Ünite 9: Engelli Bakım ve Rehabilitasyon Uygulamaları — Önemli Kavramlar

Doğuştan veya sonradan; bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlamada ve günlük gereksinimlerini karşılamada güçlük çeken, korunma, bakım, rehabilitasyon ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişidir.

Tüm vücut fonksiyon kaybı oranı %50 ve üzerinde olan, beslenme, giyinme, yıkanma ve tuvalet gibi öz bakım becerilerini başkalarının yardımı olmaksızın gerçekleştiremeyeceğine tıbbi olarak karar verilen bireydir.

Fiziksel, sosyal ve ruhsal yönden desteğe ihtiyacı olan bireylere koruyucu, önleyici, tedavi ve rehabilite edici sağlık ve sosyal hizmetlerin, kendi yaşadıkları aile ortamından koparılmadan sürekli ve etkili bir şekilde sunulmasıdır.

Hekimlerin önerileri doğrultusunda, sağlık ekibi tarafından hastanın ev ortamında sunulan rehabilitasyon, fizyoterapi, psikolojik tedavi ve tıbbi takip hizmetlerinin tamamıdır.

Özür türlerine, cinsiyet ve yaş özelliklerine göre sınıflandırılmış, yatılı veya gündüzlü bakım hizmeti veren ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı standartlarında faaliyet gösteren resmi veya özel kuruluşlardır.

Bakım merkezlerinde barınan engellilerin ekonomik, sosyal ve psikolojik sorunlarını belirlemek, çözmek ve çevreyle uyumlarını geliştirmek amacıyla sosyal çalışmacı ve psikologların bilimsel yöntemlerle hizmet verdiği birimdir.

Engelliliği bir insan hakları sorunu olarak ele alan, engelli bireyin kurumlara kapatılması yerine kendi toplumsal çevresi içinde rehabilite edilmesini ve topluma tam katılımını savunan yaklaşımdır.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından 1999'da önerilen, engelliliği tıbbi eksiklikler yerine bireyin mevcut güçlü yönleri, aktiviteleri ve sosyal katılımı üzerinden tanımlayan çağdaş kodlama sistemidir.

Kas ve iskelet sisteminde yetersizlik, eksiklik veya fonksiyon kaybı olan; felç, serebral palsi, spina bifida gibi rahatsızlıklar nedeniyle hareket kısıtlılığı yaşayan bireydir.

Zekâ geriliği (mental retardasyon), Down sendromu veya fenilketonüri gibi nedenlerle çeşitli derecelerde zihinsel yetersizlik yaşayan bireydir.

Kanser, AIDS, kronik böbrek yetmezliği ve kardiyovasküler hastalıklar gibi tedavisi uzun süren rahatsızlıklar nedeniyle yaşam aktiviteleri sınırlanan ve tedaviye bağımlı hale gelen bireydir.

Ameliyat sonrası veya geçici felç gibi durumlarda, bakıma muhtaçlığın 6 aydan az süreceği öngörülen vakalarda bireyi eski sağlığına kavuşturmak amacıyla sunulan geçici bakım hizmetidir.

Kronik hastalık, yaşlılık veya kalıcı engel durumlarında, 6 aydan uzun süren ve mevcut durumun kötüleşmesini önlemeyi amaçlayan sürekli bakım hizmetidir.

Müracaat eden engellinin evinde inceleme yaparak bakım raporu hazırlayan, engellinin hangi hizmet modelinden yararlanacağına ve gelir durumuna göre bakım ücreti ödenip ödenmeyeceğine karar veren resmi heyettir.

Bakıma muhtaç engellinin fiziksel ve psiko-sosyal sorunları ile ihtiyaçları doğrultusunda yapılacak çalışmaları, bakımın kapsamını ve sürecini belirleyen resmi plandır.

Değerlendirme heyeti tarafından hazırlanan, engellinin sosyo-ekonomik, sağlık ve psiko-sosyal durumunu analiz ederek uygun bakım modelini öneren resmi belgedir.

Evde bakım hizmeti kapsamında, bakıma muhtaç engelliye kendi ev ortamında bakım sunan ve devlet tarafından nakdi olarak desteklenen aile bireyi veya akraba olan bakıcıdır.