Ünite 11: Din ve Ahlak / İş Ahlakı İlişkisi: İslamiyet — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Metinde geçen 'laik ahlâk' ile 'dini ahlâk' kavramlarını, kuralların kaynağı ve değişkenliği açısından karşılaştırarak bir tablo hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Laik ahlâk, kuralların toplumsal süreçlerde kendiliğinden oluştuğunu ve dinden bağımsız olduğunu savunurken; dini ahlâk, kuralları kutsal metinlere dayandırır. Dini ahlâk kuralları zamana ve mekana göre değişmeyen, evrensel ve mutlak buyruklar niteliğindeyken, laik ahlâkta kurallar toplumsal dinamiklere göre şekillenebilir.
Alıştırma 1myders hazırladı
Metinde geçen 'laik ahlâk' ve 'dini ahlâk' kavramlarını, ahlâki kuralların kaynağı ve değişkenliği açısından karşılaştırarak aralarındaki temel farkları açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Laik ahlâk, kuralların dinden bağımsız ve toplumsal süreçlerde kendiliğinden oluştuğunu savunurken; dini ahlâk, kuralları kutsal metinlere dayandırarak zamana ve mekana göre değişmeyen, evrensel ve mutlak buyruklar olarak kabul eder.
Alıştırma 2myders hazırladı
İslamiyet'teki iş ahlâkı ilkelerinden 'müşterek (ortak) ilkeler' ile 'özel prensipler' arasındaki farkı açıklayarak her birine metinden ikişer örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Müşterek ilkeler tüm dünyada inançtan bağımsız kabul gören evrensel değerlerdir (örneğin dürüstlük ve güvenilirlik); özel prensipler ise İslam dinine özgü, iş ahlakını mükemmelleştiren değerlerdir (örneğin işe erken başlamak ve israftan kaçınmak).
Alıştırma 2myders hazırladı
İslam iş ahlâkında yer alan 'müşterek (ortak) ilkeler' ile 'İslam'a özgü özel prensipler' arasındaki farkı netleştirmek için her iki gruba metinden ikişer örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Müşterek ilkelere dürüstlük ve çalışanların hakkını geciktirmeden vermek örnek gösterilebilirken; İslam'a özgü özel prensiplere sabahları işe erken başlamak ve alışverişte yemin etmekten kaçınmak örnek verilebilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
İbn Miskeveyh, Gazali ve Katib Çelebi'nin İslam ahlak felsefesine getirdiği yaklaşımları ve ahlak tanımlarını karşılaştırmalı olarak analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
İbn Miskeveyh Yunan felsefesi ile İslam ahlakını bağdaştırıp erdem için toplumsallaşmayı savunurken, Gazali ahlakı ruh sağlığı ilmi olarak tanımlayıp felsefi ve tasavvufi yaklaşımları uzlaştırmıştır. Katib Çelebi ise ahlakın temel kuralını toplumsal eylemlerin herkese faydalı olması (sosyal terbiye) olarak belirlemiştir.
Alıştırma 3myders hazırladı
İbn Miskeveyh, Gazali ve Katib Çelebi'nin İslam ahlak felsefesine getirdiği yaklaşımları ve ahlak tanımlarını analiz ederek ortak ve farklı yönlerini tartışınız.
Yanıt / ipucu
İbn Miskeveyh erdem için topluma karışmayı şart koşarken, Gazali ahlakı ruh sağlığı ilmi olarak tanımlayıp tasavvuf ile felsefeyi uzlaştırmış, Katib Çelebi ise ahlakın temel amacını toplumsal fayda (sosyal terbiye) olarak belirlemiştir.
Alıştırma 4myders hazırladı
İslamiyet'teki çalışma anlayışı ile Protestanlıkta görülen 'ödevci' çalışma anlayışı arasındaki temel farkları metne dayanarak tartışınız.
Yanıt / ipucu
Protestanlıkta çalışma kendi içinde mutlak bir amaç ve ibadet olarak görülürken, İslamiyet'te çalışma bireyin ve ailesinin ihtiyaçlarını karşılaması ve toplumsal dengeyi kurması bağlamında dengeli bir erdemdir. İslam, aşırı mal biriktirme ve açgözlülüğe karşı uyarıda bulunarak dünya ve ahiret dengesini gözetir.
Alıştırma 4myders hazırladı
İslamiyet'teki çalışma anlayışı ile Protestanlıkta görülen 'ödevci' çalışma anlayışını, amaç ve denge unsurları açısından karşılaştırarak araştırınız.
Yanıt / ipucu
Protestanlık çalışmayı kendi içinde mutlak bir amaç ve ibadet sayarken; İslamiyet'te çalışma, bireyin ve ailesinin ihtiyaçlarını karşılaması için bir erdem olup, aşırılıktan uzak ve dünya-ahiret dengesini gözeten bir yapıya sahiptir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Hristiyanlık, Yahudilik ve İslamiyet'in tarihsel süreçte 'faiz' konusuna yaklaşımlarını ve bu yaklaşımların iş dünyasıyla ilişkilerini karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Hristiyanlıkta Kilise ve St. Thomas Aquinas faizi büyük bir günah saymış, bu yasak Protestan Reformu ile aşılmıştır; Yahudilikte kendi din kardeşinden faiz almak yasakken yabancılardan alınabilmiştir. İslamiyet'te ise faize bulaşmamak iş ahlakının özel ve kesin bir prensibi olarak kabul edilmiştir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Hristiyanlık, Yahudilik ve İslamiyet'in ilk dönemlerinde 'faiz' olgusuna yaklaşımını ve bu dinlerin ticari hayattaki faiz yasağı konusundaki ortak/farklı tutumlarını değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Her üç semavi dinde de başlangıçta faiz yasaklanmış veya sınırlandırılmıştır; ancak Yahudilikte kendi din kardeşine faiz uygulamama kuralı bulunurken, Hristiyanlıkta Protestan Reformu ile faiz meşruiyet kazanmış, İslam'da ise faiz kesin olarak yasaklanmıştır.
