Ünite 10: DİN — Önemli Kavramlar

Doğa ve evrenden bağımsız bir şekilde mevcut olan bir tanrı fikrini reddederek, bizzat doğanın ve evrenin kendisinin tanrı olduğunu savunan dinî akımdır.

İnananların derin bir saygı, huşu ve korku duyduğu, toplumsal yaşamın sıradan olmayan, olağanüstü ve yüce yönlerini ifade eden kavramdır.

Hayatın sıradan, günlük, faydacı, pratik ve kutsal olandan tamamen ayrı tutulması gereken yönlerini tanımlayan kavramdır.

Doğadaki tüm canlı ve cansız varlıkların (hayvanlar, bitkiler, dağlar, taşlar) kendilerine ait bir ruhu ve bilinci olduğuna inanılan ilk insan inancıdır.

İnsan grupları ile doğadaki belirli bir hayvan, bitki ya da nesne (totem) arasında gizemli, kutsal ve akrabalık benzeri bir bağ olduğuna inanılan kabile inancıdır.

Totemizmde ve kabile toplumlarında kutsal sayılan nesnelere, hayvanlara dokunulmasını, onların yenmesini veya öldürülmesini yasaklayan dinsel engellerdir.

Bir toplumun üyeleri tarafından paylaşılan ortak inançlar, değerler ve duygular bütünüdür; Durkheim'a göre dinin ve toplumsal bütünleşmenin kaynağıdır.

Çok çalışmayı, meslek bilincini, tutumluluğu, zamanı israf etmemeyi ve lüks tüketimden kaçınarak birikim yapmayı dinsel bir görev olarak gören ahlak sistemidir.

İnsanların cennete veya cehenneme gideceğinin Tanrı tarafından önceden belirlendiğini (kader) savunan ve inananları dünyada çok çalışarak seçilmiş olduklarını kanıtlamaya sevk eden Protestan mezhebidir.

Toplumsal yaşam, kurumlar ve bireysel davranışlar üzerindeki dinî kontrolün, otoritenin ve dinsel yorumların zamanla etkisini kaybetmesi sürecidir.

Belirsizliklerle dolu bir dünyada riski en aza indirmek ve doğaüstü güçleri kontrol etmek amacıyla gerçekleştirilen pratik ve ritüelistik eylemlerdir.

Semavi dinlerdeki gibi kişisel ve yüce bir tanrı figürü barındırmayan, daha çok yaşam felsefesi ve ahlaki öğretilere dayanan inanç sistemleridir (örneğin Budizm ve Taoizm).

Peter Berger tarafından ortaya atılan, dinin insanları kaos ve belirsizlikten koruyarak onlara anlamlı ve güvenli bir dünya sunduğunu belirten metafordur.

Max Weber'in Musevilik için kullandığı, toplumun dışına itilmiş, kabul görmeyen veya sürgün edilmiş toplulukların kimliklerini korumak için sarıldıkları inanç yapısını ifade eden kavramdır.

İslamiyet'in Orta Çağ döneminde yaygınlaşan, dünyevi fetihçi anlayıştan ziyade içsel derinleşmeye, manevi arınmaya ve ilahi aşka odaklanan tasavvufi yönüdür.

Max Weber'in Konfüçyanizm örneğinde açıkladığı, belirli bir yönetici veya aydın tabakanın (örneğin Çin'deki maaşlı memurların) yaşam tarzını ve toplumsal kurallarını belirleyen ahlak sistemidir.

Günümüzde insanların tüm büyük anlatılardan, dogmatik inanç sistemlerinden ve mutlak doğrulardan uzaklaşarak göreceli değerleri benimsemesi eğilimidir.