Ünite 12: Normal Dışı Davranışlar — Önemli Kavramlar

Norm kelimesinden türetilmiş olup, bir toplumda ya da grupta pek çok örnekte görülen, ortalama ve sık rastlanan durumları ifade eden kavramdır.

Ortalama durumları temsil etmeyen, istatistiksel olarak az görülen ve bireyin işlevselliğini, kişisel huzurunu bozan davranış örüntüleridir.

Akıl sağlığı ve hastalığını keskin sınırlarla ayırmak yerine, normal dışı davranışı normal davranıştan sadece niceliksel ve dereceli olarak farklı gören yaklaşımdır.

Bireyin gerçeklikle bağının kopmadığı, hastalığının farkında olduğu ancak yoğun anksiyete ve bedensel/toplumsal işlev bozuklukları yaşadığı ruhsal rahatsızlıklar grubudur.

Düşünce ve davranış süreçlerinin gerçeklikle bağının koptuğu, hastanın kendi zihnindeki imgeleri gerçek algılayıp hasta olduğunu kabul etmediği ağır tablodur.

Belirli bir nesneye dayanmayan, en az 6 ay süren, her an kötü bir şey olacakmış gibi tetikte olma haliyle seyreden aşırı ve gerçek dışı endişe durumudur.

Kendiliğinden ve aniden ortaya çıkan yoğun ölüm veya delirme korkusuyla karakterize nöbetler ve sonrasında gelişen 'tekrar nöbet geçirme' kaygısıdır.

Yalnız kalmaktan, kalabalık yerlere (sinema, otobüs vb.) girmekten ve buralarda kriz anında yardımsız veya çaresiz kalmaktan korkup bu ortamlardan kaçınmaktır.

Bireyin iradesi dışında zihnini sürekli meşgul eden, mantıksız olduğunu bildiği halde uzaklaştıramadığı anksiyete yaratıcı düşünce ve imgelerdir.

Obsesyonların yarattığı yoğun kaygıyı azaltmak amacıyla bireyin yapmak zorunda hissettiği, tekrarlayıcı fiziksel veya zihinsel eylemler ve ritüellerdir.

Herhangi bir organik veya fizyolojik neden olmaksızın, psikolojik kökenli olarak ortaya çıkan ani felç, körlük, sağırlık veya bayılma gibi yalancı fiziksel belirtilerdir.