Ünite 1: Toplumsal Değişmeyi Anlamak: Temel Kavramlar — Hızlı Bakış
Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.
Sınavda Dikkat Et
Sınavlarda toplumsal değişimin boyutları (vadesi, evreni, hızı, yönü) sıkça sorulur; büyük, orta ve küçük ölçekli değişimlerin örneklerini (tarım/sanayi vs. nüfus/kurum) mutlaka ayırt edin.
Mine Tan'ın 'makro düzey', Mahmut Tezcan'ın ise 'mikro düzey' tanımlarını karıştırmayın; Tan kurumsal ve yapısal geçişe, Tezcan ise ilişkiler ağına odaklanır.
Kültürel gecikme (cultural lag) kavramının, maddi kültürün manevi kültürden (değerler/örfler) daha hızlı değişmesi anlamına geldiğini ve uyumsuzluk yarattığını unutmayın.
Yapı-fail ikileminde Marx, Durkheim ve Althusser'in 'yapı'yı; Weber ve Schutz'un ise 'aktör/eylem'i öncelediğini adınız gibi bilin.
Giddens'ın yapılaşma kuramının (structuration) yapı ile aktör arasındaki ikiliği birleştirdiğini, yapının verili değil sürekli üretilen bir süreç olduğunu savunduğunu dikkate alın.
İlerleme felsefesinin modernleşme ile eş tutulduğunu ancak İbn Haldun ve Spengler gibi isimlerin döngüsel tarih anlayışıyla bunu eleştirdiğini unutmayın.
Wilbert E. Moore ve Kingsley Davis gibi işlevselci düşünürlerin kısa vadeli değişimleri ikincil veya kültürel değişimin alt düzeyi olarak gördüğünü hatırlayın.
Bilinmesi Gereken Kavramlar
Toplumsal DeğişimSosyal YapıEvrim (Evrimsel Değişim)Devrim (Devrimsel Değişim)Kültürel DeğişimİlerlemeGerileme ve BozulmaAktör (Fail)Kültürel Gecikme (Cultural Lag)AnomiKarizmaYapılaşma Kuramı (Structuration)Yapısal İşlevselcilik
Önemli Olaylar / Örnekler
Strasser ve Randall’ın Değişim Tanımı (1981)
Mine Tan ve Mahmut Tezcan’ın Değişim Görüşleri
Wilbert E. Moore ve Kingsley Davis’in Ölçek Tartışmaları
