikli ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla geliştirilen, SAGEM'in de sağlık alanındaki projeleri incelemek, izlemek ve denetlemek için kullandığı kamu kurumu araştırma ve geliştirme projelerini destekleme programıdır.

TÜBİTAK 1003 ProgramıÖncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı olup, Sağlık Bakanlığı ile TÜBİTAK arasında 2012 yılında imzalanan işbirliği protokolü çerçevesinde sağlık alanında proje çağrılarına çıkılmasını sağlayan destek programıdır.

Uzman İstişare Çalışma Grubu (CEWG)Dünya Sağlık Asamblesi tarafından 2010 yılında oluşturulan ve SAGEM'in sağlıkta Ar-Ge alanındaki ortak çalışmalarda işbirliği yaptığı uluslararası uzman kuruludur.

Faydalı ModelSanayiye uygulanabilen ve teknik bir gelişme sağlayan buluşların sahiplerine, patente kıyasla daha kısa süreli ve daha kolay şartlarla koruma sağlayan tescil türüdür.

Diğer Önemli Bilgiler

Patent Filtre İşlevi ve Oranları

Patent süreci pahalı bir mekanizma olduğu için yeniliklerde filtre işlevi görür. Tüm icatların patentlenmesi mümkün değildir; dünyadaki icatların yaklaşık %70'i patentlenirken, yazılım ve bazı biyoteknolojiler gibi alanlar patent dışı kalabilmektedir.

TÜBİTAK ve Sağlık Bakanlığı Protokolü (2012)

TÜBİTAK'ın '1003-Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı' kapsamında, Sağlık Bakanlığı ile TÜBİTAK arasında 2012 yılında bir İşbirliği Protokolü imzalanmış ve sağlık alanında özel Ar-Ge çağrıları başlatılmıştır.

Sınavda Dikkat Et

Doktora çalışmalarının Ar-Ge kapsamında kabul edildiğini, ancak lisans ve diğer eğitim düzeylerinin Ar-Ge dışı tutulduğunu unutmayın.
Patentlerin yaklaşık %40-%60'ının kullanılmadığını ve her icadın patentlenemediğini (yazılım, patates cipsi vb.) sınav sorularında çeldirici olarak görebilirsiniz.
SAGEM'in 663 sayılı KHK ile kurulduğunu ve Sağlık Bakanlığı bünyesinde yer aldığını mutlaka aklınızda tutun.
2013 yılında ilan edilen 5 öncelikli sağlık alanını (biyomalzemeler, aşılar, ilaçlar, biyomedikal ekipmanlar, tıbbi tanı kitleri) ezberleyin; 'hangisi değildir' tarzı sorularda sıkça sorulur.
Teknisyenlerin araştırmacıların gözetimi altında çalıştığını ve veri toplama, deney yapma gibi teknik işleri yürüttüğünü, projenin yönetiminin ise sadece araştırmacıya ait olduğunu unutmayın.