Ünite 2: 2. Yönetici — Önemli Kavramlar

Kâr ve riski başkalarına ait olmak üzere, mal ve hizmet üretmek amacıyla üretim faktörlerini örgütsel amaçlar doğrultusunda kullanma yetkisine sahip olan kişidir. Klasik anlamda başkaları aracılığıyla iş gören kişi olarak tanımlanırken, modern anlamda işin her aşamasına hakim ve geleceği planlayan kişidir.

Ekonomik, teknolojik ve organizasyonel gelişmeler sonucunda, yönetim işini kendisi için bir uzmanlık alanı ve meslek haline getirmiş, bu alanda özel eğitim almış ve işletme sahibi olmayan yöneticidir.

Yöneticinin beşerî becerilerine dayanan, diğer insanlarla iletişim kurmasını ve ilişkileri yönetmesini sağlayan rollerdir. Temsil görevi, liderlik ve ilişki kurma alt rollerini içerir.

Yöneticinin organizasyon içinde ve dışında bilgi akışını, iletişim şebekesini ve veri paylaşımını yönettiği rollerdir. Kontrol etme, dağıtma ve sözcülük alt rollerinden oluşur.

Yöneticinin kavramsal ve beşerî becerilerini kullanarak stratejik seçimler yapmasını gerektiren rollerdir. Girişimci, anlaşmazlıkları çözücü, kaynak dağıtıcı ve müzakereci rollerini kapsar.

Yöneticinin örgütü bir bütün olarak görebilme, bölümler arasındaki ilişkileri analiz etme ve çevresel faktörleri algılayarak stratejik planlar yapabilme yeteneğidir. Üst kademe yöneticilerde bulunması en kritik beceridir.

Yöneticinin insanlarla uyumlu çalışabilme, onları motive edebilme, liderlik yapabilme ve çatışmaları etkin şekilde yönetebilme yeteneğidir. Örgütün tüm yönetim kademelerinde eşit derecede öneme sahiptir.

Belirli bir işin yapılması için gerekli olan yöntem, teknik, araç-gereç ve uzmanlık bilgilerini bizzat kullanabilme yeteneğidir. Özellikle alt kademe yöneticiler ve nezaretçiler için kritik öneme sahiptir.

Bireyin davranışa yönelme, kendi bilişsel potansiyelini kullanma ve çevrenin taleplerine etkin yanıt verebilme yeteneğidir. Bireyin bir işi başarabileceğine dair kendi hakkındaki dinamik yargısını içerir.

Ev, okul, iş yeri veya gönüllü faaliyetler gibi birbirinden tamamen farklı ortamlarda kullanılabilen geniş kapsamlı yetkinliklerdir. İletişim, kreatif, analitik ve organizasyonel yetkinlikler bu gruba girer.

Yöneticinin kendi mesleğini belirli bir uzmanlık düzeyinde icra edebilmesi için gerekli olan, işe özgü özel yetkinliklerdir. Bu yetkinliklerin varlığı aktarılabilir yetkinliklerin bulunmasına bağlıdır.

Liderin, örgütteki diğer çalışanlara danışmadan ve onları karar alma süreçlerine dahil etmeden tek başına karar verdiği, kısa vadede hızlı sonuç veren ancak uzun vadede bağlılığı azaltan stildir.

Liderin yetkilerini astlarıyla paylaştığı, onları karar alma süreçlerine dahil ettiği, açık ve biçimsel olmayan iletişimi teşvik ederek çalışanları ortak hedeflere yönlendirdiği stildir.

Örgütsel amaçlara ulaşmaya çalışırken 'her yolu mübah' görmeyen, kararlarında temel ahlaki değerleri, dürüstlüğü ve vicdani sorumluluğu ön planda tutan liderlik türüdür.

Gelecekteki gelişmeleri ve değişimleri önceden sezerek proaktif davranabilen, geleceğin belirsizliğini ortadan kaldıracak stratejik kararlar alarak örgütü geleceğe taşıyan liderlik türüdür.

Örgütte hızlı ve köklü değişimleri gerçekleştirmeyi hedefleyen, çalışanlara değişim konusunda coşku ve heyecan aşılayarak onların güvenini ve bağlılığını kazanan liderlik türüdür.

Çalışanlara net hedefler ve etkin çözüm yolları sunan, prosedürleri ve sistemleri disiplinli bir şekilde çalıştıran, ayrıntılara özen gösterirken stratejik hedeflerden sapmayan liderlik türüdür.