Ünite 5: GÜNÜMÜZDE DÜNYA: Siyasal Görünüm - Birlik ve Bütünlük, Teklik ve Ayrışmaya Karşı — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Uluslararası ilişkilerde coğrafi ve fonksiyonel alt-sistem kavramlarını karşılaştırarak, günümüzden birer örnekle bu iki yapının özerklik düzeylerini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Coğrafi alt-sistemler belirli bir bölgeye (örneğin Balkanlar) dayanırken, fonksiyonel alt-sistemler işlevsel birliktelikleri (örneğin Avrupa Birliği) temsil eder. Coğrafi alt-sistemler bölgeye özgü dinamiklerle küresel sistemden daha bağımsız hareket edebilirken, fonksiyonel alt-sistemler küresel kurallarla daha entegre bir yapı sergiler.
Alıştırma 2myders hazırladı
Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte Sovyetler Birliği, Yugoslavya ve Çekoslovakya'nın dağılma süreçlerini barışçıl veya çatışmalı olmaları açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Sovyetler Birliği nispeten yumuşak, Çekoslovakya ise son derece barışçıl ve anlaşmalı bir şekilde bölünmüştür; buna karşın Yugoslavya'nın dağılma süreci etnik gerilimler nedeniyle son derece çatışmalı ve kanlı geçmiştir. Bu durum, federasyonları bir arada tutan ideolojik ve liderlik bağlarının zayıflamasının farklı coğrafyalarda farklı sonuçlar doğurduğunu gösterir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Günümüz uluslararası sisteminin askeri-siyasi açıdan 'tek kutuplu/hiyerarşik', ekonomik açıdan ise 'çok merkezli' yapısını Körfez Krizi örneği üzerinden açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Körfez Krizi'nde ABD askeri müdahale kapasitesiyle liderliğini sergilemiş, ancak operasyonun finansal faturasını tek başına karşılayamayarak Almanya, Japonya ve Suudi Arabistan gibi ekonomik güçlerin desteğine ihtiyaç duymuştur. Bu durum, askeri alandaki piramidal hiyerarşiye karşın ekonomik alanda çok merkezli bir yapının var olduğunu kanıtlar.
Alıştırma 4myders hazırladı
Uluslararası sistemde 'ulusların kendi kaderini tayin hakkı' ilkesinin uygulanmasında yaşanan belirsizlikleri ve bunun yarattığı ayrışma sorunlarını örneklerle değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Sovyetler ve Yugoslavya'nın dağılması sonrasında ortaya çıkan Abhazya, Osetya, Çeçenistan ve Kırım gibi sorunlar, bu ilkenin hangi birimlere uygulanacağına dair net küresel kriterlerin olmamasından kaynaklanmaktadır. Bu belirsizlik, üniter devletlerin toprak bütünlüğü ile etnik grupların bağımsızlık talepleri arasında çözümsüz çatışmalara yol açmaktadır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Günümüz dünyasında aynı anda işleyen 'ayrışma' ve 'bütünleşme' süreçlerinin çelişkili doğasını, Avrupa Birliği'nin genişlemesi ve etnik milliyetçiliğin yükselişi ekseninde analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Bir yanda Avrupa Birliği'nin genişleyerek sınırları kaldırması ve bütünleşmeyi teşvik etmesi, diğer yanda ise aynı coğrafyada etnik milliyetçiliğin yükselerek mikro-devletleşme taleplerini doğurması zıt süreçlerdir. Bu durum, küreselleşmenin getirdiği ekonomik bütünleşme ihtiyacına karşılık, yerel kimliklerin korunması refleksinin yarattığı diyalektik bir çelişkidir.
