Her kişinin sadece insan olmak sıfatıyla sahip olduğu, insan kişiliğinin ve onurunun ayrılmaz bir parçası olan, hiyerarşik olarak en üstün ahlaki ve hukuki haklar kategorisidir.

Bir kişi, kurum veya nesne üzerinde gerekçelendirilmiş bir iddia veya talebi ifade eden, hem ahlaki hem de hukuki boyutu bulunan yetki ve koruma alanıdır.

İnsan haklarının devlet veya hukuk düzeni tarafından yaratılmadığını, insanların doğuştan sahip olduğu dokunulmaz ve vazgeçilmez haklar olduğunu savunan teorik yaklaşımdır.

Ronald Dworkin tarafından geliştirilen, bir hak iddiasının ekonomik büyüme veya çoğunluğun mutluluğu gibi rakip toplumsal değerleri her zaman yeneceğini belirten felsefi benzetmedir.

İnsan haklarının zamana, mekana, kültürel aidiyete, ırka, dile ve dine bağlı olmaksızın tüm insanlar için aynı şekilde geçerli olması niteliğidir.

İnsanların haklara herhangi bir siyasal topluma veya sosyal gruba üye olmadan önce, sırf insan olarak var oldukları andan itibaren sahip olmaları durumudur.

Bireylerin kendi insan haklarını sözleşmeyle başkalarına devredememesi ve bu haklardan kendi rızalarıyla dahi feragat edememesi ilkesidir.

İnsan haklarının öznesinin kolektif yapılar (grup, sınıf, ulus) değil, yalnızca seçme ve rasyonel düşünme yeteneğine sahip tek tek bireyler olmasıdır.

Bireyi devletin keyfi müdahalelerinden koruyan, devlete pasif kalma (dokunmama) ödevi yükleyen klasik sivil ve siyasi haklardır.

Sosyal devlet ilkesi gereği bireylere fırsat eşitliği ve adil yaşam standartları sunmayı amaçlayan ekonomik, sosyal ve kültürel haklardır.

Gerçekleşmesi için hem devletin hem de bireylerin aktif katılımını ve dayanışmasını gerektiren çevre, barış ve gelişme gibi kolektif nitelikli haklardır.

Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin, özellikle genetik mühendisliğinin kötüye kullanılmasına karşı insan onurunu korumayı amaçlayan yeni nesil haklardır.

Devletin, yetki alanındaki bireylerin insan olmaktan kaynaklanan haklarını başta anayasa olmak üzere tüm hukuk düzeniyle kabul etmesi yükümlülüğüdür.

Devletin, bireylerin sivil, kamusal ve siyasal alandaki hak kullanımlarına prensip olarak müdahale etmeme ve sınır çekme yükümlülüğüdür.

Devletin, bireylerin haklarına yönelik üçüncü kişilerden, gruplardan veya kurumlardan gelebilecek saldırıları önlemek için etkin bir güvenlik ve yargı sistemi kurması görevidir.

Devletin kendi kusuru olmaksızın geçimini sağlayamayan yaşlı, engelli ve kimsesiz çocuklara sosyal yardımlar ve hizmetler sunma yükümlülüğüdür.

Devletin müdahale etmemesiyle, yani gölge etmemesiyle hayata geçen ve bireye bağımsız bir eylem alanı sunan birinci kuşak hakların diğer adıdır.

Bireylerin ve toplulukların insancıl bir yaşam ortamı kurmak amacıyla ortak çaba göstermesini gerektiren üçüncü kuşak hakların diğer adıdır.

Hukuki hakların ihlali durumunda, hakkın konusundan yararlanılmasını sağlamak amacıyla siyasi otorite tarafından uygulanan zorla yerine getirme gücüdür.